"Η ωραία των Αθηνών" (1954)

Σαν σήμερα στις 10 Μαρτίου του 1970 έφυγε από τη ζωή ο σπουδαίος Έλληνας κωμικός Βασίλης Αυλωνίτης. Συνολικά πρωταγωνίστησε ή εμφανίστηκε σε μικρότερους ρόλους σε 75 ταινίες.

Μία ταινία που υπήρξε σταθμός στην καριέρα του ήταν και η "Ωραία των Αθηνών", η οποία γυρίστηκε το 1954, με πρωταγωνιστές τον ίδιο, τη Γεωργία Βασιλειάδου, το Νίκο Σταυρίδη και το Μίμη Φωτόπουλο.

Οι ατάκες στην ταινία έχουν αφήσει εποχή, με το σενάριο και τη σκηνοθεσία του Νίκου Τσιφόρου να διανθίζεται από τους αυτοσχεδιασμούς του ντουέτου Αυλωνίτη - Βασιλειάδου.

Η υπόθεση

Ο πρόεδρος του ηθικοπλαστικού σωματείου ‘’Πνεύμα και Ηθική’’ κληρονομεί μια μεγάλη περιουσία με τον όρο να παντρευτεί μια άσχημη δεσποινίδα ονόματι Αριστέα. Προκειμένου να την ξεφορτωθεί προσπαθεί να την παντρέψει με έναν από τους δυο φτωχούς νοικάρηδές του. Εκείνοι που είναι ήδη ερωτευμένοι με άλλες κοπέλες τελικά του στήνουν μια φάρσα ώστε να φτάσει τελικά να παντρευτεί την Αριστέα προκειμένου να μην διασυρθεί από τα μέλη του σωματείου.

Η ωραία των Αθηνών

Σκηνοθεσία Νίκος Τσιφόρος
Παραγωγή Φίνος Φιλμ
Σενάριο Νίκος Τσιφόρος
Πρωταγωνιστές
Βασίλης Αυλωνίτης,
Μίμης Φωτόπουλος,
Γεωργία Βασιλειάδου,
Νίκος Σταυρίδης,
Σπεράντζα Βρανά,
Γκέλυ Μαυροπούλου,
Σταύρος Ξενίδης
Μουσική Γιώργος Μουζάκης
Πρώτη προβολή 15 Μαρτίου 1954
Διάρκεια 79 λεπτά

Το Ευρώ και το Χρέος...

Δύο πράγματα καθορίζουν τις τύχες μας σαν ναναι αυτές μοίρα και κισμέτ. Το ευρώ και το χρέος.
Το ευρώ είναι ένα νόμισμα ζουρλομανδύας. Είναι αναντίστοιχο με τις διαφορετικές δημοσιονομικές πραγματικότητες, ανόμοιων κατά την εθνική τους στρατηγικής χωρών που μάλλον αποκλίνουν παρά συγκλίνουν (και οι  χώρες και οι στρατηγικές). Ως εκ τούτου
σιγά – σιγά το ευρώ μετατρέπεται σε ένα πανίσχυρο μάρκο που ηγεμονεύει, υπαγορεύει και εν τέλει διατάσσει υπηκόους και υποτελείς διαφόρων διαβαθμίσεων, απ’ τους Ολλανδούς έως τους Έλληνες. Με έναν παράδοξο τρόπο που παράδοξος δεν είναι το ευρώ εισάγει στην πολιτική και κοινωνική ζωή των χωρών που κατέχει, έναν οικονομικό ρατσισμό, ταξικό, που καταλήγει στην αναπαραγωγή (και παραγωγή νέων) εθνικιστικών στερεοτύπων.
Μέσα στον ορυμαγδό της εποχής, όπου η κρίση εστιάζει την προσοχή των πολιτών στο μερικό κι όχι στο όλον, έχει περάσει απαρατήρητο (σχετικώς) το γεγονός ότι η Γερμανία έχει αλλάξει ακόμα και το αμυντικό της δόγμα (στην πραγματικότητα εκ νέου επιθετικό! Και μάλιστα βασισμένο στο «DNA της Γερμανικής εξωτερικής πολιτικής» όπως αναφέρθηκε σε αυτό, και κατά συνέπειαν στο φρικτό γερμανικό προηγούμενο, ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, κ. Σταϊνμαγιερ).
Η Γερμανία σήμερα ξετσίπωτα διακηρύσσει urbi et orbi ότι τα οικονομικά της συμφέροντα (κι όχι τα συμφέροντα της Ένωσης) είναι υπεράνω όλων, uber alles. Προσέτι προχωρά ένα βήμα παραπάνω (μάλλον κάνει ένα τεράστιο αλμα προς το φρενοκομείο) διακηρύσσοντας επίσης, ότι η Γερμανία έχει το δικαίωμα πλέον να υποστηρίζει με στρατιωτικά μέσα τα οικονομικά της συμφέροντα!
Για μια χώρα που έως μόλις πριν από λίγα χρόνια το Σύνταγμα της απαγόρευε στον στρατό της να επιχειρεί εκτός των συνόρων της, η απόσταση που έχει διανυθεί είναι μεγάλη και φθάνει έως το Αφγανιστάν, το Κίεβο και την Αθήνα. Η Γερμανία στήνει συστηματικώς έναν «ζωτικό χώρο» στα ανατολικά της, κατά το χιτλερικό προηγούμενο, και εξακτινώνεται στην υπόλοιπη Ευρώπη δημιουργώντας αλλού σφαίρες επιρροής, άλλου προτεκτοράτα και άλλου ειδικές οικονομικές ζώνες. Δια της βίας. Της οικονομικής βίας και της συνεπακόλουθης πολιτικής υπαγόρευσης, κοινώς δικτατορίας, η οποία μάλιστα φιλοδοξεί στο εγγύς μέλλον να διαθέτει και στρατιωτικά μέσα!
Κανονικά, θα έπρεπε να έχει βαρέσει συναγερμός. Όπως έγραφα και στην «Πράβδα» στη Real News της Κυριακής, η Γερμανία μετατρέπεται ταχύτατα στον «Μεγάλο Ασθενή της Ευρώπης», τον «τρελό ασθενή» που οδηγεί τη Γηραιά Ήπειρο σε δεσμά, σε υποταγή ή σε πόλεμο. Ουδείς το 1980 θα πίστευε ότι η Γερμανία θα διέλυε τη Γιουγκοσλαβία κι όμως! απ’ το 1990 η Γερμανία προελαύνει. Βρίσκεται έξω απ’ το Κίεβο και μέσα στην Αθήνα. Αν ισχυροποιηθεί κι άλλο τί άλλο θα επιδιώξει και μπορέσει να κάνει;
Και το χειρότερο όλων είναι ότι στην παρούσα φάση ουδείς τολμά να μιλήσει στη Γερμανία τη γλώσσα της αλήθειας που προκύπτει απ’ το σκοτεινό παρελθόν της και τις καθόλου λαμπρές φιλοδοξίες της. Αν οι ναζί ήταν «γίγαντες με μυαλό νάνου» η σημερινή Γερμανία πάει για Κύκλωπας με ένα μάτι – το ευρώ – μάτι που δεν βλέπει πέρα απ’ τη μύτη του.
Στον ίδιο παρονομαστή με το νόμισμα τύραννο βρίσκεται και το χρέος τύραννος. Η ίδια Η Γερμανία χρωστάει τα κερατά της, επιφυλάσσει όμως για το χρέος της μια σεισάχθεια που βασίζεται στη «δημιουργική λογιστική» αλλά και στη «δημιουργική ασάφεια». Όλα τα κράτη είναι χρεωμένα. Αν συνυπολογισθεί το τριπλό χρέος – δημόσιο, ιδιωτικό, τραπεζικό – η φούσκα έχει μεγαλύτερες διαστάσεις απ’ τον πλανήτη με πρωταθλήτριες στην τοξικότητα τις ΗΠΑ, τη Γερμανία, την Ιαπωνία κι άλλες ων ουκ έστι αριθμός – ή μάλλον υπάρχει αριθμός, ακούει στο όνομα 199 τρισεκατομμύρια δολάρια χρεών που αντιστοιχούν στο 285% του παγκοσμίου ΑΕΠ!!
Αν το Ευρώ είναι όπλο, όπλο είναι και το χρέος. Όπως όλο και περισσότεροι παραδέχονται, το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι πολεμικό εργαλείο για τη διαμόρφωση των διακρατικών σχέσεων, όπως επίσης και για τη διαμόρφωση των ταξικών σχέσεων στο εσωτερικό των χωρών.
Η Ελλάδα επί πέντε χρόνια τώρα αναδομείται με εργαλείο το χρέος και αναμορφώνεται ή μάλλον διαμορφώνεται σε μια χώρα παρία. Ο ελληνικός λαός πληρώνει ένα χρέος που δεν δημιούργησε ο ίδιος και όχι μόνον αυτό, αλλά μπαίνει υπό τα καυδιανά δίκρανα μιας «συμφωνίας» που θα διαρκέσει γενιές και δεκαετίες. Με έναν λόγο, υποδουλώνεται.
Το 1% των πλουσίων (Γερμανών, Ελλήνων και όλων των φυλών του Ισραήλ) υποχρεώνει το 99% των υπολοίπων σε έναν τρόπο ζωής που κινείται γύρω από ένα χρέος, όχι μάλιστα δικό τους, αλλά του 1% που το δημιούργησε. Που όχι μόνον  το δημιούργησε αλλά θέλει και να το εισπράττει.
Πρόκειται για έναν παραλογισμό που για να εφαρμόζεται προϋποθέτει οικονομική λιτότητα και πολιτική δικτατορία. Ο παραλογισμός αυτός, ανήθικος όσον δεν γίνεται ναναι κάτι ανήθικο, μετέρχεται ένα στρατήγημα για να υπάρχει: τη συναίνεση των μαζών. Αυτό είναι το νέο «Κοινωνικό Συμβόλαιο»: η ευπιστία και η τιμιότητα των μαζών να χρησιμοποιείται εναντίον τους. Αυτό είναι και το (κάθε) Μνημόνιο: να αποδέχεσαι ως δικό σου, εσύ το 99%, το χρέος που δημιούργησε το 1%! Να αποδέχεσαι στη συνέχεια μια «συμφωνία» για να το ξεπληρώσεις, που, επί δεκαετίες θα ρυθμίζει τη ζωή σου και τη ζωή των ερχομένων γενεών, με τους κανόνες μιας δικτατορίας.
Έτσι το κακό εμφανίζει τον εαυτόν του ως «αναγκαίο κακό» και δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο αυτοτροφοδοτούμενης υποδούλωσης.
Με Σκύλλα το Ευρώ και Χάρυβδιν το Χρέος, κανένας απ’ τους συντρόφους του Οδυσσέα δεν θα φθάσει στην Ιθάκη κι αν φθάσει ο ίδιος, θα φθάσει μόνον για το πικρό του τέλος...
                                                                           
