Πηγή: www.kefaloniapress.gr
Σήμερα 4 Ιουνίου 2025 συμπληρώνονται 125 χρόνια από την ημέρα που ηλεκτροδοτήθηκε το Αργοστόλι, όταν ο δήμαρχος Σπύρος Ραζής Λουκάτος(1895-1903) εγκαινίασε τον ηλεκτροφωτισμό της πόλης ανάβοντας τον πρώτο λαμπτήρα στην κεντρική πλατεία. Μέχρι εκείνο τον Ιούνιο του 1900 το Αργοστόλι φωτιζόταν με πετρελαιοφάναρα ενώ έναν αιώνα πριν, ζούσε κυριολεκτικά στο σκοτάδι αφού δεν υπήρχε φωτισμός τη νύχτα.
Το Αργοστόλι γίνεται η πρωτεύουσα του νησιού το 1757 όταν αυτή μεταφέρεται από το κάστρο του Αγίου Γεωργίου. Χρονικά τότε, βρισκόμαστε 197 χρόνια από την κατασκευή της πρώτης αποβάθρας στην περιοχή το 1560 από τον προνοητή Luigi Balbi και 62 χρόνια μετά από την διάνοιξη του πρώτου δρόμου στην πόλη, του Λιθόστρωτου, το 1695 από τον προνοητή Lio ή Leone Bembo. Δυστυχώς, καθ’ όλη την διάρκεια της Ενετοκρατίας, της Γαλλικής κατοχής που ακολούθησε και της Ιονίου Πολιτείας στην συνέχεια, δεν υπάρχουν αναφορές για φωτισμό του Αργοστολίου με οποιοδήποτε μέσο.

Αυτό άλλαξε επί Αγγλοκρατίας και συγκεκριμένα το 1811 όταν έφτασε στρατιωτικός διοικητής στο νησί ο Charles Rhilippe de Bosset(Κάρολος Φίλιππος Ντε Μποσσέ) και τοποθέτησε 55 φανάρια λαδιού σε κεντρικά σημεία της πόλης, που όπως θα δούμε παρακάτω, αντικαταστάθηκαν αργότερα από φανούς πετρελαίου. Η πληροφορία για τα 55 φανάρια βρίσκεται σε έγγραφο που έστειλε ο υποναύαρχος H.Smith στον διοικητή του νησιού de Bosset με ημερομηνία 12 Αυγούστου 1811 και στο οποίο εγκρίνει την τοποθέτηση των φαναριών.
Την επίβλεψη του φωτισμού έχει τα χρόνια της Αγγλοκρατίας το Επαρχιακό Συμβούλιο κι από επιστολές διαμαρτυρίες της εποχής, φαίνεται ότι ο φωτισμός ήταν ελλιπής, κατάσταση που συνεχίστηκε και μετά το 1864, όταν η καύσιμη ύλη αντικαταστάθηκε από πετρέλαιο. Δέκα περίπου χρόνια μετά την Ένωση ο φωτισμός γινόταν με αυτεπιστασία από τον δήμο ή με ανάθεση σε εργολάβους. Οι τελευταίοι όμως, προκειμένου να εξοικονομούν πετρέλαιο βάζουν μικρά φυτίλια ή πολύ λιγότερο πετρέλαιο από αυτό που απαιτείται με αποτέλεσμα οι γειτονιές της πόλης να μην έχουν επαρκή φωτισμό και να υπάρχουν συνεχείς διαμαρτυρίες. Τις περισσότερες φορές τα φανάρια άναβαν αργά τη νύχτα και μέχρι τα μεσάνυχτα είχαν ήδη σβήσει.

Η έλλειψη επαρκούς φωτισμού στα στενά του Αργοτολίου βοηθούσε και κάθε παράνομη δραστηριότητα, την οποία προκειμένου να αντιμετωπίσει η αστυνομία εφοδιάζει τα όργανα με σφυρίχτες ώστε να αποτρέπονται παραβατικές πράξεις από την μια και να καλούν σε ενισχύσεις από την άλλη.
Ο φωτισμός στην αρχή είναι στο εσωτερικό του Αργοστολίου και σε κεντρικά σημεία.Τα φανάρια εκείνα τα χρόνια είναι κατασκευασμένα από λεπτή λαμαρίνα τετράπλευρα ή εξάπλευρα και τοποθετημένα κάθετα πάνω σε μαντεμένιους στύλους.

Αργότερα, ο φωτισμός επεκτάθηκε και στις γειτονιές οπότε προστέθηκαν φανάρια που ήταν στερεωμένα σε οριζόντιους βραχίονες στις γωνίες των σπιτιών.
Τα τελευταία είχαν μια άρθρωση προς τον τοίχο κι ένα άγκιστρο που επέτρεπε στα φανάρια να ανεβοκατεβαίνουν κι έτσι οι φανοκόροι μπορούσαν να τα ανάβουν χωρίς να χρησιμοποιούν σκάλα.

