Καταναλώσαμε ήδη το πρώτο τρίτο του Μάρτη και ήρθε η ώρα για να τον παρουσιάσουμε. Ο Μάρτης είναι ο πρώτος μήνας της άνοιξης, αλλά κάνει και τα τελευταία κρύα. Άστατος συνήθως είναι ο μαρτιάτικος καιρός. Για να εξηγήσουν αυτή τη μετεωρολογική διπροσωπία του Μάρτη, οπωςδιαβάζουμε στο εξαιρετικό sarantakos.wordpress.com οι παλιοί είχαν φτιάξει μια παράδοση, ότι ο Μάρτης έχει γυναίκα πανέμορφη, αλλά κουτσή. Όποτε τη βλέπει καθιστή, χαίρεται και κάνει τον λαμπρό μαρτιάτικον ήλιο. Όποτε όμως η γυναίκα σηκώνεται, ο Μάρτης θυμάται το κουσούρι της και κατσουφιάζει. Σε μιαν άλλη παραλλαγή, ο Μάρτης έχει δυο γυναίκες, τη μια πάμφτωχη και πανέμορφη, την άλλη πάμπλουτη και άσκημη. Όποτε πηγαίνει με την όμορφη, ο καιρός είναι καλός. Γενικά, και για την αστασία του καιρού οι γυναίκες φταίνε. Ωστόσο, ανάμεσα στα δυο ενδεχόμενα, το να είναι ο καιρός του Μάρτη βροχερός ή αίθριος, η λαϊκή σοφία προτιμά το πρώτο, αφού έχουμε την παροιμία «Κάλλιο Μάρτη στις γωνιές, παρά Μάρτη στις αυλές». (Καλύτερα να κάνει ο Μάρτης βροχές, κρύο και να είμαστε στη γωνιά, παρά ήλιο και να είμαστε στις αυλές).
Πάντως, κατά τη λαϊκή αντίληψη ο ήλιος του Μάρτη καίει, οπότε κάθε πρωτομηνιά, σαν σήμερα, οι μανάδες φορούσαν στα παιδιά (ή μόνο στα κορίτσια) ένα βραχιολάκι από στριμμένες κλωστές, κόκκινη σίγουρα, ίσως και άσπρη ή άλλα χρώματα -το έθιμο ακόμα βαστάει, φαίνεται στα χεράκια πολλών παιδιών στο δημοτικό ιδιαίτερα.Είναι ο γνωστός" Μάρτης".
Στα τέλη του Μάρτη, την τελευταία του Κυριακή, περνάμε και στη θερινή ώρα, ενός μέτρου που όλο καταργείται και όλο συνεχίζεται. Βέβαια, ήδη οι μέρες έχουν μεγαλώσει και από την ισημερία και μετά θα πάρουν το πάνω χέρι. Τον παλιό καιρό, που η δουλειά βαστούσε ήλιο με ήλιο, οι αγρότες δούλευαν πολύ τον Μάρτη, καθώς είχε μεγαλώσει η μέρα και είχε σπάσει το κρύο, ενώ και οι περισσότερες καλλιέργειες βρίσκονταν σε κρίσιμο σημείο. Τέλος, στις 21 Μαρτίου που έχουμε την ισημερία, οι Κούρδοι, οι Πέρσες και άλλοι λαοί της Κεντρικής Ασίας γιορτάζουν το Norouz ή Newroz (και πολλές άλλες παραλλαγές, ανάλογα τη γλώσσα), την πρωτοχρονιά τους. Κατά λέξη, Norouz στα αβεστικά θα πει «νέα ημέρα».
Ας μην πολυλογούμε άλλο και να το μηνολόγιο του πρώτου μήνα της άνοιξης:
Κυ 1
Ανακάλυψις της ραδιενεργείας υπό Ερρίκου Μπεκερέλ και γενέσιον Φρειδερίκου Σοπέν και Μποττιτσέλη Αλεξάνδρου του Φλωρεντινού
Δε 2
Γενέσιον Αντωνίου Βιβάλντι
Τρ 3
† Νικολάου Γκόγκολ
Τε 4
Γενέσιον Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη
Πε 5
† Ούγου Τσάβες του επαναστάτου, Λαπλάς και Βόλτα των επιστημόνων
Πα 6
Μιχαήλ Αγγέλου γενέσιον. Και του Κιλελέρ.