                                                                                         Στάθης Σταυρόπουλος/enikos.gr

Για τη σημερινή ημέρα της γυναίκας...

Εξαιρετική επιστολή! Ό,τι πιο κατάλληλο για την σημερινή μέρα της γυναίκας...

Ιρίνα μου, σήμερα είναι η ημέρα της γυναίκας και με την ευκαιρία, θα ήθελα να σου μιλήσω για κάποιες σπουδαίες γυναίκες που πολέμησαν για την ισότητα και τα δικαιώματα των γυναικών, το δικαίωμα ψήφου, το δικαίωμα στις σπουδές, το δικαίωμα να λιώνεις στη δουλειά όλη μέρα και να συνεχίζεις ως σκλάβα στο σπίτι μετά.

Το δικαίωμα να κυκλοφορείς χωρίς σουτιέν όποτε γουστάρεις, γιατί όπως φαίνεται τα επαναστατικοσάμθινγκ εξαντλούνται σε κάτι τέτοιες κινήσεις extreme αφασίας!

Είναι μεγάλη η ευθύνη που βαρύνει τους ώμους μου και στα γράφω εσένα, να τα διαβάζεις όταν θα κολλά το μυαλό σε στενόμυαλες γούρνες, κληρονομιά για σένα και την αδελφή σου.

Μην κάνεις χάρες για τις οποίες θα μετανιώσεις αργότερα. Αν κάτι σου τρώει την ψυχή, αν κάτι σου κάθεται στραβά, τότε είναι στραβό, δε θα ισιώσει με περιττές προσπάθειες. Ειδικά με τους άντρες που θα σε πλησιάσουν, να ξέρεις πως αυτά που διαισθάνεσαι να σε χαλάνε, θα σου κάνουν τη ζωή κόλαση σε λίγα χρόνια.

Μην επιτρέψεις να σε μειώσει ποτέ κανένας, ειδικά επειδή είσαι γυναίκα. Το μέγεθος του στήθους σου ή της περιφέρειάς σου, δεν έχει καμία σχέση με το IQ σου.

Όταν αποφασίσεις να κάνεις μωρό, μην αισθανθείς στιγμή άσχημα για την εμφάνισή σου και κυρίως, μη μπλέξεις ποτέ σε αμφιβολίες και ανασφάλειες ότι μπορεί να χάσεις τη δουλειά σου ή να υποβαθμιστείς, επειδή απλώς επέλεξες να γίνεις μητέρα. Μη φοβηθείς να μοιραστείς τη χαρά σου και μην κρύψεις ποτέ τη συνειδητή επιλογή σου.

Να έχεις στο νου, ότι το μόνο αφεντικό σου, είναι το μυαλό σου. Εσύ θα μάθεις να επιβάλεις την αξιοπρέπεια που απαιτείς να λαμβάνεις, είτε από κατώτερους, είτε από ανώτερους. Ο σεβασμός και ο αυτοσεβασμός, δεν έχουν σχέση με τα γαλόνια κανενός.

 

Στο εργασιακό περιβάλλον ως γυναίκα, θα βρεθείς αντιμέτωπη περισσότερο με τις υπόλοιπες γυναίκες και ύστερα με τους άντρες συναδέλφους. Οι λόγοι θα είναι ανταγωνιστικοί. Η ζήλια και το κουτσομπολιό θα σε διεκδικήσουν, για να σε ρίξουν στα σκληρά. Μη γίνεις ποτέ αυτό το κορίτσι. Θα σιχαθείς τον εαυτό σου, αν τα καταφέρουν.

Στις σχέσεις σου, να ξέρεις ότι η ισότητα δεν έχει να κάνει με το ποιος σφουγγαρίζει ή πλένει τα πιάτα. Η ισότητα ξεκινάει από την πεποίθηση ότι δεν θα καταπατήσεις τον κόσμο του άλλου, δεν θα τον πνίξεις, δεν θα τον συρρικνώσεις, για να μην καταπατηθείς, πνιγείς, συρρικνωθείς κι εσύ.

Ονειρεύομαι για σένα ένα περιβάλλον που η γυναίκα δε θα περιμένει την όγδοη του Μάρτη να σπάσει πιάτα σε κάποιο μπουζούκι, για να νιώσει ανεξάρτητη. Γιατί θα είναι ανεξάρτητη και θα έχει πετύχει όσα ήθελε για το κάθε μέρα της.

Ονειρεύομαι έναν κόσμο που δε θα μιλάει  για την ισάξια αντιπροσώπηση των γυναικών σε ανώτατα αξιώματα γιατί, θα είναι η πραγματικότητα, που θα ζεις. Θα είναι η δίκαιη αναγνώριση της όποιας δεξιότητάς σου και η ανταπόδωση στον κόπο που θα έχεις καταβάλει, για να υλοποιήσεις όσα ονειρεύτηκες.

Ονειρεύομαι για σένα έναν κόσμο, που δε θα τρέμεις να περπατήσεις μόνη στο σκοτάδι, δεν θα φοβάσαι να πεις δημόσια ποιος σε ενόχλησε δήθεν τυχαία παρά τη θέλησή σου, έναν κόσμο, που η λέξη φόβος θα αποτελεί μια φυσιολογική αντίδραση απέναντι στον απροσδόκητο κίνδυνο και δεν θα είναι η καθημερινότητά σου, η ανίατη αρρώστια που σου ετοιμάζουν οι συγκυρίες όλες μαζί.

Ονειρεύομαι να γιορτάζεις τη θηλυκότητά σου κάθε ώρα, κάθε λεπτό, γιατί σου αξίζει να είσαι εσύ, εσύ για σένα και για όσους θα έχουν την τιμή να βρεθούν δίπλα σου.