Μέχρι το 1876 όπως προαναφέραμε φωτιζόταν μόνο το εσωτερικό του Αργοστολίου και τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου, μετά από συμφωνία δημοτικής αρχής Βικέντιου Καρύδη(1874-1881) και Λιμενικής Επιτροπής φωτίζεται κι η παραλιακή οδός από την Σισιώτισσα μέχρι την πλατεία Μέτελα, με φανούς που τοποθετήθηκαν σε μαντεμένιους στύλους επάνω στα κρηπιδώματα που είχε κατασκευάσει το 1830 ο Charles James Napier(Τσαρλς Τζέημς Νάπιερ), δεύτερος τοποτηρητής της Αγγλικής προστασίας στο νησί μας.

Η οκταετία της δημοτικής αρχής Γερασίμου Δρακόπουλου(1883-1891) είναι για τον φωτισμό του Αργοστολίου η καλύτερη και πιο αποδοτική περίοδος λίγο πριν ηλεκτροφωτιστεί η πόλη. Εκείνη την εποχή έχουν τοποθετηθεί 300 νέα φανάρια κι ο φωτισμός γίνεται με αυτεπιστασία του δήμου κι όχι των εργολάβων. Το τελευταίο, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο δήμαρχος προμηθεύεται το πετρέλαιο σε τιμή χονδρική κι όχι από το λιανεμπόριο όπως γινόταν μέχρι τότε, έχουν ως αποτέλεσμα την βελτίωση του φωτισμού και την πτώση των εξόδων που απαιτούνται για την ομαλή λειτουργία του.
Ο ίδιος δήμαρχος αντιλαμβανόμενος τις μελλοντικές ανάγκες της πόλης, μερίμνησε για την σύνταξη της πρώτης μελέτης ηλεκτροφωτισμού του Αργοστολίου και κίνησε την διαδικασία για τις λήψη προσφορών. Πρόκειται επίσης για τον πρώτο δήμαρχο του Αργοστολίου που φεύγοντας από το δημαρχείο έφησε κέρδος στα δημοτικά ταμεία αφού δεν ελάμβανε τα έξοδα μετακίνησης και παραστάσεως που του αναλογούσαν.

Με την ανάληψη των δημαρχιακών καθηκόντων από τον Παναγή Βινιεράτο Κομποθέκρα(1891-1895) οι πρωτοποριακές προτάσεις του προηγούμενου δημάρχου χάνονται στα συρτάρια κι ο φωτισμός στο Αργοστόλι επανέρχεται σε κακές εποχές όπου η απληστία των εργολάβων κι η ασυδοσία των φανοκόρων έχει ως αποτέλεσμα τα περισσότερα φανάρια να μένουν σβηστά, με εξαίρεση 2-3 κεντρικούς δρόμους.
Ωστόσο, λόγω της προετοιμασίας στο θέμα του προηγούμενου δημάρχου Δρακόπουλου, τον Μάρτιο του 1892 φτάνουν στο δημοτικό συμβούλιο τρεις προσφορές για τον ηλεκτροφωτισμό της πόλης και παρότι επιλέγεται η πιο συμφέρουσα -αυτή του βιομηχάνου Γερασίμου Κατσίγερα αντί 35.000 δραχμών ετησίως- δεν εφαρμόστηκε ποτέ.

Το θέμα του ηλεκτροφωτισμού επαναφέρει στο προσκήνιο ο επόμενος δήμαρχος Σπυρίδων Ραζής Λουκάτος(1895-1899 και 1899-1903) ο οποίος και υπογράφει την πρώτη σύμβαση το 1898.
Πολύ όμως πριν ηλεκτροφωτιστεί το Αργοστόλι, τα σπίτια των εύπορων οικογενειών χρησιμοποιούσαν ηλεκτρικά κουδούνια που λειτουργούσαν με υγρό στοιχείο και τα οποία τους εφοδίαζαν οι έμποροι αδελφοί Αρσένη(Τσιρόλιας) από το 1897. Στην εκπνοή του 19ου αιώνα και συγκεκριμένα τον Ιούλιο του 1899 όταν ο ηλεκτρισμός είναι έτοιμος να εγκατασταθεί στο Αργοστόλι, φτάνει από την Αθήνα αντιπρόσωπος ηλεκτρικού οίκου για να εγκαταστήσει τα νέα ηλεκτρικά κουδούνια στα αρχοντόσπιτα, όπως διαβάζουμε στην εφημερίδα ΖΙΖΑΝΙΟΝ.

