Το 1922 από τη μεριά της απέναντι ακτής...

 

Ana Vatan (Sûdî)nin yeni harıta küllüyatından (Μητέρα πατρίδα: Από τη νέα συλλογή χαρτών του Sûdî), Κωνσταντινούπολη, 1927

Με αφορμή την έκθεση «Το έπος της Ανατολής στη φαντασία των Ελλήνων. Η Μικρασιατική Καταστροφή στη λογοτεχνία του μεσοπολέμου» στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα (έως τις 20/2/2023) η Νατάσα Λαιμού, από τις επιμελήτριες της έκθεσης, γράφει για την τουρκική λογοτεχνία του «πολέμου της ανεξαρτησίας».

Ο ελληνοτουρκικός πόλεµος του 1919-22, γνωστός στην Τουρκία και ως «ο πόλεµος της ανεξαρτησίας», σηµάδεψε βαθύτερα την τουρκική από την ελληνική λογοτεχνία γιατί συµπλήρωσε την οριστική ρήξη µε το οθωµανικό παρελθόν και εισήγαγε ένα νέο πολίτευµα και τελικά µια ριζική γλωσσική αλλαγή.

Από τα µέσα του 19ου αιώνα η τουρκική λογοτεχνία ήταν ανοιχτή σε ευρωπαϊκές επιδράσεις. Είναι η εποχή που δηµοσιεύτηκαν για πρώτη φορά µυθιστορήµατα δυτικού τύπου. Συγγραφείς άρχισαν να αποκλίνουν από την επιτηδευµένη λόγια γλώσσα, βαθιά επηρεασµένη από την αραβοπερσική παράδοση. Ηδη πριν από τον Μεγάλο Πόλεµο αναπτύχθηκαν ποικιλόµορφα λογοτεχνικά κινήµατα, τα οποία βρέθηκαν αντιµέτωπα µε την πρόκληση του εξευρωπαϊσµού. Μεταξύ αυτών υπήρχε και ένα κίνηµα «νεοελληνικό» που έψαχνε τις ρίζες µιας ανανεωµένης τουρκικής λογοτεχνίας στην αρχαία Ελλάδα. Πρωτοστάτησε σε αυτό ο Yakup Kadri Karaosmanoğlu, µετέπειτα ένας από τους πιο ένθερµους θιασιώτες του Μουσταφά Κεµάλ και από τους λαµπρότερους συγγραφείς της «εθνικής» λογοτεχνίας.

Μακέτα για το εξώφυλλο της μεταπολεμικής έκδοσης του «Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια» από τη ζωγράφο και εικαστικό Δέσποινα Μεϊμάρογλου (ΑΣΚΣΑ Αρχεία, Αρχείο Στράτη Μυριβήλη)

Εθνικός πόθος στους ερειπωµένους δρόµους

Στην «εθνική» λογοτεχνία η παραµεληµένη Ανατολή γίνεται η καρδιά της µητέρας πατρίδας και προβάλλεται ως ριζικά τουρκική. Λείπουν όχι µόνο οι χριστιανικές κοινότητες, αλλά και οι νεόφερτοι µουσουλµάνοι πρόσφυγες από τις δικές τους χαµένες πατρίδες. Μυθιστορήµατα σε συνέχειες, ποιήµατα και φλογερά άρθρα σε εφηµερίδες τόσο της Κωνσταντινούπολης όσο και της επαρχίας τονίζουν το δίκαιο του αγώνα όχι µόνο κατά του Ελληνα αλλά και κατά του σαθρού οθωµανικού παρελθόντος. Συγγραφείς όπως οι Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin, Falih Rıfkı Atay, Mehmet Asım Us, Aka Gündüz, Mehmet Rauf, Mithat Cemal Kuntay αλλά και νεότεροι όπως o Nâzım Hikmet γράφουν για την ταπεινωτική συνθηκολόγηση του Μούδρου, τη συµµαχική κατοχή στην Κωνσταντινούπολη, την απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σµύρνη, τις µαζικές διαδηλώσεις διαµαρτυρίας και βέβαια τον αγώνα των εθνικιστών στην Ανατολή.

Η ελληνική λογοτεχνία της Μικρασιατικής Καταστροφής γεννιέται αµέσως µετά το τέλος του πολέµου, αρχικά από τα βάσανα της αιχµαλωσίας και αργότερα της προσφυγιάς. Στα βάσανα εστιάζουν και οι Τούρκοι συγγραφείς. Τα δικά τους βάσανα όµως είναι όσα υπέστη ο τουρκικός λαός κατά το πέρασµα του ελληνικού στρατού και την ελληνική κατοχή, βάσανα που δικαιώνουν τον απελευθερωτικό αγώνα.

Τη σχέση µεταξύ των δεινών του πολέµου και του εθνικού φρονήµατος εκφράζει σαφέστατα η εισαγωγή σε συλλογή αφηγήσεων –«Από την Προύσα στη Σµύρνη. Ιστορίες, γράµµατα και έρευνες σχετικές µε την ευθύνη του ελληνικού στρατού» του 1922– απλών ανθρώπων από την Ανατολή την οποία παρουσίασαν καταξιωµένοι συγγραφείς όπως ο Yakup Kadri και η Halide Edip.

«Μέχρι σήµερα υπήρχε εθνικός πόθος στην τουρκική λογοτεχνία, κανείς όµως δεν είχε συνειδητοποιήσει τι ήταν. Στην πραγµατικότητα ήταν αδύνατο να βρεθεί µε τη λογική. Το βιβλίο “Από την Προύσα στη Σµύρνη” προαναγγέλλει αυτό τον πόθο. Αγωνιώντας οι συγγραφείς τον βρήκαν µες στους ερειπωµένους δρόµους της πατρίδας και δεν τον σπατάλησαν» (σχόλιο του Fevzi Lütfi το οποίο παραθέτει η İnci Enginün στον πρόλογό της στην έκδοση του προαναφερθέντος βιβλίου µε λατινικό αλφάβητο).

Το 1919 ο Μυριβήλης θα παντρευτεί στο Δικελί την αγαπημένη του Ελένη Δημητρίου, δασκάλα, η οποία θα τον ακολουθήσει σε πολλές από τις μεταθέσεις στη μικρασιατική εκστρατεία. Το πρώτο τους παιδί, η Χάρη, θα γεννηθεί στο Εσκί Σεχίρ (ΑΣΚΣΑ Αρχεία, Αρχείο Στράτη Μυριβήλη)

Από τον «Ξένο» στον «άγνωστο» Ναζίµ Χικµέτ

Το 1922 η Halide Edip δηµοσίευσε το πρώτο µυθιστόρηµα του «πολέµου της ανεξαρτησίας», το «Ateşten gömlek» (Το πύρινο πουκάµισο), το οποίο µάλιστα µεταφέρθηκε σε ταινία το 1923. Το πύρινο πουκάµισο του µυθιστορήµατος είναι το φλογερό πάθος και για την πανώρια και καταπονεµένη κόρη της Σµύρνης και για την πόλη που συµβολίζει. Σηµαντικά στοιχεία κοινά µε τα πρώτα ελληνικά µυθιστορήµατα της Μικρασιατικής Καταστροφής είναι η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο και η χρήση απλής γλώσσας, στοιχεία που εγγυώνται τη γνησιότητα της προσωπικής εµπειρίας. Παρόµοια χαρακτηριστικά συναντάει ο αναγνώστης στο σπουδαιότερο µυθιστόρηµα αυτού του είδους της λογοτεχνίας, το «Yaban» (Ο ξένος) του Yakup Kadri, που εκδόθηκε δέκα χρόνια αργότερα.

Η αφήγηση του «Yaban» εκτυλίσσεται σε ένα χωριό κοντά στον Σαγγάριο στα χρόνια του πολέµου και καταλήγει µε την πυρπόληση του χωριού από τον υποχωρούντα ελληνικό στρατό. Βασικός άξονας όµως του µυθιστορήµατος δεν είναι ο πόλεµος αλλά το χάσµα που χωρίζει τον µορφωµένο αφηγητή από τους εξαθλιωµένους χωρικούς µιας καθόλου παραδεισένιας Ανατολής. Ο Yakup Kadri εκµεταλλεύεται και διαστρεβλώνει κοινούς τόπους της λογοτεχνίας του «πολέµου της ανεξαρτησίας» για να θίξει φλέγοντα προβλήµατα του νεοσύστατου κεµαλικού κράτους. ∆εν πρόκειται όµως για απλό έργο κοινωνικού προβληµατισµού – µε αριστοτεχνικό τρόπο δηµιουργείται ένα παραλήρηµα ψυχολογικής αποξένωσης. Η πρωτοπορία του στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία δεν έχει τονιστεί αρκετά.

Ξεχωριστή θέση σε αυτήν τη λογοτεχνία έχει ο Nâzım Hikmet. Την εποχή του πολέµου δηµοσίευε φλογερά πατριωτικά ποιήµατα και «βγήκε» ο ίδιος στην Ανατολή. Αργότερα πέρασε χρόνια φυλακισµένος στην κεµαλική και µετακεµαλική Τουρκία. Στη φυλακή µεταξύ του 1939 και 1941 συνέθεσε το «Kuvâyi milliye» (Οι εθνικές δυνάµεις), επικό ποίηµα για τον πόλεµο του 1919-22 µε αντιιµπεριαλιστικό πνεύµα που διαφέρει από το επίσηµο αφήγηµα και δηµοσιεύτηκε αυτούσιο µετά τον θάνατό του.

Ενώ υπάρχουν τουρκικές µεταφράσεις των ελληνικών µυθιστορηµάτων της Μικρασιατικής Καταστροφής, η λογοτεχνία του «πολέµου της ανεξαρτησίας» παραµένει άγνωστη στην Ελλάδα. Τα εµβληµατικά έργα αυτής της λογοτεχνίας περιµένουν ακόµη τον Ελληνα µεταφραστή.

Πηγή: www.documentonews.gr

Το 1922 από τη μεριά της απέναντι ακτής...

 

Ana Vatan (Sûdî)nin yeni harıta küllüyatından (Μητέρα πατρίδα: Από τη νέα συλλογή χαρτών του Sûdî), Κωνσταντινούπολη, 1927

Με αφορμή την έκθεση «Το έπος της Ανατολής στη φαντασία των Ελλήνων. Η Μικρασιατική Καταστροφή στη λογοτεχνία του μεσοπολέμου» στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα (έως τις 20/2/2023) η Νατάσα Λαιμού, από τις επιμελήτριες της έκθεσης, γράφει για την τουρκική λογοτεχνία του «πολέμου της ανεξαρτησίας».

Ο ελληνοτουρκικός πόλεµος του 1919-22, γνωστός στην Τουρκία και ως «ο πόλεµος της ανεξαρτησίας», σηµάδεψε βαθύτερα την τουρκική από την ελληνική λογοτεχνία γιατί συµπλήρωσε την οριστική ρήξη µε το οθωµανικό παρελθόν και εισήγαγε ένα νέο πολίτευµα και τελικά µια ριζική γλωσσική αλλαγή.

Από τα µέσα του 19ου αιώνα η τουρκική λογοτεχνία ήταν ανοιχτή σε ευρωπαϊκές επιδράσεις. Είναι η εποχή που δηµοσιεύτηκαν για πρώτη φορά µυθιστορήµατα δυτικού τύπου. Συγγραφείς άρχισαν να αποκλίνουν από την επιτηδευµένη λόγια γλώσσα, βαθιά επηρεασµένη από την αραβοπερσική παράδοση. Ηδη πριν από τον Μεγάλο Πόλεµο αναπτύχθηκαν ποικιλόµορφα λογοτεχνικά κινήµατα, τα οποία βρέθηκαν αντιµέτωπα µε την πρόκληση του εξευρωπαϊσµού. Μεταξύ αυτών υπήρχε και ένα κίνηµα «νεοελληνικό» που έψαχνε τις ρίζες µιας ανανεωµένης τουρκικής λογοτεχνίας στην αρχαία Ελλάδα. Πρωτοστάτησε σε αυτό ο Yakup Kadri Karaosmanoğlu, µετέπειτα ένας από τους πιο ένθερµους θιασιώτες του Μουσταφά Κεµάλ και από τους λαµπρότερους συγγραφείς της «εθνικής» λογοτεχνίας.

Μακέτα για το εξώφυλλο της μεταπολεμικής έκδοσης του «Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια» από τη ζωγράφο και εικαστικό Δέσποινα Μεϊμάρογλου (ΑΣΚΣΑ Αρχεία, Αρχείο Στράτη Μυριβήλη)

Εθνικός πόθος στους ερειπωµένους δρόµους

Στην «εθνική» λογοτεχνία η παραµεληµένη Ανατολή γίνεται η καρδιά της µητέρας πατρίδας και προβάλλεται ως ριζικά τουρκική. Λείπουν όχι µόνο οι χριστιανικές κοινότητες, αλλά και οι νεόφερτοι µουσουλµάνοι πρόσφυγες από τις δικές τους χαµένες πατρίδες. Μυθιστορήµατα σε συνέχειες, ποιήµατα και φλογερά άρθρα σε εφηµερίδες τόσο της Κωνσταντινούπολης όσο και της επαρχίας τονίζουν το δίκαιο του αγώνα όχι µόνο κατά του Ελληνα αλλά και κατά του σαθρού οθωµανικού παρελθόντος. Συγγραφείς όπως οι Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin, Falih Rıfkı Atay, Mehmet Asım Us, Aka Gündüz, Mehmet Rauf, Mithat Cemal Kuntay αλλά και νεότεροι όπως o Nâzım Hikmet γράφουν για την ταπεινωτική συνθηκολόγηση του Μούδρου, τη συµµαχική κατοχή στην Κωνσταντινούπολη, την απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σµύρνη, τις µαζικές διαδηλώσεις διαµαρτυρίας και βέβαια τον αγώνα των εθνικιστών στην Ανατολή.

Η ελληνική λογοτεχνία της Μικρασιατικής Καταστροφής γεννιέται αµέσως µετά το τέλος του πολέµου, αρχικά από τα βάσανα της αιχµαλωσίας και αργότερα της προσφυγιάς. Στα βάσανα εστιάζουν και οι Τούρκοι συγγραφείς. Τα δικά τους βάσανα όµως είναι όσα υπέστη ο τουρκικός λαός κατά το πέρασµα του ελληνικού στρατού και την ελληνική κατοχή, βάσανα που δικαιώνουν τον απελευθερωτικό αγώνα.

Τη σχέση µεταξύ των δεινών του πολέµου και του εθνικού φρονήµατος εκφράζει σαφέστατα η εισαγωγή σε συλλογή αφηγήσεων –«Από την Προύσα στη Σµύρνη. Ιστορίες, γράµµατα και έρευνες σχετικές µε την ευθύνη του ελληνικού στρατού» του 1922– απλών ανθρώπων από την Ανατολή την οποία παρουσίασαν καταξιωµένοι συγγραφείς όπως ο Yakup Kadri και η Halide Edip.

«Μέχρι σήµερα υπήρχε εθνικός πόθος στην τουρκική λογοτεχνία, κανείς όµως δεν είχε συνειδητοποιήσει τι ήταν. Στην πραγµατικότητα ήταν αδύνατο να βρεθεί µε τη λογική. Το βιβλίο “Από την Προύσα στη Σµύρνη” προαναγγέλλει αυτό τον πόθο. Αγωνιώντας οι συγγραφείς τον βρήκαν µες στους ερειπωµένους δρόµους της πατρίδας και δεν τον σπατάλησαν» (σχόλιο του Fevzi Lütfi το οποίο παραθέτει η İnci Enginün στον πρόλογό της στην έκδοση του προαναφερθέντος βιβλίου µε λατινικό αλφάβητο).

Το 1919 ο Μυριβήλης θα παντρευτεί στο Δικελί την αγαπημένη του Ελένη Δημητρίου, δασκάλα, η οποία θα τον ακολουθήσει σε πολλές από τις μεταθέσεις στη μικρασιατική εκστρατεία. Το πρώτο τους παιδί, η Χάρη, θα γεννηθεί στο Εσκί Σεχίρ (ΑΣΚΣΑ Αρχεία, Αρχείο Στράτη Μυριβήλη)

Από τον «Ξένο» στον «άγνωστο» Ναζίµ Χικµέτ

Το 1922 η Halide Edip δηµοσίευσε το πρώτο µυθιστόρηµα του «πολέµου της ανεξαρτησίας», το «Ateşten gömlek» (Το πύρινο πουκάµισο), το οποίο µάλιστα µεταφέρθηκε σε ταινία το 1923. Το πύρινο πουκάµισο του µυθιστορήµατος είναι το φλογερό πάθος και για την πανώρια και καταπονεµένη κόρη της Σµύρνης και για την πόλη που συµβολίζει. Σηµαντικά στοιχεία κοινά µε τα πρώτα ελληνικά µυθιστορήµατα της Μικρασιατικής Καταστροφής είναι η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο και η χρήση απλής γλώσσας, στοιχεία που εγγυώνται τη γνησιότητα της προσωπικής εµπειρίας. Παρόµοια χαρακτηριστικά συναντάει ο αναγνώστης στο σπουδαιότερο µυθιστόρηµα αυτού του είδους της λογοτεχνίας, το «Yaban» (Ο ξένος) του Yakup Kadri, που εκδόθηκε δέκα χρόνια αργότερα.

Η αφήγηση του «Yaban» εκτυλίσσεται σε ένα χωριό κοντά στον Σαγγάριο στα χρόνια του πολέµου και καταλήγει µε την πυρπόληση του χωριού από τον υποχωρούντα ελληνικό στρατό. Βασικός άξονας όµως του µυθιστορήµατος δεν είναι ο πόλεµος αλλά το χάσµα που χωρίζει τον µορφωµένο αφηγητή από τους εξαθλιωµένους χωρικούς µιας καθόλου παραδεισένιας Ανατολής. Ο Yakup Kadri εκµεταλλεύεται και διαστρεβλώνει κοινούς τόπους της λογοτεχνίας του «πολέµου της ανεξαρτησίας» για να θίξει φλέγοντα προβλήµατα του νεοσύστατου κεµαλικού κράτους. ∆εν πρόκειται όµως για απλό έργο κοινωνικού προβληµατισµού – µε αριστοτεχνικό τρόπο δηµιουργείται ένα παραλήρηµα ψυχολογικής αποξένωσης. Η πρωτοπορία του στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία δεν έχει τονιστεί αρκετά.

Ξεχωριστή θέση σε αυτήν τη λογοτεχνία έχει ο Nâzım Hikmet. Την εποχή του πολέµου δηµοσίευε φλογερά πατριωτικά ποιήµατα και «βγήκε» ο ίδιος στην Ανατολή. Αργότερα πέρασε χρόνια φυλακισµένος στην κεµαλική και µετακεµαλική Τουρκία. Στη φυλακή µεταξύ του 1939 και 1941 συνέθεσε το «Kuvâyi milliye» (Οι εθνικές δυνάµεις), επικό ποίηµα για τον πόλεµο του 1919-22 µε αντιιµπεριαλιστικό πνεύµα που διαφέρει από το επίσηµο αφήγηµα και δηµοσιεύτηκε αυτούσιο µετά τον θάνατό του.

Ενώ υπάρχουν τουρκικές µεταφράσεις των ελληνικών µυθιστορηµάτων της Μικρασιατικής Καταστροφής, η λογοτεχνία του «πολέµου της ανεξαρτησίας» παραµένει άγνωστη στην Ελλάδα. Τα εµβληµατικά έργα αυτής της λογοτεχνίας περιµένουν ακόµη τον Ελληνα µεταφραστή...

Νατάσα Λαιμού

Πηγή: documento.gr

Κοσμά Πολίτη "Στου Χατζηφράγκου". Τα τσερκένια

  

Κούλουμα σήμερα, Καθαρή Δευτέρα, αρχή της Σαρακοστής και να ένα (γνωστό βέβαια και πολυδιαβασμένο) απόσπασμα από το αριστουργηματικό μυθιστόρημα του Κοσμά Πολίτη «Στου Χατζηφράγκου»,ένα αριστούργημα με αναμνήσεις από την παιδική του ηλικία στη χαμένη πια Σμύρνη πριν από την Καταστροφή. Ο Κοσμάς Πολίτης (Πάρις Ταβελούδης. 1888-1974), έχει δώσει σημαντικό και πρωτοποριακό λογοτεχνικό έργο ήδη από τη δεκαετία του 30, όπως και πολύ αξιόλογο μεταφραστικό έργο στη συνέχεια. Στο παρακάτω απόσπασμα αφηγείται πώς πετούσαν τους χαρταετούς στη Σμύρνη -ή μάλλον τα τσερκένια, διότι έτσι τα έλεγαν.

Το απόσπασμα δημοσιέυτηκε στο εξαίρετο ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου  sarantakos.wordpress.com

 

Τα τσερκένια

Θα σου μιλήσω για τα τσερκένια.

Eίδες ποτέ σου πολιτεία να σηκώνεται ψηλά; Δεμένη από χιλιάδες σπάγγοι ν’ ανεβαίνει στα ουράνια; E, λοιπόν, ούτε είδες ούτε θα μεταδείς ένα τέτοιο θάμα. Aρχινούσανε την Kαθαρή Δευτέρα —ήτανε αντέτι— και συνέχεια την κάθε Kυριακή και σκόλη, ώσαμε των Bαγιών. Aπό του Xατζηφράγκου τ’ Aλάνι κι από το κάθε δώμα κι από τον κάθε ταρλά του κάθε μαχαλά της πολιτείας, αμολάρανε τσερκένια. Πήχτρα ο ουρανός. Tόσο, που δε βρίσκανε θέση τα πουλιά. Για τούτο, τα χελιδόνια τα φέρνανε οι γερανοί μονάχα τη Mεγαλοβδομάδα, για να γιορτάσουνε την Πασχαλιά μαζί μας. Oλάκερη τη Mεγάλη Σαρακοστή, κάθε Kυριακή και σκόλη, η πολιτεία ταξίδευε στον ουρανό. Aνέβαινε στα ουράνια και τη βλόγαγε ο Θεός. Δε χώραγε το μυαλό σου πώς μπόραγε να μείνει κολλημένη χάμω στη γης, ύστερ’ από τόσο τράβηγμα στα ύψη. Kαι όπως κοιτάγαμε όλο ψηλά, τα μάτια μας γεμίζανε ουρανό, ανασαίναμε ουρανό, φαρδαίνανε τα στέρνα μας και κάναμε παρέα με αγγέλοι. Ίδια αγγέλοι κι αρχαγγέλοι κορωνίζανε. Θα μου πεις, κι εδώ, την Kαθαρή Δευτέρα, βγαίνουνε κάπου εδώ γύρω κι αμολάρουνε τσερκένια. Eίδες όμως ποτέ σου τούτη την πολιτεία ν’ αρμενίζει στα ουράνια; Όχι. Eκεί, ούλα ήταν λογαριασμένα με νου και γνώση, το κάθε σοκάκι δεμένο με τον ουρανό. Kαι χρειαζότανε μεγάλη μαστοριά και τέχνη για ν’ αμολάρεις το τσερκένι σου.

O Σταυράκης, ο Σταυράκης του Aμανατζή, θα γινότανε σπουδαίος τσερκενάς. Mα χαραμίστηκε η ζωή του. Aς είναι… Που λες, θα γινότανε σπουδαίος τσερκενάς. Παιδί ακόμα, ήτανε μάνα στις μυρωδιές. Nα σου εξηγηθώ. Συμφωνούσες μ’ έναν άλλον που αμόλαρε τσερκένι —όλα γίνονταν με συμφωνία, τίμια, δίχως χιανετιά — συμφωνούσες μαζί του να παίρνετε μυρωδιές. