Γιάννης Ιωαννίδης μέσα από 3 διαιτητές που τον σφύριξαν...

 

Λάζαρος Βορεάδης, Σταύρος Δουβής και Ανδρέας Νιγιάννης έζησαν τον προπονητή Γιάννη Ιωαννίδη στις πιο έντονες στιγμές του και σήμερα τις θυμούνται και τον αποχαιρετούν...Πόσο δύσκολο είναι να τιθασεύσεις τον ψυχισμό του Γιάννη Ιωαννίδη και πόσο άλλαζε ως άνθρωπος όταν πάταγε το παρκέ; Ο «Ξανθός» του ελληνικού μπάσκετ έφυγε από τη ζωή το βράδυ της Τετάρτης 4 Οκτωβρίου και σύσσωμος ο αθλητικός -και όχι μόνο- κόσμος της χώρας βυθίστηκε στο πένθος.

Εμείς μιλήσαμε με 3 ανθρώπους που τον έζησαν από κοντά σε μερικές από τις πιο έντονες στιγμές του.

Ο Γιάννης Ιωαννίδης είχε πάντα ιδιαίτερη σχέση με τους διαιτητές με τις αντιδράσεις του να είναι γνωστές μέχρι σήμερα.

Τι έχουν να πουν οι ίδιοι για τον πολυνίκη προπονητή; Ο Λάζαρος Βορεάδης, ο Σταύρος Δουβής και ο Ανδρέας Νιγιάννης «σφύριξαν» τον Γιάννη Ιωαννίδη σε διάφορες φάσεις της καριέρας του και σήμερα θυμούνται τι άνθρωπος ήταν ο «Ξανθός» μέσα στις 4 γραμμές του γηπέδου.

Για τον Λάζαρο Βορεάδη ο Ιωαννίδης ήταν συμπαίκτης, προπονητής και φίλος...

Ο Λάζαρος Βορεάδης μπορεί να σφύριξε τον Γιάννη Ιωαννίδη δεκάδες φορές, όμως η σχέση του μαζί του ξεκίνησε πολύ – πολύ πριν βάλει τη σφυρίχτρα στο στόμα του. Ήταν συμπαίκτης του για μία χρονιά στον Άρη, παρά τα 15 χρόνια διαφοράς τους και ένας από τους πρώτους του παίκτες.

Μάλιστα ο Γιάννης Ιωαννίδης μετά το πρωτάθλημα του 1979, τον πήρε μαζί του και στον Γυμναστικό Σύλλογο Λάρισας στην Α2.

«Τον είχα ακολουθήσει εγώ και ο Σπηλιώτης από τον Άρη και ήταν εκεί και ο Άρης ο Ζώης που σήμερα είναι στη FIBA. Αήττητοι το είχαμε πάρει. Χαιρόταν ο κόσμος να μας βλέπει» μου λέει, χωρίς να θυμάται ωστόσο τι ακριβώς είχε συμβεί και οι πρωταθλητές έφυγαν και έπαιξαν στην πιο χαμηλή κατηγορία.

Όταν τον ανάγκασε να διακόψει φιλικό λόγω του Ataman

Ποια ιστορία του έμεινε όμως από τον Ιωαννίδη μέσα στο γήπεδο; Ο Λάζαρος Βορεάδης με γυρίζει περίπου 20 χρόνια πίσω.

«Ήταν Χριστούγεννα νομίζω του 2000 και ο Ολυμπιακός έπαιζε ένα φιλικό κεκλεισμένων των θυρών με την Εφές. Με φώναξαν να σφυρίξω τον αγώνα μαζί με τον κ. Γκόντα και όλη την ώρα ο Ιωαννίδης διαμαρτυρόταν. Γκρίνιαζε λοιπόν προς τους παίκτες του και έλεγε όλη την ώρα “άι σιχτίρ”. Για εμάς τους βορειοελλαδίτες, το “άι σιχτίρ” είναι πολύ συνηθισμένο στην έκφρασή μας.

Γυρνά λοιπόν ο Ataman και μου λέει εκείνη την ώρα ότι “ρε συ αυτός μας βρίζει όλη την ώρα και λέει fuck you και fuck you”. Προσπάθησα τότε να του εξηγήσω ότι δεν σημαίνει αυτό, όμως ο Ataman επέμεινε. Πάω λοιπόν στον Ιωαννίδη και του λέω “λοιπόν κοίταξε να δεις, τους βρίζεις που τους βρίζεις, βρίσε τους στα ελληνικά για να μην ακούει ο Τούρκος και μας κάνει και παρατήρηση”.

Βγάζουμε μια χαρά το ημίχρονο και μόλις ξεκινά το δεύτερο, αρχίζει πάλι ο Ιωαννίδης τα “άι σιχτίρ”. Οπότε του λέω και εγώ “Ciao Γιάννη, Ciao”. Και διακόπτω το κεκλεισμένων των θυρών φιλικό και ο Ataman έμεινε άφωνος και μου ζητούσαν όλοι να συνεχίσω.

Όμως όταν εγώ έληγα το παιχνίδι, δε γυρνούσα πίσω ποτέ. Φεύγω λοιπόν από το γήπεδο και αντί να βρίζει εμένα, ο Γιάννης τα έχωνε στη Γιούλα (τη γυναίκα του). Με τον Ξανθό και την οικογένειά του είχαμε αναπτύξει πολύ καλή σχέση όλα αυτά τα χρόνια γιατί τον είχα και συμπαίκτη και προπονητή. Επομένως, τα έβαλε με τη Γιούλα, η οποία είχε έρθει στο φιλικό και της έλεγε ότι “εσύ φταις, δικός σου φίλος είναι”».

Πίστευα ότι η σχέση του Λάζαρου Βορεάδη με τον Γιάννη Ιωαννίδη ξεκίνησε το 1979 στο πρωτάθλημα που κατέκτησαν μαζί με τον Άρη. Ο Ιωαννίδης ως προπονητής και ο Βορεάδης ως παίκτης. Ωστόσο, ο διαιτητής του τελικού των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, με έβαλε στη θέση μου.

«Τον ξέρω σχεδόν 50 χρόνια. Πριν ακόμα από το 1979, είχα κατακτήσει το πρωτάθλημα παίδων με προπονητή τον Γιάννη. Εγώ ήμουν 14-15 και ο Γιάννης 29-30 και εκτός από παίκτης του Άρη, ήταν και προπονητής της ομάδας παίδων. Τότε ξεκίνησε η σχέση μας. Το 1976-77 είχα παίξει μάλιστα και συμπαίκτης του για ένα παιχνίδι. 100% του φαινόταν ότι θα γίνει προπονητής. Είχε κοφτερό μυαλό και ήταν πολύ καλός playmaker. Έκανε φοβερές πάσες, αλλά το σουτ του ήταν με δύο χέρια και όλοι γελάγαμε».

Πώς ήταν όμως σαν προπονητής; «Το αγαπούσε αυτό που έκανε. Ήταν σκληρός, είχε τα νεύρα του και ήθελε πάντα να κερδίζει. Βέβαια όλοι οι προπονητές τότε έτσι ήταν. Έβριζαν και τσακώνονταν, αλλά αυτός ήταν μερικά σκαλιά πιο πάνω ποιοτικά. Παίξαμε σπουδαίο μπάσκετ και πήραμε το πρωτάθλημα, κάτι που ήταν ανήκουστο εκείνη την εποχή. “Πήρε η Θεσσαλονίκη πρωτάθλημα από την Αθήνα” λέγανε όλοι τότε. Και μάλιστα το πήραμε κόντρα σε θηρία πραγματικά. Ήταν απίθανο να κερδίσει τότε κανείς τον Ολυμπιακό και τον Παναθηναϊκό και όμως το πήραμε μετά από 49 χρόνια και ο Γιάννης ήταν πανευτυχής».

Ένα «δικό του» παιδί, διαιτητής στα παιχνίδια του...Η διαιτητική καριέρα του Λάζαρου Βορεάδη όλο και ανέβαινε επίπεδο και πριν ακόμη γίνει διεθνής και ξεκινήσει να σφυρίζει στις μεγάλες διοργανώσεις, πέρασε και από την Α1, παίζοντας πολλές φορές στα παιχνίδια του Γιάννη Ιωαννίδη. Πώς ήταν λοιπόν ο Ξανθός μαζί του;

«Ο Γιάννης μπορεί να έβριζε συχνά, αλλά τους διαιτητές, ποτέ. Ποτέ δεν αποβλήθηκε επειδή έβρισε. Μπορεί να έπαιρνε τεχνικές ποινές επειδή χτύπησε ένα τραπέζι γραμματείας ή επειδή έκανε άλλα διάφορα, αλλά ήταν κύριος στις εκφράσεις του μαζί μας. Δεν έχω ακούσει ποτέ κάποιον διαιτητή να πει ότι του μίλησε άσχημα για παράδειγμα. Άλλο το τι φαινόταν στην κάμερα.

Όταν η κάμερα ήταν μπροστά ο Γιάννης έκανε σόου. Αν ήξερε ότι η κάμερα ήταν πάνω του μπορεί να χτυπιόταν, αλλά στα ίσια δεν έβριζε ποτέ. Ήταν και άλλες οι εποχές τότε και ήταν πιο δύσκολη η δουλειά του προπονητή, οπότε κάποιες εκρήξεις ήταν λογικές. Τώρα για παράδειγμα αν ένας προπονητής θέλει να κάνει ένσταση για κάτι, πάνε οι διαιτητές και βλέπουν αναλυτικά την κάμερα. Τότε, ο προπονητής κοπάναγε τα τραπέζια και πετούσε μπουκάλια στη γραμματεία για να ζητήσει κάτι. Άλλες εποχές. Σήμερα βλέπουμε το μπάσκετ του VAR, τότε παίζαμε δύο διαιτητές όλα τα παιχνίδια».

Μοιραία τον ρωτάω για το πώς θα ήταν ο Ιωαννίδης στο μπάσκετ του VAR. «Θα προσαρμοζόταν πιο γρήγορα από όλους. Πάντα ακολουθούσε την εποχή και πάντα ήταν και πρωτοπόρος. Πάντα διάβαζε και μελετούσε. Ήταν ενημερωμένος όσον αφορά τους κανονισμούς. Τους ήξερε όλους και πάντα έβλεπε τα λάθη των διαιτητών. Στα περισσότερα από όσα διαμαρτυρόταν, είχε δίκιο ο Γιάννης. Ήταν πρωτοπόρος μέχρι και στο σκάουτινγκ. Τότε προσπαθούσε με τις κασέτες να μάθει τα συστήματα της άλλης ομάδας. Έστελναν κάμερες και παρακάμερες προσπαθώντας να βρουν πλάνα για να μάθουν την άλλη ομάδα. Φαντάσου τα ευρωπαϊκά παιχνίδια. Έπρεπε να βρουν κάποιον Έλληνα στην ξένη χώρα, να βγάλει βίντεο από τους αγώνες και να τους το στείλει σε κασέτα».

Τα τελευταία χρόνια και οι αυθόρμητες αναμνήσεις

Σε κάποιο σημείο της συζήτησής μας ο Λάζαρος Βορεάδης κόμπιασε και μου ανέφερε ότι ο Γιάννης έφυγε άδικα. Τον ρώτησα πώς ήταν τα τελευταία χρόνια με το πρόβλημα υγείας που αντιμετώπιζε.

«Ήταν πάρα πολύ δύσκολα. Εμείς που ήμασταν κοντά του και τον ζήσαμε τακτικά, τον βλέπαμε ότι ήταν χάλια. Τελευταία φορά τον είδα πριν το καλοκαίρι. Τις τελευταίες του ημέρες δεν μπορούσα να τον δω. Τον είχα στο μυαλό μου, όπως τον έζησα. Ήταν ασταμάτητος. Δε σταμάταγε να λέει ιστορίες. Έλεγε “κάτσε, ένα τσιγάρο ακόμα τελευταίο και φύγαμε”. Όταν έκοψε το τσιγάρο έλεγε “κάτσε να κάνεις ένα τσιγάρο ακόμα και φύγαμε”».

Είχα ξεκινήσει τις συνεντεύξεις με σκοπό να μάθω πώς ήταν ο Γιάννης Ιωαννίδης μέσα στο γήπεδο, όμως όλοι οι διαιτητές αργά ή γρήγορα ξεκίνησαν να μου λένε ιστορίες εκτός αυτού. Το ίδιο και ο Λάζαρος Βορεάδης.

«Το μπάσκετ δεν το άφησε ποτέ. Ακόμα και όταν ασχολήθηκε με την πολιτική έβλεπε πάντα τον Άρη και τον Ολυμπιακό και τη Λίβερπουλ στο ποδόσφαιρο. Γενικότερα, όλοι μιλάνε για τον Γιάννη μέσα στο γήπεδο, αλλά ήταν δύο φορές καλύτερος εκτός γηπέδου. Τον Γιάννη τον ευχαριστιόσουν πραγματικά έξω από το γήπεδο. Δεν υπήρχε περίπτωση να πήγαινες σε μια εκδήλωση με τον Γιάννη και να μην καθόσουν δύο ώρες μετά να ακούσεις ιστορίες. Όλοι περίμεναν να τελειώσει η εκδήλωση, για να ξεκινήσει το γνωστό πηγαδάκι. Και ήταν και εξαιρετικός στην παρέα. Ήταν κιμπάρης, πάντα ήθελε να πληρώσει και όταν άνθρωπος του ζήταγε δανεικά, δεν τα ήθελε πίσω ποτέ. Ήταν πραγματικά απολαυστικός σε όλα του, εκτός γηπέδου».

Ο Σταύρος Δουβής γνώριζε τον Γιάννη Ιωαννίδη για περισσότερα από 45 χρόνια. Είναι ίσως ο σημαντικότερος Έλληνας διαιτητής μπάσκετ και ο πρώτος που διέκοψε ποτέ παιχνίδι, ενώ υπήρξε και κορυφαίος καθηγητής διαιτησίας.

Συνεργάστηκε με τον Γιάννη Ιωαννίδη και εκτός γηπέδων, αφού διετέλεσε Γενικός Γραμματέας Αθλητισμού όταν εκείνος ήταν Υφυπουργός Αθλητισμού. Τον γνώριζε πριν ακόμα και από τον Λάζαρο Βορεάδη και η φιλία τους ξεπερνούσε τα 60 χρόνια ζωής.

Η πρώτη γνωριμία και ο άνθρωπος Γιάννης Ιωαννίδης

«Τον γνώριζα δεκαετίες ολόκληρες και σήμερα (σ.σ. το Πρωί της Πέμπτης 5 Οκτωβρίου) ήμουν στην επιμνημόσυνη δέηση στη Βούλα. Όλος ο κόσμος του αθηναϊκού μπάσκετ ήταν εκεί και το άξιζε ο φίλος μου πραγματικά» ήταν τα πρώτα του λόγια όταν σήκωσε το τηλέφωνο. Τον ρώτησα για την πρώτη τους γνωριμία.

«Τον γνώρισα όταν ήταν ακόμα παίκτης του Άρη το 1969. Είχα ανέβει στη Θεσσαλονίκη για να σφυρίξω σε ένα τουρνουά και τότε έπαιζε υπό τις οδηγίες του Ανέστη Πεταλίδη. Ήταν ο άνθρωπος που φώναζε “πατέρα”. Αυτός που του είπε “σταμάτα και ανάλαβε την ομάδα”.

Τι ήταν αυτό που ξεχώρισε στον Γιάννη Ιωαννίδη, πολύ πριν γίνουν όμως συνεργάτες; «Ο Γιάννης όπου πήγαινε δεν ήθελε ποτέ να χάνει. Ήταν τόσο αφοσιωμένος στη δουλειά του και στο μπάσκετ. Στη ζωή μου έχω γνωρίσει πολλούς προπονητές, όμως κανείς δεν ήταν πιο αφοσιωμένος σε αυτό που έκανε. Και αυτό ήταν που τον έκανε τεράστιο».

Ο Γιάννης Ιωαννίδης ποτέ δε ζήτησε τίποτα...Ο Σταύρος Δουβής φυσικά πέρασε αρκετές ώρες μαζί με τον αγαπημένο προπονητή στα γήπεδα. Μάλιστα ήταν ο διαιτητής στο παιχνίδι που έχρισε Πρωταθλητές Ελλάδος τους Ιωαννίδη και Βορεάδη το 1979.

«Ήμουν διαιτητής στον τελικό του πρωταθλήματος του 1979 στη Θεσσαλονίκη, τότε που ήταν πολύ συγκινημένος. Για παραπάνω από μία δεκαετία συνυπήρξαμε στα γήπεδα και δε μου ζήτησε ποτέ τίποτα, αν και εγώ δεν άφηνα κανέναν να σηκώσει κεφάλι. Δεν επέτρεπα το παραμικρό που παραβίαζε τους κανόνες του αθλήματος και αυτό το γνώριζε καλά. Αν καμία φορά μου μιλούσε για κάτι, θυμάμαι του έλεγα “κύριε Γιάννη καθίστε στη γωνία” και μόλις γυρνούσα το κεφάλι μου, ήταν στη θέση του. Εγώ είχα μια τεχνική ως διαιτητής εκείνα τα χρόνια, χωρίς να δίνω πολλές τεχνικές ποινές. Έλεγα σε όποιον μιλούσε να σταματήσει γιατί αλλιώς θα πάρει τον δρόμο για έξω και όλοι το ακολουθούσαν. Το θέμα είναι να μη φοβερίζεις, αν δεν έχεις το κουράγιο να κάνεις αυτό που λες. Αυτό ο Γιάννης το γνώριζε φυσικά.

Αυτό όμως που εκτίμησα ακόμη περισσότερο, ήταν ότι παρόλο που ήμασταν γνωστοί, δεν ζήτησε ποτέ το παραμικρό από εμένα στη συνέχεια, όταν ήμουν επικεφαλής της διαιτησίας και Πρόεδρος της ΚΕΔ. Ποτέ δεν το έκανε. Ακόμα και το πιο μικρό πράγμα.

Η προσφορά του στο ελληνικό μπάσκετ είναι τεράστια. Για εμένα ο Ιωαννίδης μαζί με τον Πρόεδρο του Άρη, Άκη Μιχαηλίδη και τον Πρόεδρο του ΠΑΟΚ, Νίκο Βεζυρτζή ήταν τα τρία σπουδαιότερα πρόσωπα που έφεραν τον κόσμο στο μπάσκετ. Έκανα αναφορά στις δύο ομάδες γιατί πάνω σε αυτές στηρίχθηκε αθλητικά το 1987.

Οι Πρόεδροι αυτοί ξόδεψαν πολλά λεφτά για την υγεία των ομάδων τους και ο Γιάννης Ιωαννίδης με τον χαρακτήρα του έφτιαξε τη μεγάλη ομάδα του Άρη. Ήταν το τέλειο παράδειγμα για το πώς πρέπει να φτιάχνεται ένας σύλλογος και για το πώς ένας προπονητής πρέπει να εμπνέει τους παίκτες. Η προσφορά του ήταν τεράστια στην ανάπτυξη του αθλήματος στην Ελλάδα».

Ο Σταύρος Δουβής συνεργάστηκε στενά μαζί του και στην πολιτική τους καριέρα. «Όταν ήμουν Γενικός Γραμματέας Αθλητισμού και εκείνος Υφυπουργός, τρία χρόνια βρισκόμασταν στα διπλανά γραφεία. Είχαμε πολλές διαφωνίες, αλλά κάναμε μεγάλα έργα. Όταν καταφέραμε και διοργανώσαμε το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ανοιχτού Στίβου στο Καυταντζόγλειο, το 2009 έπλεε σε πελάγη ευτυχίας. Όταν ξεκίνησαν οι αγώνες ήταν παντού “παρών” και έτρεχε για όλα τα θέματα. Γίνονταν και στη Θεσσαλονίκη και η χαρά του ήταν διπλή.

Αργότερα φτιάξαμε και μια ομάδα με τη Βουλή και παίζαμε με παιδιά με ειδικές ανάγκες και θυμάμαι ότι ο Γιάννης δεν ήθελε να χάνει ούτε στα φιλικά για φιλανθρωπικούς σκοπούς (γέλια). Πέρα από την πλάκα όμως ο Γιάννης Ιωαννίδης ήταν ένας πραγματικός φιλάνθρωπος. Δεν το έλεγε σε κανέναν και όταν γινόταν γνωστό, φρόντιζε να μη μαθευτεί. Όπου έβλεπε ότι υπήρχε ανάγκη, πάντα βοηθούσε».

Ο Γιάννης Ιωαννίδης αφαίρεσε με μερικές λέξεις όλο το άγχος από τον Ανδρέα Νιγιάννη

Ο Ανδρέας Νιγιάννης υπήρξε διαιτητής στην Α1 από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 και σφύριξε το πρώτο του ντέρμπι με τον Γιάννη Ιωαννίδη στον πάγκο της ΑΕΚ. Σήμερα είναι Διευθυντής σπουδών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στο Υπουργείο Παιδείας, μέλος της επιτροπής αντιμετώπισης της βίας του Υπουργείο Αθλητισμού, Παρατηρητής για τη Βία και Κομισάριος.

Δουβής και Βορεάδης είχαν δύο από τις πιο γνωστές σφυρίχτρες στο ελληνικό μπάσκετ και ήθελα να μάθω την άποψη του κ. Νιγιάννη, ενός διαιτητή που τον σφύριξε λιγότερες φορές και δεν είχε την εμπειρία των υπολοίπων.