Η μανούλα. Νατάσσα Μανίτσα/kissmygrass.gr

"Οι κουραμπιέδες" του Γιώργου Χασάπογλου

Οι"Κουραμπιέδες" του Γιώργου Χασάπογλου είναι μια εξαιρετική κοινωνικοπολιτική σάτιρα του νεοέλληνα εκείνου, όπου η ιδεολογική και πολιτισμική του σύγχυση, ο ασυλλόγιστος καταναλωτισμός του, που μεθοδεύει η καπιταλιστική κοινωνία, τον οδηγούν στην πτώση των ηθικών αξιών, την καταπίεση, την προδοσία, σ’ έναν απελπισμένο αγώνα για μια “καλύτερη” ζωή, που όμως θα τον οδηγήσει σε αδιέξοδα, υποταγές και εξευτελισμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.;Άλλο ένα διαμαντάκι του νεοελληνικού θεάτρου. Από το αρχείο της ΕΡΤ...

Η γλώσσα του συγγραφέα θεατρικά δραστική, σκιαγραφεί με γλαφυρό ύφος και καυτηριάζει με χιούμορ και αιχμηρή κριτική το κοινωνικοπολιτικό μας σύστημα.

Η κατασκευή της «ενδοσχολικής βίας»

Η είδηση πέφτει σαν κεραυνός. Η Ελλάδα είναι στην τέταρτη θέση (ανάμεσα στις χώρες που μελετήθηκαν) στην έκταση του φαινομένου της «ενδοσχολικής βίας». Το συμπέρασμα είναι το ίδιο άμεσο: κάτι πρέπει να κάνουμε και μάλιστα το συντομότερο! Ποιο άκαρδο τέρας είναι στο κάτω-κάτω ευχαριστημένο με το γεγονός ότι τα παιδιά μας περνούν τόσο άσχημα στο σχολείο, με τραύματα που τους μένουν μέχρι τα γεράματα; (βάλε έναν αστερίσκο εδώ, θα δούμε ποιο είναι το πραγματικό άκαρδο τέρας προς το τέλος…).

Εδώ και λίγο καιρό λοιπόν, τα ελληνικά σχολεία (ακολουθώντας τη διεθνή μόδα) ζούνε στους ρυθμούς του φαινομένου αυτού. Μελέτες για το φαινόμενο, σεμινάρια για το φαινόμενο, επιτροπές και υπεύθυνοι για το φαινόμενο, «δράσεις» για το φαινόμενο. Λέω λοιπόν από την αρχή ότι για μένα το φαινόμενο αυτό είναι μια κατασκευή, μια επινόηση. Ακόμα περισσότερο, ισχυρίζομαι ότι η κατασκευή αυτού του φαινομένου έχει βαθύτερα και σκοτεινά κίνητρα, δηλαδή τη δημιουργία συναίνεσης στην ένταση του κοινωνικού ελέγχου και την πειθάρχηση της νεολαίας.

Πριν αρχίσουμε, ας διευκρινίσουμε κάτι πολύ βασικό. Η έννοια της «ενδοσχολικής βίας» δεν έχει να κάνει με κάποιον τοπολογικό προσδιορισμό της βίας, δηλαδή δεν σημαίνει «η βία που ασκείται στο χώρο του σχολείου». Η έννοια αυτή υποδηλώνει έναν ξεχωριστό, αυτόνομο τύπο βίας, που αναπτύσσεται στο Σχολείο και τροφοδοτείται απ’αυτό ή στην καλύτερη περίπτωση μια ειδική έκφανση της βίας στους εφήβους η οποία αποκτά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στο Σχολείο. Ποια ακριβώς είναι αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και ποιος αυτός ο ξεχωριστός χαρακτήρας του φαινομένου «κανένα στόμα δεν το’βρε και δεν το’πε ακόμα». Όχι τυχαία. Όσο περισσότερη ασάφεια υπάρχει στους βασικούς όρους που περιγράφουν το φαινόμενο, τόσα περισσότερα περιστατικά μπορεί να χωρέσει και τόσο περισσότερο μπορεί να επεκταθεί ο επιθυμητός έλεγχος με την αφορμή του.

Μίλησα πριν για κατασκευή του φαινομένου, πράγμα που μπορεί να είναι αντίθετο με την καθημερινή εμπειρία μας με τα παιδιά. Τα παιδιά τσακώνονται, πλακώνονται, προσβάλουν συχνά το ένα το άλλο (και μάλιστα σκληρά). Ακόμη, κάνουν αποτυχημένες προσπάθειες να εκδηλώσουν τις πρωτόγνωρες γι’αυτά σεξουαλικές ορμές, δοκιμάζουν ρόλους, χειραγωγούν και χειραγωγούνται, λένε ψέματα και πολλά άλλα. Είναι αυτό κάτι νέο? Δεν αποτελούν όλα αυτά (μαζί με άλλα πολλά) μέρος τις διαδικασίας κοινωνικοποίησης του παιδιού? Ποιο είναι εκείνο το παιδί που μεγάλωσε χωρίς να πληγωθεί σωματικά ή «ψυχικά» από τους φίλους του? Ισχυρίζομαι εδώ ότι αυτός ο τρόπος (η μέθοδος της δοκιμής και του λάθους) είναι ο μόνος τρόπος που μαθαίνουμε και χτίζουμε την προσωπικότητά μας, συνεπώς ότι η απαίτηση για ένα παιδί που δεν θα πληγωθεί ποτέ και από τίποτα, είναι η συνταγή για έναν άνθρωπο χωρίς ιδιότητες, έναν άνθρωπο χωρίς την ανθρώπινη υπόσταση, δηλαδή την ικανότητα να βρίσκεται σε συνύπαρξη με άλλους ανθρώπους. Η αναγωγή όλων αυτών των παιδικών ή εφηβικών εμπειριών σε μια προβληματική κατάσταση με τον όρο «ενδοσχολική βία» ψυχιατρικοποιεί αυτόματα την παιδική ηλικία.

Επιμένω στον ισχυρισμό της κατασκευής. Το Σεπτέμβριο του 2013 ξεκίνησε στο ελληνικό Σχολείο η εκστρατεία καταγραφής των κρουσμάτων «ενδοσχολικής βίας» με σκοπό να προσδιοριστεί η έκταση του φαινομένου. Μιλάμε για μια εντελώς αυθαίρετη και αντιεπιστημονική διαδικασία. Σε κάθε σχολείο ορίστηκε ένας υπεύθυνος για την καταγραφή των περιστατικών. Ο υπεύθυνος αυτός ήταν ένας συνάδελφος από το σύλλογο διδασκόντων, πράγμα που σημαίνει ότι δεν ήταν ψυχολόγος, κοινωνιολόγος ή τέλος πάντων κάποιος που έχει ειδικευθεί στον τρόπο που συλλέγονται αυτά τα δεδομένα. Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι κατέγραφε τα περιστατικά που ταίριαζαν στο μυαλό του σ’αυτό το αόριστο πράγμα που είναι η ιδέα της «ενδοσχολικής βίας», από έναν επαναλαμβανόμενο καυγά μέχρι ένα ατυχές ερωτικό «πέσιμο». Το αποτέλεσμα επιβεβαίωσε την από τα πριν επιβαλλόμενη αντίληψη: ότι το η έκταση της «ενδοσχολικής βίας» είναι σημαντική και πρέπει να ληφθούν μέτρα. Πρόκειται για μια τιτάνια λαθροχειρία. Όπως αντιλαμβάνεσαι, ο τρόπος που έγινε η συλλογή των στοιχείων προϋπέθετε την αποδοχή του φαινομένου που υποτίθεται ότι ανίχνευε!!! Ο τρόπος που έγινε η μελέτη λοιπόν, είναι ο κλασικός τρόπος που κατασκευάζονται οι κοινωνικές υστερίες, η μελέτη απλά υπηρετεί το συμπέρασμα που από την αρχή θέλαμε να εξάγαγουμε (με την ίδια λογική δικαιολογεί εδώ και χρόνια το αμερικανικό κράτος το βαθύ ρατσισμό του, με την ίδια λογική εδραιώθηκε η ισλαμοφοβία, με την ίδια λογική στήνεται κάθε κρατικά κατευθυνόμενη μαζική υστερία).