Τελικά, το δημοτικό συμβούλιο με το 415 ψήφισμα της 11ης Οκτωβρίου 1898 επικυρώνει την πρώτη σύμβαση παροχής ηλεκτρικής ενέργειας για το Αργοστόλι κι εξουσιοδοτεί το δήμαρχο Σπύρο Ραζή Λουκάτο να υπογράψει το συμβόλαιο στο συμβολαιογραφείο του Γ.Σ.Μαρκέτου. Η σύμβαση υπογράφεται με την εταιρεία COMPAGNIE FRANCAISE THOMSON HΟUSTON που ιδρύθηκε το 1893 στο Παρίσι. Η συγκεκριμένη εταιρεία αγόρασε στην Αθήνα τις εγκαταστάσεις της ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΡΓΟΛΗΨΙΩΝ” (ΓΕΕ) κι ίδρυσε το 1899, δια του αντιπροσώπου της στην Ελλάδα μηχανικού Κων. Νικολαΐδη μαζί με την Εθνική Τράπεζα, την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ.
Η εταιρεία Thomson-Hοuston με εκπρόσωπο τον διπλωματούχο μηχανικό Γεώργιο Κονοπισόπουλο αναλαμβάνει το έργο ηλεκτροφωτισμού και ο δήμαρχος Κρανίων υπογράφει σύμβαση διάρκειας 60 ετών. Στην σύμβαση προβλεπόταν το αποκλειστικό δικαίωμα ηλεκτροφωτισμού στην εταιρεία κι η καταβολή αντιτίμου εκ μέρους του δήμου 30.000 χρυσά φράγκα κάθε χρόνο, επίσης ορίζονταν οι ώρες λειτουργίας των λαμπτήρων πυρακτώσεως καθώς και των βολταϊκών τόξων, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις η εταιρεία παραχωρούσε το ρεύμα δωρεάν.
Αργότερα η εταιρεία Thomson-Houston μεταβίβασε πλήρως τα δικαιώματα της στην Ελληνική Ηλεκτρική Εταιρεία, η οποία τότε ίδρυσε το κεντρικό της εργοστάσιο στο Νέο Φάληρο κι ανέλαβε αποκλειστικά το προνόμιο του ηλεκτροφωτισμού της Αθήνας.
Ο δήμος Κρανίων όπως ονομαζόταν τότε, για την ανέγερση του εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, παραχώρησε οικόπεδο επί της παραλιακής οδού της πόλης, το οποίο ήταν διαμπερές κι είχε μια πρόσοψη επί της παραλίας και μια επί του Λιθόστρωτου και της πλατείας του Αγίου Σπυρίδωνα. Εκεί κατασκευάστηκε το λιθόκτιστο κτίριο της Ηλεκτρικής Εταιρείας από πελεκητή πέτρα μέσα σε δυο μήνες, που στέγασε τον ηλεκτρικό σταθμό και τα γραφεία.

Εκείνο όμως που ξεχώριζε από μακριά, ήταν το 32 μέτρων φουγάρο του εργοστασίου της Ηλεκτρικής Εταιρείας, που ανύψωσαν από μέσα οι αρχιμάστορες Παύλος και Νικόλαος Αρσένης το 1899, ενώ κατά τον Αγγελο-Διονύση Δεμπόνο, από μαρτυρίες υπερηλίκων αυτή την εργασία έκαναν οι Μαστράτζουλος Δεμπόνος και Μαστρολιβίζης Καραβιώτης. Στην καρδιά της παραλίας, εκεί όπου περίπου σήμερα βρίσκεται το κτίριο της ΔΕΗ, το εργοστάσιο έδωσε ρεύμα στο Αργοστόλι στις 4 Ιουνίου του 1900 και το 1921 ήταν το 13ο σε σειρά κατάταξης, ηλεκτρικό εργοστάσιο στην Ελλάδα.

* Η φωτογραφία έχει υποβληθεί σε ψηφιακή επεξεργασία.
‘Οταν όλα ήταν πλέον έτοιμα, το βράδυ της Κυριακής 4 Ιουνίου 1900, στην κεντρική πλατεία των Δικαστηρίων όπως λεγόταν τότε, ο δήμαρχος Σπύρος Ραζής Λουκάτος(1895-1899 και 1899-1903) εγκαινίασε τον ηλεκτροφωτισμό του Αργοστολίου ανάβοντας τον πρώτο λαμπτήρα μετά τον καθιερωμένο αγιασμό.

Εκείνο το βράδυ το Αργοστόλι πλημμύρισε φως κι οι άνθρωποι συνηθισμένοι μέχρι τότε στην μικρή φλόγα του πετρελαίου, θαμπωμένοι από τις λάμπες των 16 κηρίων έβγαζαν επιφωνήματα θαυμασμού. Το γεγονός ήταν τόσο σημαντικό που ακόμα κι ελληνόφωνες εφημερίδες του εξωτερικού ασχολήθηκαν με το θέμα κι είχαν εκτενές ρεπορτάζ από την τελετή των εγκαινίων, όπως ο ”Ελεύθερος λόγος” της Βράιλας στην Ρουμανία που εξέδιδε ο Κεφαλονίτης Διονύσιος Μεταξάς Λασκαράτος.