Πρώτα από όλα τον ρώτησα και εκείνον για την πρώτη τους γνωριμία. «Τον ήξερα φυσικά, πολλά χρόνια πριν τον γνωρίσω δια ζώσης. Τον γνώρισα σε αγώνα της Α1, όταν είχα οριστεί να σφυρίξω ένα ντέρμπι ανάμεσα στον Παναθηναϊκό και την ΑΕΚ το 1996. Ο Γιάννης Ιωαννίδης ήταν τότε προπονητής στην ΑΕΚ. Ήμουν νέος διαιτητής και θυμάμαι ότι πριν από τον αγώνα, έτρεμαν τα πόδια μου, γιατί δεν ήταν εύκολο να αντιμετωπίσεις την προσωπικότητα Ιωαννίδη.

Δεν ήταν τόσο φόβος, όσο δέος αυτό που ένιωθα. Δέος για έναν άνθρωπο που ήταν πασίγνωστος σε όλη την Ευρώπη για όσα είχε πετύχει, οπότε είχα αμφιβολία για το πώς θα με αντιμετωπίσει. Το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό και σε όποιον κι αν θα το έλεγα δεν θα με πίστευε.

Ο Ξανθός ήρθε πριν τον αγώνα και μου έδωσε προσωπικά κουράγιο: “Ξέρω ότι είσαι τίμιος, σφύριξε αυτά που γνωρίζεις, αυτά που βλέπεις και μη σε φοβίζει τίποτα”. Αυτό για εμένα ήταν εκπληκτικό, γιατί πολλοί θα περίμεναν ότι θα έβλεπε έναν νέο διαιτητή και θα προσπαθούσε να τον «εκμεταλλευτεί» με τις φωνές και την πίεση, αλλά έκανε το ακριβώς αντίθετο.

Εκείνη την εποχή οι προπονητές είχαν εικόνα για όλους τους διαιτητές. Ήξεραν τι σφυρίζουν και τι όχι και μας παρακολουθούσαν στο βίντεο. Το μοναδικό που μου είπε στην έναρξη ήταν να προσέχω τις κινήσεις και τα φάουλ του Οικονόμου και να μην παρασυρθώ από τη δύναμη του Alexander και δώσω κάποιο φάουλ που δεν είναι. Ωστόσο ποτέ κατά τη διάρκεια του αγώνα δεν προσπάθησε να εκμαιεύσει κάτι από μένα, παρά την απειρία μου. Δεν ισχύουν αυτά που λένε ότι με τη φωνή του, επηρέαζε τους διαιτητές και σε όσο με αφορά εκτίμησε το γεγονός ότι σφύριζα με τον ίδιο τρόπο σε κάθε παιχνίδι και σε κάθε έδρα. Αισθανόμουν γεμάτος και ανεβασμένος στο τέλος του αγώνα και κάθε φορά που τον σφύριξα στη συνέχεια δεν είχα το παραμικρό πρόβλημα.

Από εκείνον τον αγώνα και μετά, παρόλο που η ομάδα του είχε χάσει, αναπτύξαμε μια σχέση αμοιβαίας εκτίμησης την οποία την έχω ακόμη στο μυαλό μου και στην καρδιά μου. Το μπάσκετ και ο αθλητισμός, με τις στιγμές του, είναι ένας χώρος που δημιουργεί δυνατές σχέσεις, ανεξάρτητα του εάν θα ξεκινήσουν με αντιπαλότητα.

Η σχέση που συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια

Στο Facebook του παλαίμαχου διαιτητή βρήκα μια ανάρτηση από την τελευταία τους συνάντηση και αντιλήφθηκα ότι η σχέση τους συνεχίστηκε όμως και εκτός αγωνιστικών χώρων. Τον ρώτησα λοιπόν για το πώς εξελίχθηκε αυτή η συναναστροφή μόλις ο Γιάννης Ιωαννίδης εγκατέλειψε τους πάγκους.

«Κάθε φορά που συναντιόμασταν είτε σε αγώνες, είτε σε εκδηλώσεις, είτε σε σεμινάρια είχαμε μια πολύ καλή σχέση. Το ίδιο συνεχίστηκε και όταν πήρε τη θέση του Υφυπουργού. Είχε πάντα ανοιχτό το γραφείο του και συζητούσαμε συχνά. Η καλή μας σχέση λοιπόν συνεχίστηκε και τον επισκεπτόμουν και θεσμικά και για προσωπικούς λόγους, γιατί ήταν ιδιαίτερη χαρά το να μιλάω με τον Γιάννη Ιωαννίδη.

Αυτό που θυμάμαι από τις συναντήσεις μας, είναι ότι ο Ιωαννίδης όπου και αν βρισκόταν, αποτελούσε ένα σημείο συσσώρευσης. Άνθρωποι του μπάσκετ μαζεύονταν γύρω του και όλοι κρεμόντουσαν από τα χείλη του. Μέσα από τον καυστικό του λόγο και το χιούμορ του μας έκανε όλους να περιμένουμε την επόμενη ατάκα. Αν δείτε σήμερα φωτογραφίες του με άλλον κόσμο θα παρατηρήσετε ότι όσοι είναι γύρω του, έχουν μια ιδιαίτερη έκφραση όταν μιλάνε με τον Ιωαννίδη.

Σαν να περιμένουν να ακούσουν κάτι ακόμα από εκείνον. Ακόμα και υψηλόβαθμοι παράγοντες του αθλητισμού περίμεναν να τον ακούσουν να στηλιτεύει κάτι ή κάποιον και να λάβουν έτσι ένα κομμάτι από το πάθος του. Και ήταν για όλους ο “Γιάννης”.

Ο Ιωαννίδης ήταν βαθιά θρησκευόμενος και άνθρωπος με καλοσύνη και ανθρωπισμό. Μπορεί να έχει βγει μια εικόνα ενός ανθρώπου που φωνάζει, βρίζει και νευριάζει, όμως οι διαιτητές γνωρίζουμε ότι η ακραία του συμπεριφορά, δεν ήταν κυριολεκτικά αντίστοιχη με τον άνθρωπο Γιάννη Ιωαννίδη. Κάθε φορά που έκανε παρατήρηση, είτε σε έναν έμπειρο ή σε έναν άπειρο διαιτητή, ήταν σωστός και για αυτό κάθε φορά που μου μίλαγε, εγώ προβληματιζόμουν.

Τον είχα πάντα στην καρδιά μου και συγκλονίστηκα γιατί ο Γιάννης ήταν ένας άνθρωπος – νικητής. Όμως ακόμα και οι γεννημένοι νικητές, χάνουν την τελική μάχη. Ο θάνατος είναι αδυσώπητος και όταν συμβαίνει σε ανθρώπους εμβληματικούς, όλοι κλονιζόμαστε σαν άνθρωποι».

Αυθόρμητα τον ρωτάω αν αυτό σχετίζεται με εκείνο που αναρωτιούνται όλοι οι άνθρωποι του μπάσκετ αυτές τις μέρες: Είναι δυνατόν να πεθαίνουν άνθρωποι σαν τον Ιωαννίδη; «Όταν όλοι αυτοί που είχαμε για ινδάλματα στους αγωνιστικούς χώρους και εμείς οι διαιτητές είχαμε το προνόμιο να τους γνωρίσουμε, πεθαίνουν, αισθανόμαστε ότι δημιουργείται μέσα μας ένα κενό δυσαναπλήρωτο. Για αυτό ακούς πολλούς σήμερα να λένε “δεν το πιστεύω ότι πέθανε ο Ιωαννίδης”.

Είναι μερικοί άνθρωποι που φαίνεται ότι δεν τους πτοεί τίποτα και τα καταφέρνουν όλα. Είναι σχεδόν το ίδιο που παθαίνουμε με ανθρώπους της οικογένειάς μας. Είναι το ίδιο συναίσθημα που έχουμε με τον πατέρα μας και νομίζουμε ότι θα τα καταφέρει όλα και ότι είναι ατρόμητος και άτρωτος, όμως ο θάνατος στο τέλος πάντα κερδίζει».

Πριν κλείσουμε το τηλέφωνο, του ζήτησα την τελευταία ανάμνηση που του χάρισε ο «Ξανθός». «Τελευταία φορά τον είδα το 2019, στο κλειστό γυμναστήριο του Χολαργού. Εγώ ήμουν Κομισάριος σε έναν αγώνα που εκείνος τιμήθηκε από το σύλλογο και με αγκάλιασε, σαν να ήταν άνθρωπος της οικογένειάς μου. Όλα αυτά τα χρόνια εισέπραξα μοναδικά συναισθήματα από έναν άνθρωπο που δεν ήταν εύκολο για τον καθένα να τον προσεγγίσει. Ήταν ένας προπονητής που όταν τον συναντούσες, σου άφηνε αυτόματα ανεξίτηλα το σημάδι του και για αυτό δεν είναι εύκολο να τον αποχαιρετήσεις».

Ο Γιάννης Ιωαννίδης δεν είναι πια εδώ, όμως οι ιστορίες του θα ζουν για πάντα. Όπως επίσης και το ελληνικό μπάσκετ, που του οφείλει πολλά για τη μετάλλαξή του.

Πηγή: oneman.gr

Μηνολόγιο Οκτωβρίου 2023...

 

Μπήκε στις αρχές της εβδομάδας ο Οκτώβρης, ο δέκατος μήνας του ημερολογίου μας, όσο κι αν ολοφάνερα το όνομά του παραπέμπει στον αριθμό “οχτώ”. Σύμφωνα με τον Νίκο Σαραντάκο και το εξαιρετικό sarantakos.wordpress.com για την ανακολουθία φταίνε οι Ρωμαίοι -διότι τα ονόματα των μηνών, όλα, είναι δάνειο από τα λατινικά.

 Ο Οκτώβρης στο λαϊκό μηνολόγιο λέγεται (; ) Αγιοδημητριάτης, από τη γιορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26 του μήνα. Στον Πόντο λεγόταν Τρυγομηνάς, από τον τρύγο. Καμιά φορά λέγεται και Σποριάς ο Οκτώβριος αν και συνήθως ο Νοέμβρης έχει αυτό το όνομα.Ο Οχτώβρης είναι ο πρώτος πραγματικά φθινοπωρινός μήνας -την τελευταία Κυριακή (στις 30 του μηνός δηλαδή φέτος) αλλάζει η ώρα, νυχτώνει απότομα νωρίτερα και επισημοποιείται έτσι ο επικείμενος ερχομός του χειμώνα. Επειδή όμως αλλάζει και η ώρα, και παίρνουμε πίσω την ώρα που είχαμε χάσει στα τέλη Μαρτίου, ο Οκτώβρης είναι ο μήνας του χρόνου με τη μεγαλύτερη διάρκεια, αφού διαρκεί 31 μέρες και μία ώρα. Υποτίθεται ότι η αλλαγή της ώρας θα σταματούσε, αλλά προς το παρόν η απόφαση αυτή της ΕΕ δεν έχει υλοποιηθεί.