Σα 7
Αριστοτέλους του Σταγειρίτου θανή
Κυ 8
Παγκόσμια ημέρα των δικαιωμάτων της γυναίκας
Δε 9
Αναξαγόρου του φιλοσόφου
Τρ 10
† Γεωργίου Ζαμπέτα και Παγκόσμια ημέρα ασκαύλου
Τε 11
Ρωμαίου και Ιουλιέτας
Πε 12
Άννας Φρανκ τελευτή εν τω στρατοπέδω και Σταύρου Κουγιουμτζή θανή
Πα 13
† Ίβο Άντριτς. Και λοκντάουν επέτειος.
Σα 14
Κοίμησις Καρόλου Μαρξ και Στεφάνου Χώκινγκ του ηλεκτρομύθου. Και ημέρα του πι.
Κυ 15
Γενέσιον Αγγέλου Σικελιανού, του υψιπετούς
Δε 16
† Μοδέστου Μουσόργκσκι του μουσουργού
Τρ 17
Του Εθνικού Θεάτρου
Τε 18
† Οδυσσέως Ελύτη
Πε 19
Ταφή Ανδρέου Κάλβου «είναι γλυκύς ο θάνατος μόνον όταν κοιμώμεθα εις την πατρίδα»
Πα 20
†Κοίμησις Ισαάκ Νεύτωνος
Σα 21
Παγκόσμια ημέρα ποιήσεως αλλά και εαρινή ισημερία.
Κυ 22
† Ιωάννη Βόλφγκανγκ Γκαίτε
Δε 23
Άχθου Αρούρη, του αγνώστου ποιητού
Τρ 24
† Αδαμαντίου Κοραή. Και θανή Ιωάννου Ιατρού του Καλοψύχου.
Τε 25
Της Ελληνικής Επαναστάσεως
Πε 26
† Λουδοβίκου φαν Μπετόβεν
Πα 27
Παγκόσμια ημέρα θεάτρου
Σα 28
Δημώνακτος του φιλοσόφου
Κυ 29
Μαρτύριον Χαραλάμπους Κανόνη εν Χίω
Δε 30
Νικολάου Μπελογιάννη και των συν αυτώ τυφεκισθέντων
Τρ 31
Των εν Χίω υπό του Καραλή σφαγιασθέντων μυρίων
Να κι ένα τραγούδι για να προϋπαντήσουμε τον καινούργιο μήνα. Ένα τραγούδι που κουβαλάει τον Μάρτη στα λόγια του. Ο θρυλικός "Σταυρός του Νότου" του Νίκου Καββαδία σε υπέροχη μουσική του Θάνου Μικρούτσικου.
Τέταρτη μέρα στον Γενάρη που, όπως διαβάζουμε στο εξαίρετο sarantakos.wordpress.com έχει, όπως και όλοι οι μήνες, ρωμαϊκή ετυμολογία. Είναι ο μήνας ο αφιερωμένος στον θεό Ιανό (Janus), που τον είχαν σε μεγάλη εκτίμηση οι Ρωμαίοι. Το παλιο ρωμαϊκό (σεληνιακό) ημερολόγιο άρχιζε τον μήνα Μάρτιο.
Ο Ιούλιος Καίσαρας, όταν καθιέρωσε το ιουλιανό ημερολόγιο που φέρει το όνομά του, μετέφερε την αρχη του χρόνου στον Ιανουάριο και από τότε υπάρχει η ανακολουθία με τα ονόματα των μηνών από τον Σεπτέμβριο ως τον Δεκέμβριο, που αντιστοιχούσαν στον έβδομο έως δέκατο μήνα και ξαφνικά βρέθηκαν στην ένατη έως δωδέκατη θέση. Τον υποδεχόμαστε τον καινούργιο μήνα με το μηνολόγιο, πάντα από τον Νίκο Σαραντάκο, εμπλουτισμένο με μια προσωπική πινελιά: την υπενθύμιση της ημερομηνίας του θανάτου της μητέρας μου...
Πε 1
Της πρασίνης τσόχας (της σχισθείσης εν Αβάνα). Και Μάρκου Μέσκου τελευτή.