Αν όμως πρόκειται περί κατασκευής, τότε γιατί τόσος κόπος? Ποιο σκοπό εξυπηρετεί η συγκεκριμένη κατασκευή? Το είπα ήδη από την αρχή. Η κατασκευή αυτή προετοιμάζει το έδαφος για μια ευρεία συναίνεση στην όξυνση των πολιτικών πειθάρχησης της νεολαίας, πολιτικών που το κράτος έχει ανάγκη ειδικά μετά την τομή της εξέγερσης του Δεκέμβρη του 2008. Εάν το κράτος πείσει την κοινωνία ότι το Σχολείο είναι ένας χώρος που τα παιδιά κυρίως κινδυνεύουν, τότε εξασφαλίζεται η συναίνεση στις πολιτικές του εντεινόμενου αυταρχισμού και του καθολικού ελέγχου. Με τον ίδιο τρόπο που το πλαίσιο ελέγχου των εκπαιδευτικών, η Αξιολόγηση, πάτησε πάνω σε μια τεράστια εκστρατεία δυσφήμισης τους (ανισόρροποι, ανεπαρκείς, λουφαδόροι, φοροφυγάδες, παιδεραστές, ποιος θα ήθελε το παιδί του να μπλέξει με τέτοιους εκπαιδευτικούς?), το πλαίσιο ελέγχου και πειθάρχησης των νεολαίων θα επιβληθεί πάνω στην κατασκευή της ιδέας της «ενδοσχολικής βίας», θα επιβληθεί τελικά «για το καλό τους»…

Ακόμη περισσότερο, η ιδέα της «ενδοσχολικής βίας» έρχεται να καθίσει πάνω στον καθένα/μια από μας. Ο επιτακτικός τρόπος με τον οποίο απαιτείται η ανίχνευση (επιβεβαίωση όπως είπαμε πριν) της «ενδοσχολικής βίας» έχει κρεμάσει πάνω από κάθε μέλος της σχολικής κοινότητας ένα ερωτηματικό. Αυτό σημαίνει ότι το πλαίσιο αυτό επιτυγχάνει κάτι ακόμη μεγαλύτερο απ’αυτό που περιέγραψα πιο πριν, πετυχαίνει την «αυθόρμητη» εξάπλωση ενός γενικευμένου καθεστώτος ελέγχου απ’όλους προς όλους!

Για να μην παρεξηγηθώ, δεν βλέπω πίσω από την υστερία της «ενδοσχολικής βίας» κάποια συνωμοσία. Δεν πιστεύω ότι οι ιεραρχικές/ταξικές κοινωνίες χρειάζονται τις συνωμοσίες για να γεννήσουν μια κοινωνική υστερία. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι που ασχολούνται με το ζήτημα δεν είναι πιόνια κάποιου σκοτεινού κέντρου που προωθεί το ζήτημα, όμως μοιράζονται την ίδια ιδεολογία, το ίδιο σύνολο αξιών ή δεν έχουν αντιστάσεις απέναντί του. Αρκεί να αναφέρουμε ότι, κι εδώ είναι το εξαιρετικά ανησυχητικό, το στρατόπεδο της ριζοσπαστικής Αριστεράς τηρεί σιγή ισχύος για το θέμα, όταν δεν το αποδέχεται (η Αριστερά γενικά έχει παρασυρθεί εδώ και πολλά χρόνια σε μια απόλυτα οικονομίστικη θεώρηση του σχολείου με αποτέλεσμα τη σύγχυση που επικρατεί σήμερα μπροστά στις νέες εξελίξεις).

Στο ελληνικό Σχολείο η ιδέα της «ενδοσχολικής βίας» είναι σχετικά νεαρή. Με έναν ειρωνικό τρόπο το λανσάρισμά της συμπίπτει με την εποχή «το μνημόνιο είναι ευλογία». Είναι μέσα σ’αυτή την εποχή της Κρίσης και της καταστροφής εκατοντάδων χιλιάδων ζωών που το πλαίσιο της ιδέας της «ενδοσχολικής βίας» μου φαντάζει ακόμη πιο επικίνδυνο. Μέσα σ’αυτό το πλαίσιο τα προβλήματα των παιδιών εξατομικεύονται και συνεπώς ψυχολογικοποιούνται. Η βία ως μια κατάσταση που εξαπολύεται από το ίδιο το κράτος απέναντι στις ζωές μας και ποτίζει κάθε πτυχή τους, απλά εξαφανίζεται. Όλη η ιστορία πια είναι να δούμε «πού είναι το πρόβλημα» με το κάθε παιδί που μπαίνει στο μικροσκόπιο. Η βία εξετάζεται σαν μια ατομική υπόθεση και, ανεξάρτητα από το αν υπάρχουν τεχνικές που μπορεί να αμβλύνουν την κατάσταση, τελικά δικαιολογείται ως τέτοια και το σύστημα που την παράγει αθωώνεται πανηγυρικά. Δεν είναι λοιπόν ο κόσμος μας που έχει το πρόβλημα, είναι το κάθε παιδί. Αυτά τα ίδια παιδιά που πια δεν μπορούν να μας φέρουν το συμβολικό αντίτιμο για κάποιο μουσείο ή παράσταση, που δεν έχουν να πάρουν κάτι να φάνε στο διάλειμμα, που γυρνούν σπίτι για να ζήσουν το υπόλοιπο της μέρας με την απόγνωση των άνεργων γονιών τους, που για μέλλον βλέπουν την ερήμωση, αυτά τα παιδιά που δεν τα ακούει κανείς και μόνο τα λοιδορεί, είναι τα παιδιά που «έχουν προβλήματα».

Η εκστρατεία κατά της «ενδοσχολικής βίας» όμως έχει και μια άλλη λειτουργία. Μεταλλάσσει δραματικά τη σχέση εκπαιδευτικού-παιδιού. Ο παιδαγωγικός ρόλος του εκπαιδευτικού υποχωρεί μπροστά στο νέο ρόλο του παιδονόμου/ψυχολόγου/αξιολογητή. Το νέο σχολείο είναι ένα κάτεργο ολικού ελέγχου. Τα «στελέχη» είναι οι παιδονόμοι του εκπαιδευτικού, ο εκπαιδευτικός είναι ο παιδονόμος των μαθητών/ριων. Κάθε πόρτα ελεύθερης έκφρασης κλείνει ερμητικά μην τυχόν και βγει απ’αυτή κάτι «αποκλίνον». Η παιδαγωγική ελευθερία των εκπαιδευτικών καταργείται, η ελεύθερη έκφραση των παιδιών (σωματική, συναισθηματική, πνευματική) καταργείται επίσης. Το σχολείο διαμορφώνεται ως ένας χώρος στον οποίο επικρατούν τα «προληπτικά μέτρα». Οι υπέρμαχοι της ιδέας αυτής βέβαια έχουν (σαν πλασιέ ασφαλειών ζωής) πάντα κάποιο κακό λόγο να πουν για να σε πείσουν: κι αν κάποιος χτυπήσει το παιδί σου? Κι αν κάποιος το προσβάλλει? Δεν θα ήθελες ο χώρος του σχολείου να ελέγχεται απόλυτα ώστε να μην συμβούν αυτά? Κι αν οι εκπαιδευτικοί δεν φτάνουν να αστυνομεύσουν όλο το χώρο? Μήπως θα ήταν καλό να βάλουμε και μια κάμερα? Ή ακόμη, μήπως να σκεφτόμαστε έναν ανιχνευτή μετάλλων στην είσοδο? Ο κατάλογος της καταστροφολογίας δεν κλείνει φυσικά ποτέ. Η επιλογή ήταν πάντα η ίδια: ή «τα δίνουμε όλα» στην πρόληψη και τον έλεγχο, στην αστυνόμευση δηλαδή, ή οι προσπάθειές μας στρέφονται στη ρίζα του κακού, στο ίδιο το κοινωνικό σύστημα. Αλλά ποιος από τους γραφειοκράτες και τις επιτροπές θα ήθελε κάτι τέτοιο?

Μια ακόμη παράμετρος της υστερίας είναι ότι υπονομεύει την ίδια την παιδαγωγική πράξη. Έγραψα και παλιότερα ότι ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που μπορούμε να κάνουμε θεωρώντας την Εκπαίδευση είναι το να την αντιμετωπίσουμε σαν μια συλλογή δεξιοτήτων και «γνώσεων» ενός συγκεκριμένου ατόμου. Η Εκπαίδευση είναι μια διαδικασία κοινωνική και ως τέτοια διδάσκει πολύ περισσότερα από τις «ξερές» γνώσεις των διαφόρων αντικειμένων. Μέσα στη σχολική τάξη, στη ζωή της τάξης, το παιδί μπορεί να πάρει σημαντικά μαθήματα. Μπορεί να εκτιμήσει την αξία της συνεργασίας, να συνειδητοποιήσει ότι έχει να μάθει ακόμη κι από τα λάθη των άλλων παιδιών, να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο να μην τα καταφέρει σε μια δοκιμασία και να κρίνει πού χρειάζεται βελτίωση, να σταθεί δίπλα σε ένα άλλο παιδί σε κάποιο πρόβλημά του ή ακόμη και σε μια σκανταλιά που σκάρωσε, να αστειευτεί και να αυτοσαρκαστεί, να προσπαθήσει να λύσει μια άσκηση Χημείας ενώ δεν μπορεί να πάρει τα μάτια του από το μπροστινό θρανίο που κάθεται ο έρωτάς του, να αγαπήσει τη γνώση σαν κάτι που κάνει όλη την τάξη λίγο καλύτερη. Το να λέει κάποιος ότι χρειαζόμαστε ένα ειδικό πρόγραμμα πρόληψης ενάντια στην «ενδοσχολική βία» σημαίνει ότι αυτόματα ακυρώνει το παιδαγωγικό ευεργέτημα της διδασκαλίας της «Ελένης» και την «Αντιγόνης», της προσπάθειας να λύσουμε όλοι μαζί ένα πρόβλημα Μαθηματικών, της κατανόησης των νόμων κίνησης της Φύσης και των Κοινωνιών. Με λίγα λόγια, είναι μια ευθεία παραδοχή ότι τελικά η Εκπαίδευση δεν μπορεί να σε κάνει καλύτερο άνθρωπο, ότι καλύτερο άνθρωπο σε κάνουν οι «δράσεις κατά της ενδοσχολικής βίας». Αν αναρωτιέσαι ποιες είναι αυτές οι δράσεις, δεν θα εκπλαγείς από την απάντηση: Διαλέξεις από «ειδικούς» (ψυχολόγους δηλαδή, μιας και είπαμε ότι τα παιδιά «έχουν πρόβλημα»), σεμινάρια της Αστυνομίας στα μικρά παιδιά (για να βελτιωθεί και το κλίμα μεταξύ του υποτελούς και του επιστάτη του), συζητήσεις στην τάξη για την καλή συμπεριφορά και «συμβόλαια τάξης» (έτσι, για να φορτώνεται το παιδί και με την παραπανίσια ενοχή ότι έσπασε και το συμβόλαιο αν κάνει μια βλακεία. Μια διαδικασία που αυτόματα το καθιστά αποδιοπομπαίο).

Αυτά λοιπόν είναι τα νέα της «ενδοσχολικής βίας». Τα παιδιά «έχουν προβλήματα». Όλως παραδόξως, τα πραγματικά προβλήματα που γεννά το εκπαιδευτικό μας σύστημα ούτε καν αναφέρονται στους τόμους που έχουν γραφεί τα τελευταία χρόνια. Η εξετασιομανία και η συνεχής αξιολόγηση/πιστοποίηση του παιδιού που τσακίζει κάθε φυσική δίψα για μάθηση, το τέρας των Πανελλαδικών Εξετάσεων που έχει οδηγήσει χιλιάδες παιδιά στην απόγνωση και δεκάδες ακόμη και στην αυτοκτονία, ο αυταρχισμός και η εντατικοποίηση, ο απίστευτος ανταγωνισμός που ισοπεδώνει το χαρακτήρα του παιδιού, το συνεχές ταξικό ξεσκαρτάρισμα. Ψάξε σε κάθε εγκύκλιο, σκάλισε τα πρακτικά κάθε σεμιναρίου και θα δεις ότι δεν υπάρχει ούτε λέξη για όλα αυτά, γιατί αυτό το σχολείο είναι που θέλουν τα αφεντικά. Αν λοιπόν καλοπροαίρετα λες «γιατί να μην κάνουμε κι αυτά τα προγράμματα κατά της βίας?», αναρωτήσου γιατί τόσα χρόνια το κράτος δεν έχει κάνει τίποτα για τα σοβαρά προβλήματα της Εκπαίδευσης παρά τους τόνους προτάσεων των εκπαιδευτικών?

Η άποψή μου είναι απλή. Τα προβλήματα της Εκπαίδευσης δεν λύνονται με περισσότερο έλεγχο, αλλά με περισσότερη Δημοκρατία και Ελευθερία.

Ενιαίο, δημόσιο και δωρεάν, πολυτεχνικό σχολείο για όλα τα παιδιά, κατάργηση κάθε μορφής εξετάσεων και βαθμολογίας, σχολικές και μαθητικές κοινότητες που θα διοικούν αμεσοδημοκρατικά το σχολείο, γενναία αύξηση στη χρηματοδότηση για να μπορούν να γίνουν τα σχολεία χώροι που θα καλύπτουν όλες τις δημιουργικές ορμές της νεολαίας.
Όλα αυτά, μαζί με την εμπλοκή ολόκληρης της τριμερούς σχολικής κοινότητας στους κοινωνικούς αγώνες για την απόκρουση της καπιταλιστικής επιθετικότητας και την κοινωνική αλλαγή. Στις φράσεις-κλισέ κάθε πολιτικού και «στελέχους» είναι ότι «το σχολείο πρέπει να διαμορφώνει υπεύθυνους πολίτες». Ε, ας το κάνουμε κάποια στιγμή πράξη αυτό, αλλά με ειλικρίνεια, όχι να λέμε «υπεύθυνους» και να εννοούμε «υποταγμένους»!

Ξέρω, κάθε φορά που φτάνω στον επίλογο, στο «δια ταύτα», ξυνίζεις τα μούτρα σου. Σου φαίνονται πολύ προπαγανδιστικά όλα αυτά που προτείνω και μάλλον ουτοπικά. Εντάξει, αν λοιπόν αυτά σου φαίνονται ουτοπικά, ας συνεχίσουμε να κάνουμε αυτό που κάναμε τόσα χρόνια μπας και φιλοτιμηθεί να δουλέψει. Ας εντείνουμε το πλαίσιο του Ελέγχου μέχρι να μην μπορούμε καν να ανασάνουμε. Τότε θα είμαστε όλοι ασφαλείς. Άνευροι και ψόφιοι, άβουλοι και μαριονέτες. Αλλά ασφαλείς…

                                                                Λευτέρης Παπαθανάσης, από το lefterisp.wordpress.com

                                                               Αναρτήθηκε από  ikoufopoulos.blogspot.gr

Xρέος απάτη… Η Ελλάδα δε χρωστά τίποτα… για χρήματα που δεν πήρε!

«Το ελληνικό χρέος δεν είναι ως επί το πλείστον ελληνικό χρέος. Το χρέος το οποίο η Γερμανία και άλλες χώρες απαιτούν να πληρώνεται αφορούν χρήματα που οι Έλληνες δεν πήραν! Έτσι, οι Έλληνες δεν οφείλουν αυτά τα χρήματα. Πρόκειται για απάτη, γιατί οι Έλληνες δεν επιβαρύνονται με το χρέος». Από τους www.workers.org και www.forbes.com

 
Αυτό που πρέπει να γνωρίζουν οι Αμερικανοί για την Ελλάδα και «το χρέος της» είναι πως η νέα ελληνική κυβέρνηση ζητά από την Ευρωπαϊκή Ένωση να σταματήσει να τη διοικεί μέσω Wall Street-Λονδίνου και να κάνει δυνατή την οικονομική ανάπτυξη και πάλι στην Ευρώπη. Αν αυτό δεν συμβεί, η επιδείνωση και τελικά η πτώχευση του συνόλου του υπερατλαντικού τραπεζικού συστήματος θα συνεχιστεί, όπως και οι αντιπαραθέσεις με τις μεγάλες δυνάμεις της Ρωσίας και της Κίνας… Και η απειλή του Παγκοσμίου Πολέμου θα γίνει πραγματικότητα…

Η υπόλοιπη Ευρώπη, μέχρι στιγμής, αρνείται να κλείσει η αισχροκερδής Wall Street αισχροκέρδειας και ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Jack Lew υποστηρίζει την άρνηση, μεταξύ άλλων και με απειλητικά τηλεφωνήματα προς τον Έλληνα Υπουργό Οικονομικών, Γιάννη Βαρουφάκη.

Τι απαιτούν Ομπάμα, Μέρκελ και λοιποί εξουσιαστές να κάνει η Ελλάδα, αντί για τερματισμό αυτής της πανευρωπαϊκής απάτης από τις τράπεζες; Θέλουν να… τρέξει ένα δημοσιονομικό πλεόνασμα ύψους 4,5% της ετήσιας οικονομίας της, αποκλειστικά και μόνο για να πληρώσει το «ελληνικό χρέος». Γνωρίζετε τι θα σήμαινε αυτό αν προωθούνταν ως λύση για τις Ηνωμένες Πολιτείες; Να… τρέξουν ένα φορολογικό πλεόνασμα 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων το χρόνο, προκειμένουν η κυβέρνηση να πληρώσει το χρέος της. Δεν θα ακούσετε τον Ομπάμα ή τον υποτακτικό του, Lew να μπαίνουν σε αυτή τη διαδικασία… Γιατί; Είναι αδύνατο να πραγματοποιηθεί…

Το «ελληνικό χρέος» είναι μια απάτη ίδια με τη διάσωση TARP εδώ στις ΗΠΑ. Γίνεται εκτύπωση των $ 4 τρισεκατομμυρίων σε νέα κεφάλαια για να καλύψουν τα χρέη της Wall Street. Και δράστες είναι οι ίδιες οι συστημικές τράπεζες.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μεγάλες τράπεζες πήραν τα εκατομμύρια και τα μετέτρεψαν σε τοξικά χρεόγραφα που ανατίναξαν το χρηματοπιστωτικό σύστημα και το σύνολο της οικονομίας το 2008. Η κυβέρνηση τους γλίτωσε την ίδια ώρα που το βιοτικό επίπεδο των πολιτών βυθίστηκε.

Στην Ευρώπη, οι τράπεζες αγόρασαν τα χρεόγραφα ενυπόθηκων δανείων από τις τράπεζες των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα έκαναν εκατομμύρια unrepayable subprime δάνεια των δικών τους – όχι μόνο για τους ιδιοκτήτες σπιτιού, αλλά και για τις κυβερνήσεις, χωρίς τα μέσα για να τα εξοφλήσουν, όπως εκείνες της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας, της Ουγγαρίας και άλλων.

Μεγάλες τράπεζες της Wall Street είχαν εμπλακεί, ιδίως η Goldman Sachs, η οποία δημιούργησε τα «μαγικά» παράγωγα: Το «Πάρτε ένα τραπεζικό δάνειο για την Ελλάδα», το κάνουν να μοιάζει με ένα απλό «νόμισμα ανταλλαγής» και όχι ένα χρέος – αλλά δέκα χρόνια αργότερα το μετατρέπουν σε ένα πολύ μεγαλύτερο χρέος.

Η κρίση χρέους στις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες ξέσπασε το 2009, ένα χρόνο αργότερα από την κρίση που σημειώθηκε στο αμερικανικό τραπεζικό σύστημα.

Τότε οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες ήταν εξίσου υπερχρεωμένες, δημιούργησαν το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), το αντίστοιχο δηλαδή TARP (Troubled Asset Relief Program), ύψους 1 τρισ. δολαρίων. Διέσωσαν τους τραπεζικούς κολοσσούς, με τη συμμετοχή του ΔΝΤ, χρησιμοποιώντας «μόνο» τα 600 δισ. για να πληρώσουν τα ανεξόφλητα χρέη των κυβερνήσεων. Τα 275 δισ. δολάρια καταβλήθηκαν για την αποπληρωμή του «ελληνικού χρέους».

Αυτή η τεράστια τραπεζική διάσωση εγκρίθηκε από την ελληνική, την ιρλανδική και άλλες κυβερνήσεις και πέρασε κατευθείαν στις τράπεζες που υπήρξαν οι subprime δανειστές τους.

«Πρέπει να τονίσουμε ότι αυτό το γεγονός είναι πρωταρχικής σημασίας για τις ΗΠΑ. Μπορεί να βυθιστεί η Wall Street εξαιτίας του. Αν υποβαθμιστεί η ελληνική απάτη, θα ξεκινήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση του διεθνούς υπερατλαντικού συστήματος, όπως το σύστημα της Wall Street, το βρετανικό κ.α.  Σε αυτούς τους ανθρώπους οφείλεται το χρέος και όχι στους Έλληνες»~ Lyndon LaRouche

Η απάτη με το ελληνικό χρέος είναι κλασικό κόλπο. Το 2009 το χρέος στην Ελλάδα ήταν 300 δισ. δολάρια. Στη συνέχεια, η χώρα έλαβε δύο τεράστια πακέτα διάσωσης για το 2010 και το 2012, περίπου 140 δισεκατομμύρια δολάρια το καθένα. Λιγότερο από το 10% των εν λόγω 275 δισεκατομμυρίων δολαρίων έμεινε στην Ελλάδα και χρησιμοποιήθηκε από την Ελληνική κυβέρνηση. Τουλάχιστον το 90% των χρημάτων αυτών πήγε κατευθείαν και άμεσα στην Deutsche Bank, την HSBC, την JPMorgan Chase, καθώς και στους υπόλοιπους καρχαρίες, ενώ αμοιβαία κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνου δόθηκαν στα hedge funds.

Η πρώην υπουργός Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης Λούκα Κατσέλη έχει προσκομίσει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι στην πραγματικότητα η ελληνική κυβέρνηση έλαβε μόνο το 3% των 275 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Οι μόνες τράπεζες που αναγκάστηκαν να διαγράψουν το «ελληνικό χρέος» ήταν οι ελληνικές. Οι τράπεζες της Νέας Υόρκης και του Λονδίνου διατήρησαν το τοξικό χρέος στο «ενεργητικό» τους, εγγυημένο 100% από την ευρωπαϊκή απάτη διάσωσης.

Όλο αυτό οδήγησε στη χρεοκοπία των ελληνικών τραπεζών, αναγκάζοντας την ελληνική κυβέρνηση να δανειστεί άλλα 50 δισ. δολάρια για να τις διασώσει. Έτσι, αντί να μειώνεται, το ελληνικό χρέος αυξανόταν. Μία απόλυτη απάτη!

Στη συνέχεια, από το 2010 μέχρι και σήμερα, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, κλπ υποχρεώθηκαν να πληρώσουν το «λογαριασμό» για τη διάσωση των τραπεζών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Επέβαλαν τόσο σκληρά μέτρα λιτότητας που οι πολίτες τους μετανάστευσαν, τα ποσοστά θνησιμότητας αυξήθηκαν, οι γεννήσεις μειώθηκαν και η αιθαλομίχλη έπνιξε τις πόλεις, αφού οι κάτοικοι δεν μπορούσαν πλέον να πληρώσουν για τη θέρμανσή τους. Μετά από πέντε χρόνια «τιμωρίας» και αφού 250 δισ. δολάρια δόθηκαν στις τράπεζες, το χρέος της Ελλάδας από τα 300 αυξήθηκε στα 350 δισ…

Ποδόσφαιρο και λογοτεχνία

 Η σχέση του ποδοσφαίρου με την  λογοτεχνία έχει βαθιές ρίζες. Αν ανατρέξουμε στα Ομηρικά έπη θα βρούμε τις πρώτες πληροφορίες για παιχνίδι με μπάλα στη λεκάνη της Μεσογείου.

 Η Ναυσικά και οι φίλες της, αφού λούστηκαν στην όχθη του ποταμού, πέταξαν τις μαντίλες τους και άρχισαν να παίζουν με τη σφαίρα: «Και σα χαρήκανε θροφή, κι αυτή κι οι παρακόρες, βγάλαν τις μπόλιες κι έπαιξαν τη σφαίρα ανάμεσό τους»  (Οδύσ. Ζ, 99-100), μτφρ. Αργ. Εφταλιώτης.

 Αλλά και στο Θ΄ της Οδύσσειας ο Οδυσσέας και οι Φαίακες έπαιζαν την πορφυρή σφαίρα, που την είχε φτιάξει ο Πόλυβος, με τα χέρια τους πετώντας την ψηλά ίσαμε τα σύννεφα, καθώς οι άλλοι ολόγυρα χτυπούσαν παλαμάκια. (Οδύσ. Θ΄, 372-4).

           Στα μετέπειτα χρόνια ο Σαίξπηρ σαφώς αντιπαθούσε ένα είδος ποδοσφαίρου που είχε εισαχθεί στην Αγγλία από τη Νορμανδία (το σουλ) και έβαζε στο στόμα ηρώων του λόγια απέχθειας γι’ αυτό.  Γενικά, όμως, μετά την Αναγέννηση, η υπόληψη της «στρογγυλής θεάς» μάλλον βρίσκεται σε καλό επίπεδο στη λογοτεχνική συνείδηση.
 Κάνοντας μια περιήγηση στους σύγχρονους συγγραφείς θα σταθούμε στις απόψεις ορισμένων. Ο βρετανός ποιητής Κίπλινγκ το 1902 στο Λονδίνο δεν έπαιρνε στα σοβαρά αυτούς που αγωνίζονταν οι ψυχές τους με «βορβορώδεις βλάκες για τα γκολ». Ο  Τζορτζ Οργουελ, επίσης  ήταν φανατικά πολέμιος του είδους. Δεν έχανε ευκαιρία να δείχνει την περιφρόνησή του, σαν τον Σαίξπηρ, στη «στρογγυλή θεά», γιατί τη θεωρούσε μια υπόθεση που υποβάθμιζε το κύρος της βρετανικής ηθικής.

  Στην Ιταλία ο ο Ουμπέρτο Εκο σε κείμενό του στο «Εσπρέσο» το 1978, με τίτλο «Το Μουντιάλ και η χλιδή του»(δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Το δέντρο, τχ.135-136 φθινόπωρο 2004),   εκδηλώνει μια αμφιθυμία για το κοινωνικό πλαίσιο που φιλοξενεί το σπορ ή ακόμα και γι’ αυτό το τελευταίο ως γενικότερο «σημείο».
  «Το ποδόσφαιρο  είναι δημοφιλές γιατί η ηλιθιότητα είναι δημοφιλής» φέρεται να έχει πει ο μεγάλος αργεντινός ποιητής Χόρχε Λούις Μπόρχες. Το 1978 όμως έδωσε μια διάλεξη για την αθανασία την ίδια ημέρα και την ίδια ώρα που η Αργεντινή έπαιζε τον πρώτο της αγώνα στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1978.
  Ο Αλμπέρ Καμύ υποστήριζε ότι : «Έχοντας δοκιμάσει αμέτρητες εμπειρίες, μπορώ να πω με σιγουριά ότι όσα ξέρω σχετικά με την ανθρώπινη ηθική το οφείλω στο ποδόσφαιρο».

  Το ποδόσφαιρο είναι μια μεταφορά της ζωής αποφάνθηκε ο Ζαν -Πωλ Σαρτρ. Η ζωή είναι μια μεταφορά του ποδοσφαίρου διορθώνει ο φιλόσοφος  Σέρτζιο Τζιβόνε. Σίγουρα το ποδόσφαιρο και η λογοτεχνία πάνε μαζί , σε μια συμβίωση τώρα πια παγιωμένη. 

  Σε ένα δοκίμιο του δημοσιευμένο στην εφημερίδα “Liberazione” με τον τίτλο Η πολιτική φιλοσοφία της μπάλας, ο Darwin Pastorin (ιταλο-βραζιλιάνος δημοσιογράφος- συγγραφέας)  γράφει μεταξύ άλλων: «[...] Για τον Τόμας Στερνς Έλιοτ “το ποδόσφαιρο είναι ένα βασικό στοιχείο του σύγχρονου πολιτισμού “. Για μένα που έρχομαι από τη Νότια Αμερική , από τη Βραζιλία, η μπάλα αντιπροσωπεύει μια ουτοπία, μια λύτρωση, μια αντίσταση στην εξουσία. Αρκεί να διαβάσει κανείς τον Εντουάρντο Γκαλεάνο: “Οσο κι αν οι τεχνοκράτες προσπαθήσουν να το προγραμματίσουν μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια , όσο κι αν οι ισχυροί προσπαθήσουν να το ελέγξουν, το ποδόσφαιρο θα συνεχίσει να είναι η τέχνη του απρόβλεπτου “. Και προσθέτει ο Darwin Pastorin: «Από παιδί, υπερήφανος γιος βερονέζων μεταναστών, στην συνοικία Καμπούτσι του Σαο Πάολο της Βραζιλίας, έπαιζα ποδόσφαιρο με τους συνομηλίκους μου, εβραίους, γιαπωνέζους και πολωνούς μιγάδες. Και εκείνη η μπάλα από κουρέλια και ελπίδα, αντιπροσώπευε την δική μας κοινή γλώσσα. Τον δικό μας τρόπο να είμαστε μαζί, για να ονειρευόμαστε. Το ποδόσφαιρο μπορεί να μεταφέρει τον άνθρωπο στο κέντρο του ποδοσφαίρου, αποφεύγοντας  σχεδιαγράμματα, στρατηγικές, μάρκετινγκ. Το ποδόσφαιρο των ακροβατών , των εξτρεμ ποιητών του πράσινου χορταριού. Το ποδόσφαιρο της ντρίμπλας, της μπάλας.

 Ο  Αντριάνο Σόφρι  ( συγγραφέας και δημοσιογράφος. Ηγέτης της ακροαριστερής οργάνωσης Lotta Continua μέχρι τη διάλυσή της , το 1976) είπε ότι : “Εάν είχα το κατάλληλο υλικό θα δοκίμαζα να γράψω μια ιστορία του κόσμου με την μορφή της μπάλας ”. Νομίζω ότι αυτή η ιδέα της μπάλας είναι η πιο πολλά υποσχόμενη μεταμοντέρνα ιδέα , για όλες τις στρατηγικές, συμπεριλαμβανομένης και της πολιτικής στρατηγικής. [...] Το ποδόσφαιρο, λοιπόν, ως λογοτεχνικό και πολιτικό κίνημα, ως στιγμή άρνησης της κανονικότητας, της συμβατικότητας.

 Στο βιβλίο του Ποδόσφαιρο. Μια θρησκεία σε αναζήτηση θεού (εκδόσεις Μεταίχμιο) ο Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν , λέει για τη σχέση ανάμεσα στο ποδόσφαιρο και τη λογοτεχνία : «  οι λατινοαμερικάνοι συγγραφείς ήταν κυρίως αυτοί που προσπάθησαν να μετατρέψουν το ποδόσφαιρο σε μια σύγχρονη επική μορφή. Και με τον ίδιο τρόπο που χώρες όπως η Βραζιλία και η Αργεντινή εξάγουν ποδοσφαιριστές σε όλον τον κόσμο, εξάγεται και το ποδοσφαιρικό έπος συγγραφέων όπως ο Εντουάρντο Γκαλεάνο και ο Οσβάντο Σοριάνο. Αυτοί οι συγγραφείς ήξεραν να παρουσιάζουν το ποδόσφαιρο γι αυτό που στ΄ αλήθεια είναι, δηλαδή μια μορφή λαϊκής τέχνης . Σ΄ αυτούς τους συγγραφείς υπάρχει μια φυσικότητα, μια απλότητα που λείπει εντελώς από τους ευρωπαίους συγγραφείς, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους γύρισαν την πλάτη τους στο ποδόσφαιρο ή το δαιμονοποίησαν με συνοπτικές διαδικασίες σαν ένα σύγχρονο όπιο των λαών». 

 Υποστηρίζει ακόμη ο Μονταλμπάν: «Το ποδόσφαιρο μεταμορφώνεται σε μια λαϊκή θρησκεία , με ένα δικό της τελετουργικό, τα δικά της σύμβολα, τις δικές της εκκλησίες, τις δικές της αιρέσεις.     Μέχρι τώρα το Παγκόσμιο κύπελλο στη Γαλλία το 1998 ήταν το πιο σημαντικό γεγονός σ΄ αυτή τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης του ποδοσφαίρου, ένα άθλημα  που μετασχηματίζεται σε πρόταση συλλογικής αλλοτρίωσης σε παγκόσμια κλίμακα , η οποία βασίζεται πάνω στην αντίθεση Βορρά-Νότου, ανάμεσα σε χώρες που εξάγουν ποδοσφαιριστές και σε άλλες που τους εισάγουν. Αν και αυτό, ευτυχώς, έχει ένα πολύ θετικό αντιστάθμισμα στον πολυφυλετικό χαρακτήρα του σύγχρονου ποδοσφαίρου. Το Παγκόσμιο κύπελλο στη Γαλλία σήμανε τη λήξη της εποχής που το ποδόσφαιρο ήταν θέαμα και την αρχή της εποχής που το ποδόσφαιρο αποτελεί θρησκεία για ένα μεγάλο μέρος του πολυεθνικού καπιταλισμού » [Από συνέντευξη του Μονταλμπάν στην ιταλική εφημερίδα “Avvenire”, στις 2 Αυγούστου 1998].

  Μια άλλη, καλλιτεχνικά πολύπλευρη, προσωπικότητα, ο Πιερ Πάολο Παζολίνι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι είχε αποθεώσει τον «παραβατικό» χαρακτήρα του ποδοσφαίρου γράφοντας ότι το άθλημα αυτό ήταν «ένας τρόπος να ξεφεύγει από τη νόρμα, να υπερβαίνει τους κανόνες και να αφήνεται στην απόλαυση». Παίκτης της Καζάρσα, της ομώνυμης ομάδας του χωριού της μητέρας του, αλλά και συμπαίκτης χαμινιών στα περίχωρα του Τορίνου και της Μπολόνιας, όπου έζησε πολλά χρόνια, σε κείμενά του περιγράφει με ζωντανά χρώματα αυτό το λαϊκό παιχνίδι.

  H δαιμονοποίηση του ποδοσφαίρου ή η αντιμετώπισή του ως «όπιου των λαών» υπάρχει και στην αντίληψη πολλών ελλήνων διανοουμένων οι οποίοι υποστηρίζουν ότι το ποδόσφαιρο δεν έχει καμία σχέση με την λογοτεχνία. H προοδευτική διανόηση εξακολουθεί να παθαίνει σύγχυση απέναντι στο φαινόμενο του ποδοσφαίρου, όπως καταδείχθηκε μέσα από ορισμένα άρθρα και σχόλια τις ημέρες του Euro 2004. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα το αντιμετωπίζουν περιφρονητικά προβάλλοντας το χαμηλό πνευματικό επίπεδο των παικτών ή την γλωσσική τους ανεπάρκεια. 

  Ο Τάσος Γουδέλης στο κείμενό του με τίτλο «Λογοτεχνία και ποδόσφαιρο: ένα διαχρονικό φλερτ» (  Βιβλιοθήκη Ελευθεροτυπίας-09/06/2006)  υποστηρίζει ότι: «Το ποδόσφαιρο, όπως και άλλα “μαζικά” ήθη, άργησε  να βρει μια θέση στην ελληνική λογοτεχνική θεματολογία. Οι συγγραφείς, πριν από την ποιητική «γενιά του ’70» και τους σύγχρονους πεζογράφους, ελάχιστα αναφέρονται στο συγκεκριμένο σπορ, αν και αυτό έχει τις πιο βαθιές συνάψεις με το νεοελληνικό ήθος. Όμως, επειδή τα πολιτισμικά μας αντανακλαστικά καθυστερούν γενικά να συλλάβουν, και να αποτυπώσουν δημιουργικά, βαθύτερα φαινόμενα ζωής, το ποδόσφαιρο, ως ανάλογη έκφραση και εκδήλωση, έμεινε, παλαιότερα, περίπου στο περιθώριο».

  Ο διανοούμενος με την πιο στενή σχέση με το ποδόσφαιρο ήταν ο Μανώλης Αναγνωστάκης ο οποίος σε μια συνέντευξή του το 1993, στην εκπομπή του Πέτρου Κουναλάκη στο «Seven Χ  θα εξομολογηθεί τις τρεις αδυναμίες του, που συν τω χρόνω δεν αλλοιώθηκαν: « Αγάπη για το ποδόσφαιρο, αγάπη για τα παλιά περιοδικά, αγάπη για το τσιγάρο ». Στη Θεσσαλονίκη, νέος σπουδαστής, ήταν βέβαια ΠΑΟΚτσής. Ερχόταν, όμως, στην Αθήνα για να επισκεφτεί τη μέλλουσα σύζυγό του. Περιμένοντάς την, παρακολουθούσε συχνά τα ματς του Απόλλωνα στη Ριζούπολη, αρχές της δεκαετίας του 1950.»

 Ο μόνος έλληνας διαννούμενος που είχε ενεργητική συμμετοχή στο άθλημα, ήταν ο ποιητής και καθηγητής Νάσος Βαγενάς ο οποίος έπαιξε στον Εθνικό Πειραιώς, και σε  ηλικία 17 ετών κλήθηκε, ως «χρυσή ελπίδα του ελληνικού ποδοσφαίρου», στην Εθνική Νέων. Ο Βαγενάς έγραψε επίσης ποιήματα για το ποδόσφαιρο με πιο γνωστό αυτό με τον τίτλο «Οι πρόλογοι τέλος» από το οποίο παραθέτω ένα απόσπασμα: ο χρόνος παίζει άνετα στο δέρμα μου/όπως η Άρσεναλ σε βρεγμένο γήπεδο/σκοράροντας ασταμάτητα. Και το στήθος μου/γεμίζει χώμα συνεχώς.

  Ποιήματα με θέμα το ποδόσφαιρο έχουν γράψει επίσης, μεταξύ άλλων, οι: Νίκος Εγγονόπουλος, Νίκος Καρούζος,  Άρης Δικταίος, από τους παλιότερους και οι
Γιώργος Μαρκόπουλος, Βασίλης Στεριάδης, Γιώργος Βέης, Χριστόφορος Λιοντάκης ,  Λευτέρης Πούλιος,  Γιάννης Πατίλης, Ηλίας Γκρής κα.  από τους νεότερους.

 Στην πεζογραφία το πρώτο μυθιστόρημα με θέμα το ποδόσφαιρο το έγραψε ο Κώστας Χατζηαργύρης το 1957 ( Ο δρόμος προς την δόξα) και ακολούθησαν οι: Μένης Κουμανταρέας, (Η φανέλα με το 9) το 1986 ,   Διονύσης Χαριτόπουλος (Θρύλος. Τη νύχτα που έφυγε ο Μπούκοβι) το 1989, ο Δημήτρης Μίγγας, ( Στα ψέματα παίζαμε) το 2005. Πέρα από τα μυθιστορήματα αυτά στο ποδόσφαιρο αναφέρονται πολλά διηγήματα συγγραφέων όπως ο Τόλης Καζαντζής , ο Βασίλης Γκουρογιάννης, ο Νίκος Χουλιαράς, ο Κώστας Ακρίβος , ο Κώστας Λογαράς, ο Γεράσιμος Δενδρινός, ο Δημήτρης Πετσετίδης, ο Γιώργος Ρωμανός κ.ά.

 Το ποδόσφαιρο όσο κι αν κατηγορείται για τη βία και την εμπορευματοποίησή του, αναπληρώνει την χαμένη κοινωνικότητα και συλλογικότητα, την αλλοτρίωση και την μοναξιά του σύγχρονου κόσμου. Είναι όπως λέει και ο ισπανός συγγραφέας Χαβιέρ Μαρίας ”Η εβδομαδιαία αναβίωση της παιδικότητας”.

  Αγκαλιάζοντας όμως οι λαοί το ποδόσφαιρο, στο βάθος αγκαλιάζουν την ανατρεπτική, δημιουργική του πλευρά, και όχι την ίδια τη βία. Πίσω από τις «συγκρούσεις» του ποδοσφαίρου υπάρχει η ομορφιά της συλλογικής προσπάθειας, η αληθινή επικοινωνία των λαών. Κι όπως έλεγε ο Τσε Γκεβάρα «Το ποδόσφαιρο δεν είναι ένα ακόμη άθλημα, αλλά ένα όπλο της επανάστασης».

                                                                      
                              Του Γιάννη  Παππά /www.oanagnostis.gr