Να το μηνολόγιο του Οκτώβρη, πάντα από τον Νίκο Σαραντάκο:

Κυ 1	Πρώτη κυκλοφορία του «Κεφαλαίου» υπό Καρόλου Μαρξ. Και η ανεξαρτησία της Κυπριακής Δημοκρατίας, Και θανή Αντωνίου Κοντογεωργίου, του μαέστρου των χορωδιών.
Δε 2	Θανή Αριστοτέλους του Σταγειρίτου και Μαχάτμα Γκάντη γενέσιον.
Τρ 3	Φραγκίσκου της Ασίζης γέννησις. Και θανή Κατερίνας Γώγου.
Τε 4	Θάνατος Τζάνις Τζόπλιν και Γκλεν Γκουλντ
Πε 5	Εκτόξευσις του Σπούτνικ Ι, του πρώτου τεχνητού δορυφόρου της Γης
Πα 6	Εφεύρεσις τηλεφωνίας υπό Αλεξάνδρου Γκράχαμ Μπελ και θάνατος του επανεφευρέτη της, Στιβ Τζομπς
Σα 7	Εδγάρδου Άλαν Πόε θανή
Κυ 8	Πιττακού του Μυτιληναίου
Δε 9	† Ερνέστου Τσε Γκεβάρα τελευτή (και Κορνηλίου του πολυτονιστού στιχοπλόκου γενέσιον)
Τρ 10	Γενέσιον Ιωσήφ Βέρντι
Τε 11	Κάθοδος Εμπεδοκλέους του Ακραγαντίνου εις τον κρατήρα της Αίτνης -Εντίθ Πιαφ και Ζαν Κοκτώ θάνατος
Πε 12	Ανακάλυψις της Αμερικής (αποφράς ημέρα)
Πα 13	Πρώτη έκδοσις του «Καλού στρατιώτου Σβέικ» υπό Γιάροσλαβ Χάσεκ
Σα 14	† Λεονάρδου Μπερνστάιν
Κυ 15	† Ευγενίου Ο΄Νηλ
Δε 16	Γενέσιον Όσκαρ Ουάϊλντ
Τρ 17	† Κοίμησις Φρειδερίκου Σοπέν
Τε 18	Επιμενίδου του Κρητός
Πε 19	Γενέσιον Αυγούστου Λυμιέρ
Πα 20	Γενέσιον Αρθούρου Ρεμπώ
Σα 21	Νικολάου Εγγονοπούλου γενέσιον
Κυ 22	Ξενοφάνους του Κολοφωνίου
Δε 23	Γενέσιον Μάνου Χατζιδάκι του μελωδού
Τρ 24	† Ανδρέου Καρκαβίτσα
Τε 25	Γενέσιον Παύλου Πικάσσο
Πε 26	Δημητρίου του Μυροβλύτου, Πανός του μεγάλου.
Πα 27	† Νικολάου Καζαντζάκη και Λου Ριντ
Σα 28	Επέτειος του ΟΧΙ
Κυ 29	Αναχάρσιος του Σκύθου
Δε 30	Γενέσιον Θεοδώρου Δοστογέφσκι αλλά και Κωνσταντίνου Καρυωτάκη· θάνατος Αναστασίου Λειβαδίτη
Τρ 31	† Φρειδερίκου Φελλίνι· και Ναπολέοντος Λαπαθιώτη γενέσιον

Για το συναπάντημα με τον καινούργιο μήνα, να ένα τραγούδι του Ορφέα Περίδη. "Οκτώβριος"

Καλό μήνα σε όλους μας!

Στο μυαλό του δασκάλου: Η σιωπηλή κρίση της εγκεφαλικής υγείας των εκπαιδευτικών...

 

Ο Άγγελος Αλεξόπουλος γράφει για τον τρόπο με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων διαχειρίζονται την εγκεφαλική τους υγεία.

Πίσω από τις πόρτες κάθε σχολικής τάξης, εκτυλίσσεται μια σιωπηλή κρίση. Δάσκαλοι και καθηγητές, οι αφανείς «αρχιτέκτονες» της διαμόρφωσης του μέλλοντος και των ονείρων των παιδιών μας, έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με πρωτοφανή επίπεδα άγχους και εξουθένωσης. Το βάρος ενός συνεχώς αυξανόμενου φόρτου εργασίας, σε συνδυασμό με το συναισθηματικό τίμημα της διαχείρισης των διαφόρων αναγκών των μαθητών, απειλεί την ψυχική και συναισθηματική τους ευεξία· αυτό που οι ειδικοί ορίζουν ως εγκεφαλική υγεία.

Tι είναι η εγκεφαλική υγεία

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η υγεία του εγκεφάλου ορίζεται ως η κατάσταση της εγκεφαλικής λειτουργίας σε όλους τους γνωστικούς, αισθητηριακούς, κοινωνικο-συναισθηματικούς, συμπεριφορικούς και κινητικούς τομείς, ανεξάρτητα από την παρουσία ή την απουσία διαταραχών, και αποτελεί βασικό παράγοντα της ψυχικής και σωματικής υγείας που επιτρέπει στους ανθρώπους να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Με βάση τον παραπάνω ορισμό, η ψυχική υγεία είναι μια διάσταση της υγείας του εγκεφάλου. Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η υγεία του εγκεφάλου είναι η «νέα» υγεία της καρδιάς και μπορεί να προσφέρει τα ίδια υψηλά οφέλη όσον αφορά την πρόληψη της άνοιας με τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου που είχε η μείωση της συχνότητας των εγκεφαλικών επεισοδίων και των καρδιακών προσβολών τα τελευταία 40 χρόνια.

Ένα από τα πλεονεκτήματα της έννοιας της υγείας του εγκεφάλου είναι ότι μπορεί να συμβάλει στην αποστιγματοποίηση της ψυχικής υγείας για όλους, καθιστώντας ευκολότερο να μιλήσουν γι’ αυτήν με άνεση και να αναζητήσουν βοήθεια αν τη χρειαστούν. Η υγεία του εγκεφάλου μπορεί να προστατευθεί και να προαχθεί σε όλη τη διάρκεια της ζωής με την αντιμετώπιση τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου, όπως η απώλεια ακοής, η σωματική αδράνεια, το κάπνισμα, η κατάθλιψη, η υπέρταση, ο διαβήτης, η τραυματική εγκεφαλική βλάβη, η κοινωνική απομόνωση, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η ατμοσφαιρική ρύπανση, ακόμα και η σχολική εκπαίδευση.

Έρευνες στις Ηνωμένες Πολιτείες σημειώνουν ότι το 50% των ανθρώπων θα βιώσουν πιθανότατα μια κατάσταση υγείας του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Οι καταστάσεις αυτές μπορεί να κυμαίνονται από ήπιες, σύντομες διαταραχές της διάθεσης που υποχωρούν από μόνες τους έως σοβαρές, χρόνιες καταστάσεις υγείας που μπορεί να είναι εξουθενωτικές, ειδικά όταν δεν έχουν διαγνωστεί ή δεν έχουν αντιμετωπιστεί. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι πιο διαδεδομένες καταστάσεις υγείας του εγκεφάλου περιλαμβάνουν πονοκεφάλους τύπου τάσης, ημικρανίες, αγχώδεις ή και καταθλιπτικές διαταραχές.

Προκλήσεις και απαντήσεις για την εγκεφαλική υγεία των εκπαιδευτικών

Στον ταχέως εξελισσόμενο κόσμο που ζούμε, οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν ένα μοναδικό σύνολο προκλήσεων. Για παράδειγμα, είναι επιφορτισμένοι με την ταχεία απόκτηση και εκμάθηση ψηφιακών δεξιοτήτων για τη γενιά που «παίζει στα δάχτυλα» την τεχνολογία. Επίσης, αναμένεται να μαθαίνουν και να προωθούν φιλικές προς το περιβάλλον πρακτικές στις τάξεις τους. Συν τοις άλλοις, τους ζητείται να ανταποκρίνονται συνεχώς με χρήση εξατομικευμένων προσεγγίσεων στις ατομικές ανάγκες των μαθητών τους, διαχειριζόμενοι ταυτόχρονα διαφορετικούς μαθητικούς πληθυσμούς, συμπεριλαμβανομένων προσφυγόπουλων που έχουν βιώσει ανείπωτες δοκιμασίες και τραυματικές εμπειρίες.

Και να μην ξεχνάμε την ασφυκτική γραφειοκρατία, την έλλειψη επαρκών πόρων και διοικητικής υποστήριξης, και φυσικά τις περιβόητες «μαμάδες του Viber». Και για να κάνουμε τα πράγματα ακόμα «χειρότερα», ας προσθέσουμε και την στερεοτυπική και καθόλου κολακευτική απεικόνιση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού από μεγάλη μερίδα της κοινωνίας και των ΜΜΕ, κάτι που μπορεί να επιβαρύνει περισσότερο την συναισθηματική ευημερία τους.

Δεν αποτελεί, λοιπόν, έκπληξη το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται συχνά κάτω από σημαντικό εργασιακό στρες, σημαντικά περισσότερο από πολλά άλλα επαγγέλματα. Αυτό, μάλιστα, επιδεινώθηκε την περίοδο του εγκλεισμού λόγω της πανδημίας COVID-19, κατά τη διάρκεια της οποίας, όπως έδειξαν σχετικές έρευνες στην Ελλάδα και διεθνώς, η ανθεκτικότητα των εκπαιδευτικών μειώθηκε σημαντικά, οδηγώντας σε κλιμάκωση της εξουθένωσης και των απουσιών από τα καθήκοντά τους.

Να τονισθεί ότι την ίδια περίοδο, οι εκπαιδευτικοί αναδείχθηκαν ως η πρώτη γραμμή υποστήριξης για τις οικογένειες που αντιμετώπιζαν προκλήσεις ψυχικής υγείας και συναισθηματικής ευημερίας στο σπίτι. Με άλλα λόγια, η πανδημία COVID-19 υπογράμμισε ότι οι εκπαιδευτικοί δεν είναι απλώς ειδικοί στα αντικείμενά τους, αλλά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην καλλιέργεια της μακροπρόθεσμης ψυχικής και συναισθηματικής ευεξίας των μαθητών τους, επιβεβαιώνοντας πρωτοποριακές μελέτες που διεξήχθησαν από το Κέντρο Οικονομικών Επιδόσεων (CEP) στο London School of Economics στο Ηνωμένο Βασίλειο οι οποίες απέδειξαν ότι οι εκπαιδευτικοί μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική υγεία των μαθητών τους εξίσου σημαντικά με τις ακαδημαϊκές επιδόσεις τους.

Ωστόσο, παρά τη σημασία αυτής της σχέσης, στοιχεία από τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, αποκαλύπτουν ένα μεγάλο κενό στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών όσον αφορά την εγκεφαλική υγεία. Αποτελέσματα διεθνούς μελέτης που διεξήχθη σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες έριξε φως στην επιτακτική ανάγκη για αναμόρφωση του τρόπου κατάρτισης και υποστήριξης των εκπαιδευτικών. Αυτό περιλαμβάνει τόσο την αρχική κατάρτιση όσο και τη συνεχή επαγγελματική ανάπτυξή τους. Η ίδια μελέτη προτείνει επιτακτικά εστίαση στην καλλιέργεια της θετικής ψυχικής τους υγείας και της συναισθηματικής τους ευημερίας, παρέχοντάς τους παράλληλα τα πιο σύγχρονα εργαλεία και πόρους, ώστε να εξοπλίζονται με τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες, λειτουργώντας ως εμπνευσμένα πρότυπα για τους μαθητές τους.