Πα 2
Έναρξις αγώνος ανυπακοής και μη βίας υπό Μαχάτμα Γκάντι
Σα 3
† Κοίμησις Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, συγγραφέως των ταπεινών
Κυ 4
† Νικολάου Γύζη τελευτή
Δε 5
Γενέσιον Σωκράτους του φιλοσόφου
Τρ 6
Εφεύρεσις τηλεγράφου υπό Μορς
Τε 7
Ανακάλυψις των δορυφόρων του Διός υπό Γαλιλαίου
Πε 8
† Γαλιλαίου τελευτή και Ναπολέοντος Λαπαθιώτη αυτοκτονία και Νικολάου Τεμπονέρα αναίρεσις
Πα 9
† Θεοφίλου Καΐρη του μεγάλου διδασκάλου τελευτή
Σα 10
Νίκη Θρασυβούλου κατά των τριάκοντα τυράννων
Κυ 11
Γενέσιον Νικολάου Καββαδία του μαρκονιστή και αυτοκτονία Ααρών Σβαρτς του διαδικτυομάρτυρος
Δε 12
Γενέσιον Σπυρίδωνος Λούη του μαραθωνοδρόμου
Τρ 13
Το «Κατηγορώ» του Αιμιλίου Ζολά
Τε 14
Της Αλκυόνης· και τελευτή Γρηγορίου Ξενοπούλου του Ζακυνθίου, θανή της μητέρα μου Ανθοδέσμης
Πε 15
Γενέσιον Ιωάννου Ποκελέν ή Μολιέρου, ηθοποιού και συγγραφέως
Πα 16
† Ευστρατίου Αναστασέλλη του σκωπτικού
Σα 17
Γενέσιον Βενιαμίν Φραγκλίνου
Κυ 18
Γενέσιον και τελευτή Βασιλείου Τσιτσάνη, λαϊκού μουσουργού
Δε 19
Γενέσιον Εδγάρδου Άλλαν Πόε
Τρ 20
† Κοίμησις Χρήστου Καπράλου
Τε 21
Των τριών Λάμδα
Πε 22
Γενέσιον Λόρδου Βύρωνος, του φιλέλληνος ποιητού
Πα 23
Γενέσιον Αντωνίου Γκράμσι
Σα 24
† Αμεδαίου Μοντιλιάνι
Κυ 25
Γενέσιον Γεωργίου Ζαμπέτα, του μεγάλου διασκεδαστού και θανή Θεοδώρου Αγγελόπουλου επί των επάλξεων
Δε 26
Του Ολοκαυτώματος
Τρ 27
† Κοίμησις Ιωσήφ Βέρντι
Τε 28
† Κοίμησις Θεοδώρου Δοστογέφσκι
Πε 29
† Θανή Αλεξάνδρου Πούσκιν, του ποιητού
Πα 30
† Μεθοδίου Ανθρακίτου, του διαφωτιστού
Σα 31
† Αλεξάνδρου Υψηλάντου τελευτή
Για να υποδεχτούμε τον πρώτο μήνα του χρόνου, να ένα τραγούδι του Ορφέα Περίδη σε στίχους του μεγάλου ποιητή Θοδωρή Γκώνη. Με τη φωνή του Μανώλη Λιδάκη, που έφυγε στην χρονιά που μόλις άλλαξε...Λέγεται "Ο μικρός μου αδερφός" και είναι από το δίσκο "Ο ήλιος του Γενάρη" (1988)...
Με τη ζωντάνια του λόγου της, τη βαθιά της γνώση και την παραστατικότητά της, η Μαρία Ευθυμίου έδωσε άλλη μια, πεντάωρη αυτή τη φορά διάλεξη και μίλησε για την ιστορική συνέχεια του ελληνισμού, από το μυκηναϊκό πολιτισμό ως τη σύγχρονη εποχή, θυμίζοντας πόσα μας ενώνουν. Τόνισε τις πολιτισμικές, πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές πλευρές της πορείας των Ελλήνων μέσα στο χρόνο. Στην αίθουσα «Ζακλίν ντε Ρομιγί» του Υπαυργείου Παιδείας....
Στην τέταρτη μέρα του Νοέμβρη, ας προϋπαντήσουμε τον νέο μήνα με το μηνολόγιό του, από τον Νίκο Σαραντάκο.
Ο Νοέμβριος ή Νοέμβρης είναι ο ενδέκατος μήνας του ημερολογίου μας, παρόλο που το όνομά του παραπέμπει ολοφάνερα στον αριθμό εννιά, novem. Ο Νοέμβρης είναι από τους μήνες που έχουν δικό τους ουσιαστικό που μνημειώνει κάποιο σημαντικό γεγονός -τα Νοεμβριανά. Δεν πρόκειται για την εξέγερση του Πολυτεχνείου και την καταστολή της το 1973, αλλά για τις πολύνεκρες συγκρούσεις του Νοεμβρίου 1916, όταν, επί εθνικού διχασμού, στρατεύματα της Αντάντ έκαναν απόβαση στην Αθήνα, ήρθαν σε σύγκρουση με τους επίστρατους και υποχώρησαν αφήνοντας πίσω τους δεκάδες νεκρούς. Ακολούθησε πολυήμερο πογκρόμ των επιστράτων εναντίον βενιζελικών, κρητικών και προσφύγων, με αρκετούς νεκρούς. Οι συγκρούσεις ξεκίνησαν στις 18 Νοεμβρίου 1916 με το παλιό ημερολόγιο, δηλαδή 1 Δεκεμβρίου με το νέο ημερολόγιο που ίσχυε ήδη στις δυτικές χώρες -οπότε, στην ξένη βιβλιογραφία αναφέρονται με αυτή την ημερομηνία, αλλά βέβαια εμείς δεν μπορούμε να τα πούμε Δεκεμβριανά γιατί έχουμε ήδη άλλα, πολύ πιο πολύνεκρα. Πάντως, στη γαλλική βιβλιογραφία τα Νοεμβριανά του 1916 αναφέρονται καμιά φορά ως Vêpres grecques, ελληνικός εσπερινός, υπαινιγμός για τον «σικελικό εσπερινό» του 1282.
Ας γυρίσουμε στα δικά μας, όμως με το μηνολόγιο του Νοέμβρη, πάντα από το εξαιρετικό ιστολόγιο sarantakos.wordpress.com...
Σα 1
Των Αγίων Αναργύρων – Ημέρα πατάξεως της δωροδοκίας – Διεθνής ημέρα βεγκανισμού
Κυ 2
Θαλού, Αναξιμένους και Αναξιμάνδρου των Μιλησίων φιλοσόφων, Οδυσσέως Ελύτη και Νικοκύρη γενέθλια
Δε 3
† Ανδρέου Κάλβου του ασυμβιβάστου
Τρ 4
† Κοίμησις Αυγούστου Ροντέν
Τε 5
† Γεωργίου Πλήθωνος Γεμιστού
Πε 6
Θανή Μαρίας Ιορδανίδου, εγγονής της Λωξάντρας
Πα 7
Της δευτέρας προς τον ουρανόν εφόδου
Σα 8
Των εν ερημίαις και όρεσιν αγωνισθέντων
Κυ 9
† Έκτορος Κακναβάτου
Δε 10
† Αρθούρου Ρεμπώ
Τρ 11
Σαπφούς και Αλκαίου των Λεσβίων ποιητών -και Ιωάννη Ρίτσου τελευτή
Τε 12
† Τελευτή Τέλλου Άγρα
Πε 13
Γενέσιον Ρόμπερτ Λούις Στήβενσον
Πα 14
Επικούρου του Ελευθερωτού των ανθρώπων εκ του φόβου
Σα 15
Της «Ελληνικής Νομαρχίας»· και Λουκρητίας της στιχουργού γενέσιον.
Κυ 16
Διεθνής ημέρα κατά της μισαλλοδοξίας – Βολταίρου του φιλοσόφου
Δε 17
Των εν Πολυτεχνείω αναιρεθέντων
Τρ 18
Πυθέου του Μασσαλιώτου και θαλασσοπόρου
Τε 19
Διγενή του Ακρίτα
Πε 20
Παγκόσμια ημέρα των δικαιωμάτων των παιδίων· και Χρόνη Μίσσιου τελευτή
Πα 21
Πρώτη ανύψωσις επηνδρωμένου αεροστάτου
Σα 22
Μαρτύριον Ιωάννας της Λωρραίνης και τελευτή Αναργύρου Κουνάδη του συνθέτου. Και πρώτη έκδοσις της Καταγωγής των ειδών του Δαρβίνου.
Κυ 23
Φρίξου και Έλλης
Δε 24
† Εμπεδοκλέους του Ακραγαντίνου εις Αίτναν κατάβασις
Τρ 25
Της Εθνικής Αντιστάσεως. Και της θεωρίας της σχετικότητος δημοσίευσις.
Τε 26
Μαρτύριον Υπατίας, του αχράντου άστρου της σοφής παιδεύσεως
Πε 27
†Τεύκρου Ανθία και των συριγμών του αλήτου
Πα 28
Είσπλους Μαγελάνου εις τον Ειρηνικόν ωκεανόν
Σα 29
Διεθνής ημέρα αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακόν λαόν
Κυ 30
Ανδρέου Λασκαράτου
Για να ανταμώσουμε τον καινούργιο μήνα μα ένα τραγούδι με την άφταστη φωνή του Τζίμη Πανούση. Με αρκετές αλληγορίες ...