Συγκεκριμένα, η επαγγελματική κατάρτιση στον τομέα των νευροεπιστημών έχει αποδειχθεί ότι αλλάζει τα δεδομένα, αφού ενισχύει την κατανόηση των αντικειμένων τους από καθηγητές όλων των ειδικοτήτων, ενώ παράλληλα ενισχύει την αυτοπεποίθησή τους στη χρήση μαθητοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Επιπλέον, οι εκπαιδευτικοί έρχονται αντιμέτωποι με νέες προκλήσεις. Πολλές τάξεις υποδέχονται πλέον εκτοπισμένα παιδιά από διάφορες χώρες. Αυτοί οι νεαροί μαθητές έρχονται συχνά με μοναδικές ανάγκες και η κατανόηση της εγκεφαλικής και ψυχικής υγείας είναι ζωτικής σημασίας για την παροχή της υποστήριξης που χρειάζονται.

Τέλος, η προσπάθεια για εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς δίνει την ευκαιρία στους εκπαιδευτικούς να διερευνήσουν τις περιπλοκές της λειτουργίας του εγκεφάλου και της εγκεφαλικής υγείας. Η γνώση αυτή τους εξοπλίζει ώστε να υποστηρίζουν καλύτερα όλους τους μαθητές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη μάθηση και την καθημερινή ζωή, όπως ψυχιατρικές καταστάσεις ή και νευρολογικής φύσης διαταραχές.

Καθώς ατενίζουμε ένα συναρπαστικό, αλλά ταυτόχρονα γεμάτο προκλήσεις μέλλον, η ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών με τα εργαλεία και τις γνώσεις που χρειάζονται δεν είναι απλώς μια αναγκαιότητα για την προάσπιση της εγκεφαλικής υγείας τους· είναι μια υπόσχεση για ένα πιο φωτεινό και χωρίς αποκλεισμούς εκπαιδευτικό τοπίο για όλους. Για να υλοποιηθεί αυτή η υπόσχεση, απαιτείται ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο κατάρτισης για την υγεία του εγκεφάλου και την ευεξία των εκπαιδευτικών, το οποίο με τη σειρά του αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προώθηση της ψυχικής και σωματικής υγείας του σχολικού προσωπικού και, με τον τρόπο αυτό, την ενίσχυση της ολιστικής ευημερίας των μαθητών.

Αναπόσπαστο μέρος αυτού του πλαισίου είναι μια διαδικασία σχεδιασμού χωρίς αποκλεισμούς με τη συμβολή εκπαιδευτικών, παιδαγωγών και ψυχολόγων, επιστημόνων, παιδίατρων, κλινικών ιατρών και παρόχων αρχικής και συνεχιζόμενης επαγγελματικής ανάπτυξης στο πλαίσιο ενεργών κοινοτήτων. Κορυφαία πανεπιστήμια της Ευρώπης, όπως το πανεπιστήμιο της Σορβόννης, σε συνεργασία με το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Εγκεφαλικής Υγείας στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας, έχουν ήδη ξεκινήσει να εφαρμόζουν με επιτυχία πιλοτικά προγράμματα προς αυτή την κατεύθυνση. Ο δρόμος είναι ανοιχτός.

*Ο Άγγελος Aλεξόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου σπούδασε Διεθνή και Ευρωπαϊκά Οικονομικά στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 2008 ολοκλήρωσε τις διδακτορικές του σπουδές στην Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού στο Dublin City University της Ιρλανδίας.

Το 2012 ξεκίνησε να εργάζεται στο CERN, το μεγαλύτερο εργαστήριο σωματιδιακής φυσικής στον κόσμο, όπου εντάχθηκε στην Ομάδα Εκπαίδευσης και Επικοινωνίας.

Το 2020 ορίστηκε Πρόεδρος του Τομεακού Επιστημονικού Συμβουλίου Ανθρώπινου Δυναμικού και Αναβάθμισης στο Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας, το ανώτατο συμβουλευτικό όργανο της πολιτείας, υπεύθυνο για τη διαμόρφωση και εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής για την έρευνα, την τεχνολογική ανάπτυξη και την καινοτομία.

Πλημμύρες στη Θεσσαλία: Μια σχέση αιώνων και μια αρχαία γνώση που αγνοήσαμε...

 

Τα τελευταία 4-5 χρόνια, όσες φορές έχει υπάρξει μια θεομηνία, στις περιοχές που θα χτυπηθούν από πλημμύρες, ανήκουν πάντα οι νομοί της Θεσσαλίας. Πριν 2 χρόνια ήταν που είχαν διαλυθεί περιοχές στα Τρίκαλα, πριν 3 χρόνια ο Βόλος ήταν πάλι με προβλήματα.

Από τις μεγάλες περιπτώσεις των τελευταίων ετών, μόνο η Μάνδρα βρίσκεται έξω από τη Θεσσαλία. Πόσοι από εμάς μπήκαμε στη διαδικασία να σκεφτούμε ότι αυτό δεν είναι απλά μια σύμπτωση;

Οι ίδιες οι λέξεις μας μιλούν και μεις τις αγνοούμε. Η Θεσσαλία είναι, ετυμολογικά, η περιοχή που πριν υπήρχε θάλασσα (θέση+αλός). Πού πήγε άραγε αυτή η θάλασσα;

Δεν ήταν ακριβώς θάλασσα, αλλά μια μεγάλη λίμνη, η οποία ενωνόταν με τη θάλασσα και είχε σχηματιστεί από τα νερά της βροχής που «κάθονταν» στην περιοχή του κάμπου. Και η εν λόγω περιοχή στην αρχαιότητα ήταν ένα θαυμαστό μέρος διαχείρισης των απορροών.

Οι αρχαίοι είχαν δημιουργήσει τεχνητές απορροές και οι πλημμύρες δεν είχαν ποτέ αυτή την καταστροφική μορφή που έχουν από τα μέσα του 17ου αιώνα και μετά στην περιοχή.

Είναι χαρακτηριστικές οι αναφορές σε έργα του Ηρόδοτου, όπου γίνεται λόγος για μια λίμνη, την Βοιβηΐδα, η οποία συσσώρευε το νερό από τις βροχές και ενωνόταν με τον Παγασητικό Κόλπο και το Αιγαίο Πέλαγγος. Οι αποδείξεις γι’ αυτό βρίσκεται στους λόγους της Θεσσαλίας που είναι γεμάτοι αλάτι και όστρακα.

Πλημμύρες εντοπίζει κανείς ως αναφορά στα «Γεωγραφικά» του Στράβωνα (64 π.Χ. – 24 μ.Χ.), όπου υπάρχει η περιγραφή: «… ο γαρ Πηνειός, δια μέσης ρέων, και πολλούς δεχόμενος ποταμούς, υπερεκχείται πολλάκις…».

Στην πορεία των ετών αυτή η λίμνη άρχισε να αποστραγγίζεται και κατέληξε από τα 195.000 στρέμματα, να έχει έκταση μόλις 38.000 στρέμματα. Η αποστράγγισή της ήταν ο λόγος να ονομαστεί η Θεσσαλία ως Φθία στα ομηρικά χρόνια, δηλαδή η περιοχή που φθίνει το νερό.

Η σημερινή τεχνητή λίμνη Κάρλα γεννήθηκε τότε και όταν έφτασε στην περιοχή ο λαός της Αιγηίδος, έδωσε το όνομα Θεσσαλία. Και η Φθία έγινε η περιοχή που βρίσκεται η Φθιώτιδα, που επίσης πλημμυρίζει.

Οι άνθρωποι της Αιγηίδος δημιούργησαν τεχνητές απορροές και διαχειρίστηκαν με μοναδικό, ιστορικά και μυθολογικά τρόπο τις απανωτές πλημμύρες και την υπερχείλιση του Πηνειού. Ενδεικτικό του πόσο ικανές ήταν οι απορροές, είναι πως ο Ξέρξης, όταν επιτέθηκε στην Ελλάδα, στόχευσε στο να τις κλείσει, ώστε να πνίξει τη Θεσσαλία.

Οι αιώνες περνούσαν, ο Πηνειός περνούσε επίσης κάθε 25-30 χρόνια μια περίοδο υπερχείλισης και η Θεσσαλία το έδειχνε με κάθε τρόπο πως δεν είναι κατάλληλο μέρος για να ζει κανείς, εφόσον τον τρομάζουν οι πλημμύρες.

Η Κάρλα «ξεζουμίστηκε» και πορεύτηκε έτσι ως το 1999, όταν ξεκίνησε η «ανοικοδόμησή» της και η προσπάθεια επαναφοράς των οικοσυστημάτων που είχαν αναπτυχθεί εντός και στα πέριξη της. Το τελικό αποτέλεσμα που παραδόθηκε στις αρχές της περασμένης δεκαετίας, κατέδειχνε ευθύς εξ αρχής πως η Θεσσαλία ενέχει μεγάλους κινδύνους.

Αν σε αυτή τη συνθήκη προσθέτει κανείς και την πληθώρια καλλιεργειών μπαμπακιών, ένα φυτό που είναι το πιο αδηφάγο σε επίπεδο νερού απ’ όλα, φτάνει στην μεγάλη εικόνα, αυτή που θέλει τη Θεσσαλία ένα μέρος απερίσκεπτων ανθρώπων που δεν πήραν ποτέ τις μεγάλες αποφάσεις για να διαφυλάξουν το βιος τους.

Και βρισκόμαστε στο 2023 και φαίνεται πια πως είμαστε χαζοί. Σίγουρα, λιγότερο έξυπνοι από τους προγόνους μας στην αρχαιότητα, που κάτι κληροδότησαν στους ρέμπελους γιους τους.

25 αιώνες πλημμύρες, το 2023 φτάνουμε να τις διαχειριζόμαστε τόσο λανθασμενα που οι αρχαίοι ημών πρόγονοι θα γελάγανε με τα χάλια μας! Κι αντί να έχουμε προοδεύσει, καταλαβαίνουμε πως δεν ξέρουμε την τύφλα μας, ακόμα και σε σχέση με 2.500 χρόνια πίσω!

Πηγή: menshouse.gr

Θεσσαλία: Πώς πνίγηκε ο κάμπος ...

 

Ο κάμπος της Θεσσαλίας σκεπάστηκε από εκατομμύρια κυβικά νερού. Άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη λάσπη, άλλοι αγνοούνται ακόμα, κι επίσης καταγράφονται ανυπολόγιστες καταστροφές σε υποδομές, ζωικό κεφάλαιο και αγροτικές καλλιέργειες. Το χτύπημα της κακοκαιρίας Daniel ήταν σφοδρότατο, όμως στον Παλαμά και τα γύρω χωριά η κυβέρνηση του δόγματος 112 έστειλε μήνυμα όταν όλα είχαν τελειώσει. Επιπλέον, η καταστροφή είχε προβλεφθεί με τρομακτική ακρίβεια από τα ίδια αρμόδια υπουργεία. Ποιος έσπασε τα αναχώματα στους παραπόταμους του Πηνειού; Και γιατί, τρία χρόνια μετά το πέρασμα του «Ιανού» δεν υπήρχε στη Θεσσαλία ένα ολοκληρωμένο αντιπλημμυρικό σχέδιο;

Πηγή: News247gr

40 μυθιστορήματα που ενέπνευσαν σπουδαίες ταινίες...

 1149

Με δημοσίευσή του στο BookBub, ο αρθρογράφος Τζεφ Σόμερς ξεχώρισε 40 σημαντικές κινηματογραφικές διασκευές γνωστών μυθιστορημάτων. Στη φωτογραφία, στιγμιότυπο από την ταινία «Ο νονός» του Φράνσις Φορντ Κόπολα, που είναι βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Μάριο Πούζο.

Σε άρθρο του στο BookBub, ο Τζεφ Σόμερς, δημοσιογράφος και συγγραφέας έργων επιστημονικής φαντασίας, δημοσίευσε μια λίστα με σαράντα βιβλία που ενέπνευσαν σπουδαίες κινηματογραφικές διασκευές.

Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα από κάθε περίοδο της Ιστορίας του Σινεμά: μία ταινία του κινήματος του γερμανικού εξπρεσιονισμού, παραγωγές της Χρυσής Εποχής του Χόλυγουντ, «σύγχρονα κλασικά» έργα από τις δεκαετίες του ’80 και του ’90, καθώς και αρκετές ενδιαφέρουσες, βραβευμένες διασκευές που κυκλοφόρησαν πριν από μερικά χρόνια.

Ακολουθούν τα βιβλία και οι ταινίες που επέλεξε ο Σόμερς, μαζί με ένα σύντομο σχόλιό του για το κάθε έργο.

Όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια (εκδ. Bell, μτφρ. Βικτώρια Τράπαλη), της Χάρπερ Λη

Το βιβλίο ενέπνευσε την ομότιτλη ταινία του σκηνοθέτη Ρόμπερτ Μάλιγκαν (1962).

«Στην κινηματογραφική διασκευή του κλασικού μυθιστορήματος της Χάρπερ Λη, το οποίο έχει τιμηθεί με το Βραβείο Πούλιτζερ, οι χαρακτήρες αναπτύσσονται εξίσου διεξοδικά με τους χαρακτήρες του βιβλίου».

Ο νονός (εκδ. Λιβάνη, μτφρ. Ανθή Ροδοπούλου), του Μάριο Πούτζο

Το βιβλίο ενέπνευσε την κλασική πλέον ταινία του Φράνσις Φορντ Κόπολα, που κυκλοφόρησε το 1972, καθώς και τη συνέχειά της (1974).

«Το μυθιστόρημα του Μάριο Πούτζο είναι ένα συναρπαστικό, σκοτεινό θρίλερ που συναρπάζει, τρομοκρατεί και ψυχαγωγεί. Στις δυο πρώτες ταινίες, οι οποίες βασίζονται στο βιβλίο, ο Φράνσις Φορντ Κόπολα μετατρέπει μια ιστορία για άθλιους ανθρώπους σε έναν οπερατικό θρίαμβο, δημιουργώντας δυο από τις σπουδαιότερες ταινίες όλων των εποχών».

Μικρές κυρίες (εκδ. Παπαδόπουλος, μτφρ. Μαρία Αγγελίδου), της Λουίζα Μέι Άλκοτ

Στο βιβλίο είναι βασισμένη η ομότιτλη ταινία της Γκρέτα Γκέργουιγκ (2019), που ήταν υποψήφια για έξι Βραβεία της Ακαδημίας.

«Η Γκέργουιγκ προσθέτει μια δική της, απλή ανατροπή, βάζοντας την Τζο να είναι στην πραγματικότητα η συγγραφέας του μυθιστορήματος Μικρές κυρίες. Χάρη σε αυτό το τέχνασμα, η ταινία παρουσιάζει μια ιστορία με θέμα το δημιουργικό πάθος και τα επιτεύγματα κι έτσι, το κλασικό έργο φαντάζει φρέσκο, χωρίς να προδίδεται η ουσιαστική του φύση».

Το πορφυρό χρώμα (εκδ. Παπαδόπουλος, μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), της Άλις Γουόκερ

Το βιβλίο ενέπνευσε τη γνωστή διασκευή που σκηνοθέτησε ο Στίβεν Σπίλμπεργκ (1985).

«Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ δημιούργησε μια εξαιρετική κινηματογραφική διασκευή, που είναι απολύτως πιστή στο μυθιστόρημα της Άλις Γουόκερ, όσον αφορά στην πλοκή αλλά και στο ύφος».

Ο θαυμάσιος μάγος του Οζ (εκδ. Ερατώ, μτφρ. Σωτήρης Κακίσης), του Φρανκ Μπάουμ

Το βιβλίο ενέπνευσε την ομότιτλη ταινία του Βίκτωρ Φλέμινγκ (1939).

«Γεμάτη χρώματα, η ταινία κρύβει οπτικές εκπλήξεις σε κάθε ίντσα κάθε κινηματογραφικού καρέ• ακόμα κι αν την παρακολουθήσετε δεκάδες φορές, κάθε φορά θα ανακαλύπτετε καινούρια στοιχεία».

Τα απομεινάρια μιας μέρας (εκδ. Ψυχογιός, μτφρ. Αργυρώ Μαντόγλου), του Καζούο Ισιγκούρο

Στο μυθιστόρημα του Ισιγκούρο είναι βασισμένη η ομότιτλη ταινία του Τζέιμς Άιβορι (1993), στην οποία πρωταγωνιστεί ο Άντονι Χόπκινς.

«Το τέλος της ταινίας είναι αδιαμφισβήτητα πιο τραγικό και λιγότερο ελπιδοφόρο από το τέλος του μυθιστορήματος, όμως ταιριάζει με τη συγκρατημένη, ψυχρή ατμόσφαιρα που χτίζει με μαεστρία ο Άιβορι».

Λογική και ευαισθησία (εκδ. Μίνωας, μτφρ. Αργυρώ Μαντόγλου), της Τζέιν Όστεν

Το βιβλίο ενέπνευσε την κινηματογραφική διασκευή του Ανγκ Λι (1995).

«Το σενάριο της Έμμα Τόμσον αλλάζει πολλούς από τους χαρακτήρες με τρόπο διακριτικό και αποτελεσματικό, ανταποκρινόμενο στις σημερινές ευαισθησίες και διατηρώντας, ταυτοχρόνως, τον δυναμισμό και τις εντάσεις του αρχικού κειμένου».

Φόρεστ Γκαμπ (εκδ. Καστανιώτη, μτφρ. Ερρίκος Μπαρτζινόπουλος), του Γουίνστον Γκρουμ

Το βιβλίο ενέπνευσε την πολυβραβευμένη ταινία του Ρόμπερτ Ζεμέκις (1994).

«Το μυθιστόρημα του Γουίνστον Γκρουμ είναι πιο σκοτεινό και πιο περίπλοκο ηθικά από ό,τι είναι η ταινία, στην οποία πρωταγωνιστεί ο βελτιωμένος χαρακτήρας του Τομ Χανκς, όμως η εξάλειψη αυτής της πολυπλοκότητας προς όφελος μιας μεγάλης περιοδείας στον 20ο αιώνα είναι το κλειδί για τη δύναμη και τη γοητεία του κινηματογραφικού φιλμ».

Περσέπολις (εκδ. Ηλίβατον, μτφρ. Γεωργία Τσάκωνα), της Μαργιάν Σατραπί

Το γκράφικ νόβελ ενέπνευσε την ομότιτλη ταινία του 2007, την οποία σκηνοθέτησε η ίδια η συγγραφέας, μαζί με τον Βενσάν Παρονό.

«Η διασκευή του εκπληκτικού, αυτοβιογραφικού γκράφικ νόβελ της Μαργιάν Σατραπί υιοθετεί το τολμηρό, ασπρόμαυρο εικαστικό στυλ του βιβλίου, ζωντανεύοντας την παιδική ηλικία της συγγραφέα στο Ιράν, την περίοδο της Ιρανικής Επανάστασης».

Δόκτωρ Ζιβάγκο (εκδ. Ποταμός, μτφρ. Μαρία Τσαντσάνογλου), του Μπόρις Πάστερνακ

Το βιβλίο ενέπνευσε την κινηματογραφική διασκευή του Ντέιβιντ Λιν (1965).

«Ο Λιν εστιάζει στην ιστορία αγάπης και στην ονειρική, ποιητική πλευρά του χαρακτήρα του Ζιβάγκο, δημιουργώντας μια ταινία που είναι τόσο όμορφη και τόσο γοητευτικά γυρισμένη που μπορείς να την απολαύσεις χωρίς ήχο - κάτι που μπορεί να ειπωθεί για λίγες μόνο ταινίες».

Η πριγκίπισσα και ο πειρατής (εκδ. Κέδρος, μτφρ. Αναστασία Ταμπάκη), του Γουίλιαμ Γκόλντμαν

Το βιβλίο ενέπνευσε την ταινία «Τρελές ιστορίες έρωτα και φαντασίας» («The princess bride», 1987), του Ρομπ Ράινερ.

«Το πιο ασύλληπτο επίτευγμα της ταινίας είναι πως κατάφερε να κρατήσει μόνο τα καλά μέρη από το ογκώδες μυθιστόρημα του Γκόλντμαν. Αυτό επιτεύχθηκε εν μέρει χάρη στον ίδιο τον Γκόλντμαν, που ήταν ένας δόκιμος σεναριογράφος, και διασκεύασε το μυθιστόρημά του γνωρίζοντας πολύ καλά τα βήματα που έπρεπε να ακολουθήσει».

Hidden figures, της Μάργκοτ Λι Σέτερλι

Στο συγκεκριμένο βιβλίο είναι βασισμένη η ομότιτλη ταινία του σκηνοθέτη Θίοντορ Μέλφι (2016).

«Το Hidden figures αφηγείται την πραγματική ιστορία των μαθηματικών και μηχανικών υπολογιστών Κάθριν Τζόνσον, Ντόροθι Βόχαν και Μαίρη Τζάκσον, που εργάζονταν στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ. Η κινηματογραφική διασκευή του έργου της Μάργκοτ Λι Σέτερλι είναι σπουδαία, καθώς αναδεικνύει την προσπάθεια των μαύρων γυναικών να θεωρηθούν ίσες με τους υπόλοιπους διανοούμενους, μέσα από μια συγκινητική, συναρπαστική ιστορία με θέμα τον θρίαμβο επί των αντιξοοτήτων».

Η λίστα του Σίντλερ (εκδ. Λιβάνη, μτφρ. Στέφανος Κόκκαλης), του Τόμας Κένελι

Το μυθιστόρημα ενέπνευσε την πολυβραβευμένη ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ (1993).

«Η ταινία απεικονίζει γλαφυρά ένα από τα πιο φρικτά γεγονότα στην Ιστορία, υπενθυμίζοντάς μας πόσο χαμηλά μπορεί να πέσει ο άνθρωπος - και παρουσιάζοντας μια μοναδική αχτίδα ελπίδας που, παρ’ όλα αυτά, θα συνεχίσει για πάντα να υπάρχει».

Η σειρά βιβλίων με τον Χάρι Πότερ (εκδ. Ψυχογιός, μτφρ. Μάια Ρούτσου, Καίτη Οικονόμου), της Τζ. Κ. Ρόουλινγκ

Τα βιβλία ενέπνευσαν τις οκτώ γνωστές κινηματογραφικές ταινίες που αγαπήθηκαν από το κοινό (2001-2011).

«Οι ταινίες είναι αρκετά πιστές στα βιβλία, τόσο όσον αφορά στην πλοκή όσο και στην ανάπτυξη των χαρακτήρων, εφόσον διανύουν την ίδια πορεία, αρχικά θυμίζοντας κάποιο αθώο, παιδικό παραμύθι και στη συνέχεια, μια σκοτεινή, σύνθετη ιστορία».

Μεγάλες προσδοκίες (εκδ. Πατάκη, μτφρ. Παυλίνα Παμπούδη), του Καρόλου Ντίκενς

Η ταινία «Μεγάλες προσδοκίες» (1946) του Ντέιβιντ Λιν είναι εμπνευσμένη από το ομότιτλο bildungsroman του Καρόλου Ντίκενς.

«Το σενάριο του Λιν καταφέρνει, με κάποιον τρόπο, να συμπυκνώσει την ιστορία και τους χαρακτήρες του βιβλίου σε μονάχα δύο ζωηρές ώρες, χωρίς να χαθεί κανένα στοιχείο».

Ο διάβολος φοράει prada (εκδ. Λιβάνη, μτφρ. Σοφία Μαριάτου), της Λόρεν Γουάιζμπεργκερ

Η αμερικανική κωμωδία του Ντέιβιντ Φράνκελ με τον ίδιο τίτλο (2006) είναι βασισμένη στο σπαρταριστό μυθιστόρημα της Γουάιζμπεργκερ.

«Η Μιράντα Πρίστλι είναι ένας από τους μεγάλους κακούς στην ιστορία του σινεμά, και παρ' όλη την επιτυχία του μυθιστορήματος της Λόρεν Γουάιζμπεργκερ, η ταινία είναι μια βελτιωμένη εκδοχή».

Ο άρχοντας των δαχτυλιδιών (εκδ. Κέδρος, μτφρ. Ευγενία Χατζηθανάση - Κόλλια), του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν

Η σειρά βιβλίων του Τόλκιν ενέπνευσε την αριστουργηματική τριλογία του Πίτερ Τζάκσον (2001-2003).

«Ο Τζάκσον, με τη βοήθεια του πρωτοποριακού CGI, κατάφερε να απεικονίσει στη μεγάλη οθόνη το πιο διάσημο φανταστικό σύμπαν που δημιουργήθηκε ποτέ, με τρόπο ρεαλιστικό και πειστικό, μένοντας πιστός στην ελπίδα, στον ηρωισμό και στην απόγνωση που κρύβονται στον πυρήνα της αρχικής ιστορίας».

Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ (εκδ. Επιλογή, μτφρ. Σωτήρης Καραγιάννης), του Στίβεν Κινγκ

Η νουβέλα του Κινγκ ενέπνευσε την ομότιτλη ταινία του Φρανκ Ντάραμποντ (1994).

«Η κινηματογραφική διασκευή της νουβέλας του Στίβεν Κινγκ από τον Φρανκ Ντάραμποντ είναι ένα σύγχρονο κλασικό έργο, μια ταινία πλούσια σε συμβολισμούς, που μπορεί να ερμηνευτεί με διαφορετικούς τρόπους».

Καμία πατρίδα για τους μελλοθάνατους (εκδ. Καστανιώτη, μτφρ. Αύγουστος Κορτώ), του Κόρμακ ΜακΚάρθι

Η κινηματογραφική διασκευή του βιβλίου κυκλοφόρησε το 2007, σκηνοθετημένη από τους αδερφούς Κοέν.

«Ο Κόρμακ ΜακΚάρθι ήταν ένας από τους σπουδαιότερους Αμερικανούς μυθιστοριογράφους και το Καμία πατρίδα για τους μελλοθάνατους είναι στην πραγματικότητα ένα από τα πιο προσιτά του έργα, που διερευνά θέματα όπως το Καλό και το Κακό, καθώς και την πιθανότητα ο διαχωρισμός μεταξύ τους να είναι μάταιος, να βασίζεται στην τύχη».

Wiseguy, του Νίκολας Πιλέγκι

Το βιβλίο ενέπνευσε την ταινία Goodfellas (1990), ένα από τα σημαντικότερα έργα του Μάρτιν Σκορσέζε που εκτυλίσσεται στον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος.

«Ο Σκορσέζε βασίζεται στα γεγονότα που περιγράφονται στο βιβλίο και τα συμπυκνώνει, τα ανακατεύει και τα τακτοποιεί, ώστε να προκύψει μια συναρπαστική κινηματογραφική εμπειρία που κυλά με γρήγορους ρυθμούς».

Fight club (εκδ. Αίολος, μτφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς), του Τσακ Πολάνικ

Το βιβλίο του Πολάνικ ενέπνευσε τη γνωστή ταινία του Ντέιβιντ Φίντσερ (1999).

«Το μυθιστόρημα του Πολάνικ είναι η πρωταρχική κραυγή οργής και απογοήτευσης, ενώ η ταινία ασκεί κριτική με πιο εκλεπτυσμένο τρόπο στη σύγχρονη καταναλωτική κουλτούρα και στον ορισμό του ανδρισμού».

Μετά τα μεσάνυχτα (εκδ. Μελάνι, μτφρ. Γωγώ Αρβανίτη), της Δάφνης Ντι Μωριέ

Το βιβλίο ενέπνευσε την ομότιτλη ταινία τρόμου του Νίκολας Ρεγκ που κυκλοφόρησε το 1973.

«Η ταινία είναι απολύτως πιστή στο διήγημα της Δάφνης Ντι Μωριέ, αλλά ταυτοχρόνως, αναλύει και τονίζει ορισμένα θέματα που είναι λιγότερο σαφή στην αρχική ιστορία».

MASH: A novel about three army doctors, του Ρίτσαρντ Χούκερ

Στο έργο του Χούκερ είναι βασισμένη η ταινία του Ρόμπερτ Άλτμαν (1970).

«Το βιβλίο είναι μια συλλογή από ξεκαρδιστικές ιστορίες. Ο Άλτμαν και ο Λάρντνερ κατάφεραν να τις συμπεριλάβουν σχεδόν όλες στην ταινία τους, ακολουθώντας ταυτοχρόνως μια παραδοσιακή προσέγγιση όσον αφορά στην πλοκή. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένα κλασικό έργο της αντικουλτούρας που έφερε στον προσκήνιο τον Άλτμαν».

Η γέφυρα του ποταμού Κβάι (εκδ. Μίνωας, μτφρ. Γεωργία Δεληγιάννη-Αναστασιάδη), του Πιέρ Μπουλ

Το βιβλίο ενέπνευσε την ομότιτλη διασκευή του σκηνοθέτη Ντέιβιντ Λιν (1957).

«Η κινηματογραφική διασκευή του μυθιστορήματος του Πιέρ Μπουλ, σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Λιν, κυκλοφόρησε το 1957 και τιμήθηκε με το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας εκείνης της χρονιάς. Η ταινία είναι αρκετά πιστή στο βιβλίο, παρόλο που αλλάζει την ιστορία ενός χαρακτήρα, για να επιτρέψει στον Αμερικανό σταρ Γουίλιαμ Χόλντεν να εμφανιστεί, και χαρίζει μια λυτρωτική στιγμή σε έναν άλλο χαρακτήρα ο οποίος δεν υπάρχει στο βιβλίο».

Δισεκατομμυριούχοι κατά τύχη (εκδ. Μοντέρνοι Καιροί, μτφρ. Αργυρώ Μαντόγλου), του Μπεν Μέζριτς

Το βιβλίο ενέπνευσε την ταινία του Ντέιβιντ Φίντσερ «Το κοινωνικό δίκτυο» (2010).

«Το σενάριο του Άαρον Σόρκιν και η σκηνοθεσία του Ντέιβιντ Φίντσερ στηρίζονται στα γερά θεμέλια του βιβλίου και χτίζουν, με τη σειρά τους, μια απίστευτη μελέτη χαρακτήρων - μια ταινία που συνδυάζει αβίαστα το αξιοσημείωτο ύφος με τα προηγμένα κινηματογραφικά μέσα (κάποιοι θεατές εξακολουθούν να πιστεύουν πως ο Άρμι Χάμερ έχει δίδυμο αδερφό) και την αιχμηρή γραφή».

Ο εξορκιστής (εκδ. Anubis, μτφρ. Νίκος Ηλιάδης), του Γουίλιαμ Πίτερ Μπλάτι

Το μυθιστόρημα ενέπνευσε την κλασική ταινία τρόμου του Γουίλιαμ Φρίντκιν (1973).

«Εφόσον η ταινία βασίζεται σε πρακτικά εφέ και παρουσιάζει φειδωλά τα υπερφυσικά στοιχεία της ιστορίας της, προσφέρει μια τρομακτική εμπειρία θέασης και παραμένει εξαιρετικά σημαντική μέχρι σήμερα».

Wonder boys, του Μάικλ Σάμπον

Στο βιβλίο του Σάμπον είναι βασισμένη η ομότιτλη κινηματογραφική ταινία του Κέρτις Χάνσον (2000).

«Το μυθιστόρημα του Μάικλ Σάμπον για έναν συγγραφέα που δεν μπορεί να ολοκληρώσει το δεύτερο μυθιστόρημά του, έχοντας συγκεντρώσει χιλιάδες αδημοσίευτες σελίδες, διακρίνεται για την ενδιαφέρουσα γραφή, τους διασκεδαστικούς χαρακτήρες και τις υπέροχες σκηνές του. Είναι επίσης, με μια λέξη, εσωστρεφές. Ευτυχώς, ο Σάμπον ενθάρρυνε τον σεναριογράφο Στιβ Κλοβς να γράψει τη δική του ιστορία, κόβοντας γενναίες ποσότητες από το πρωταρχικό υλικό και αλλάζοντας κάποιες λεπτομέρειες».

Το δωμάτιο (εκδ. Ψυχογιός, μτφρ. Έφη Τσιρώνη), της Έμα Ντόναχιου

Το βιβλίο ενέπνευσε την ομότιτλη διασκευή του σκηνοθέτη Λένι Άμπραχαμσον (2015).

«Η Έμα Ντόναχιου έγραψε το σενάριο της ταινίας πριν εκδοθεί το μυθιστόρημά της, καθώς ήταν βέβαιη πως η ιστορία της θα κέντριζε το ενδιαφέρον των κινηματογραφιστών. Το αποτέλεσμα είναι μια λιτή, εξαιρετικά πιστή διασκευή, που αναδείχθηκε χάρη στις ερμηνείες των Μπρι Λάρσον και Τζέικομπ Τρέμπλεϊ».

Λος Άντζελες εμπιστευτικό (εκδ. Κλειδάριθμος, μτφρ. Ανδρέας Αποστολίδης), του Τζέιμς Ελρόι

Στο βιβλίο του Ελρόι βασίστηκε το νεονουάρ του Κέρτις Χάνσον (1997).

«Το μυθιστόρημα είναι ένας περίπλοκος ιστός από χαρακτήρες και δευτερεύουσες πλοκές και η λύση του σκηνοθέτη για να μην γυρίσει μια επτάωρη ταινία ήταν απλή: αγνόησε το μεγαλύτερο μέρος του έργου, εστιάζοντας στους τρεις αστυνομικούς και μιλώντας για θέματα όπως η διαφθορά, η παρακμή και η προδοσία στο εντυπωσιακό, γεμάτο υποσχέσεις, Λος Άντζελες».

Στη φωλιά του κούκου (εκδ. Anubis, μτφρ. Βασίλης Αθανασιάδης), του Κεν Κέσεϊ

Το μυθιστόρημα ενέπνευσε την ομότιτλη ταινία του Μίλος Φόρμαν (1975).

«Η ταινία δεν επικεντρώνεται στον μεγαλόσωμο, σιωπηλό Αρχηγό -τον αφηγητή του μυθιστορήματος-, αλλά στον απρόβλεπτο ΜακΜέρφι, τον οποίο υποδύεται ο Τζακ Νίκολσον. Επιπλέον, στην ταινία ο ΜακΜέρφι θυμίζει περισσότερο κάποιον φαρσέρ, παρά τον βίαιο, ανήθικο εγκληματία του μυθιστορήματος. Παρά τις αλλαγές, το φιλμ τιμήθηκε με τα πέντε μεγάλα βραβεία Όσκαρ (Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερης Σκηνοθεσίας, Α' Ανδρικού Ρόλου, Καλύτερης Ηθοποιού και Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου) και είναι εξίσου σημαντικό με το βιβλίο».

Ψυχώ (εκδ. Σκάι εκδόσεις), του Ρόμπερτ Μπλοχ

Το μυθιστόρημα του Μπλοχ ενέπνευσε την αριστουργηματική ταινία του Άλφρεντ Χίτσκοκ με πρωταγωνιστή τον Άντονι Πέρκινς (1960).

«Η ταινία του Χίτσκοκ είναι πολύ διαφορετική από το μυθιστόρημα του Μπλοχ. Ο Χίτσκοκ αξιοποίησε την ιστορία ενός δευτερεύοντος χαρακτήρα του μυθιστορήματος, της Μάριον Κρέιν, ως αφηγηματικό πρόσχημα και μεταμόρφωσε τον Νόρμαν Μπέιτς σε έναν πολύ πιο ανατριχιαστικό και επικίνδυνο χαρακτήρα συγκριτικά με την εκδοχή του βιβλίου, στο οποίο ο Μπέιτς παρουσιάζεται ως ένα μεσήλικας αλκοολικός».

Η σιωπή των αμνών (εκδ. Bell, μτφρ. Παναγιώτης Τασιόπουλος), του Τόμας Χάρις

Το αστυνομικό θρίλερ ενέπνευσε την πολυβραβευμένη ταινία του Τζόναθαν Ντέμι που κυκλοφόρησε το 1991.

«Η διασκευή του Τζόναθαν Ντέμι είναι πιστή στο μυθιστόρημα του Τόμας Χάρις όσον αφορά στις περισσότερες πτυχές της, αλλά έχει δύο σημαντικά ατού: την Τζόντι Φόστερ και τον Άντονι Χόπκινς. Οι ερμηνείες αυτών των δύο ηθοποιών είναι τόσο καλές, τόσο αξιομνημόνευτες και τόσο πειστικές που μετέτρεψαν το σκοτεινό, γεμάτο με ανατροπές, θρίλερ σε σταθερό πυλώνα της ποπ κουλτούρας».

Μετρόπολις (εκδ. Αλεξάνδρεια, μτφρ. Δημήτρης Αρβανίτης), της Τέα φον Χάρμπου

Η ομότιτλη ταινία γερμανικού εξπρεσιονισμού του Φριτζ Λανγκ (1927) είναι εμπνευσμένη από το μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας της φον Χάρμπου.

«Η σύνδεση μεταξύ της ταινίας και του μυθιστορήματος είναι περίεργη (αμφότερα τα έργα γράφτηκαν από την Τέα φον Χάρμπου, την περίοδο που ήταν παντρεμένη με τον Φριτζ Λανγκ), καθώς η Χάρμπου έγραψε το μυθιστόρημα λίγο πολύ για να προωθήσει την ταινία»

Crazy rich Asians, του Κέβιν Κουάν

Η ρομαντική δραμεντί του Τζον Τσου (2018) είναι βασισμένη στο βιβλίο του Κουάν.

«Η συμπαθητική, σατιρική ρομαντική κωμωδία του Κουάν κυκλοφόρησε το 2013 και μόλις πέντε χρόνια αργότερα, ενέπνευσε την συγκλονιστική ταινία του Τζον Τσου. Η ταινία γνώρισε άμεση επιτυχία, αποτυπώνοντας επιτυχημένα τις τρυφερές σχέσεις, τις παρασκηνιακές κινήσεις και τις μεγάλες προσδοκίες των μελών της καλής κοινωνίας της Σιγκαπούρης».

Πρόγευμα στο Τίφφανυς (εκδ. Πατάκη, μτφρ. Ανδρέας Αποστολίδης), του Τρούμαν Καπότε

Η ταινία του Μπλέικ Έντουαρντς με πρωταγωνίστρια την Όντρεϊ Χέπμπορν (1961) είναι διασκευή της κλασικής νουβέλας του Τρούμαν Καπότε.

«Η ιστορία του Καπότε για μια γυναίκα που προσπαθεί να βρει τη γοητεία στα συντρίμμια της ζωής της είναι συγκινητική, τραγική και γεμάτη με ομορφιά. Η ταινία έχει λιγότερα τραγικά στοιχεία, λιγότερες αναφορές στην πορνεία και λιγότερα κουήρ υπονοούμενα, και το τέλος της χαρίζει μια νότα αναζωογονητικού ρομαντισμού - κι όμως, το κάθε έργο είναι συγκινητικό, αξιομνημόνευτο, ιδιοφυές με τον δικό του τρόπο».

Αμερικανική ψύχωση (εκδ. Οξύ, μτφρ. Χρίστος Τόμπρας), του Μπρετ Ίστον Έλις

Το μυθιστόρημα του Έλις ενέπνευσε την ταινία «American psycho» (2000), της σκηνοθέτιδας Μαίρη Χάρον.

«Το βίαιο, φρικιαστικό μυθιστόρημα του Έλις σατιρίζει την αχαλίνωτη απληστία και την αναλγησία που κυρίευσαν κάποιους ανθρώπους της χώρας μας τη δεκαετία του ’80. Η ταινία πραγματεύεται τα ίδια θέματα, αλλά προσθέτει μεγαλύτερες δόσεις μελανού χιούμορ, εμπαίζοντας τους κεντρικούς χαρακτήρες για τον παραλογισμό τους».

Τα πλεονεκτήματα του να είσαι στο περιθώριο (εκδ. Τόπος, μτφρ. Ελένη Δριμή), του Στίβεν Τσμπόσκι

Ο συγγραφέας έγραψε το σενάριο και ανέλαβε τη σκηνοθεσία της ομότιτλης ταινίας που κυκλοφόρησε το 2012.

«Δέκα χρόνια μετά από την κυκλοφορία του βιβλίου, με τη βοήθεια του παραγωγού Τζον Μάλκοβιτς, ο συγγραφέας Τσμπόσκι σκηνοθέτησε μια συγκλονιστική ταινία, για τη χρήση των ναρκωτικών και τις διαλυμένες φιλίες, που αγαπήθηκε ακόμη και από τους πιο αφοσιωμένους αναγνώστες του βιβλίου».

Προς όλα τα αγόρια που αγάπησα (εκδ. Πατάκη, μτφρ. Καρολίνα Μιζάν, Γιώργος Παναγιωτάκης), της Τζέννυ Χαν

Η ομότιτλη ταινία της Σούζαν Τζόνσον κυκλοφόρησε το 2018.

«Το συγκλονιστικό μπεστ σέλερ των New York Times της Τζέννυ Χαν με θέμα τη σεξουαλικότητα, τη γυναικεία ταυτότητα και τις δυσκολίες της εφηβείας ενέπνευσε αυτή τη συγκινητική διασκευή που είναι διαθέσιμη στο Netflix».

Rum punch, του Έλμορ Λέοναρντ

Η ταινία «Τζάκι Μπράουν» (1997) του Κουέντιν Ταραντίνο είναι βασισμένη στο έργο του Λέοναρντ.

«Ο Ταραντίνο έκανε μια αξιοσημείωτη αλλαγή –η πρωταγωνίστρια της ταινίας είναι μαύρη-, αλλά κατά τα άλλα, η ταινία του είναι πολύ πιστή στο βιβλίο• ένα φιλμ που, στον απόηχο του «Pulp fiction», έμοιαζε κάπως απογοητευτικό, αλλά το οποίο πλέον θεωρείται ένα σύγχρονο κλασικό έργο, που ‘’ανέστησε’’ την καριέρα του Ρόμπερτ Φόρστερ και της θρυλικής Παμ Γκρίερ».

Trainspotting (εκδ. Οξύ, μτφρ. Σόνια Σαλίμπα), του Ίρβιν Γουέλς

Η ομότιτλη ταινία του Ντάνι Μπόιλ, που αφηγείται τις περιπέτειες μιας παρέας νεαρών τοξικομανών στο Εδιμβούργο της δεκαετίας του ’80, κυκλοφόρησε το 1996.

«Το Trainspotting διαβάζεται με δυσκολία - εξαιτίας της ακατάπαυστης χρήσης λέξεων της σκοτσέζικης αργκό από τον Ίρβιν Γουέλς, που αποθαρρύνει όσους επιχειρούν να αναλύσουν την πρόζα του. Η χρήση της τεχνικής της ροής της συνείδησης δυσκολεύει ακόμα περισσότερο τον αναγνώστη. Η ταινία καταφέρνει να απεικονίσει σχεδόν άψογα το πνεύμα, το ύφος και την αισθητική της ιστορίας, ακολουθώντας μια προσέγγιση περισσότερο παραδοσιακή, χωρίς να λείψουν οι σουρεαλιστικές, ονειρικές εικόνες του Ντάνι Μπόιλ».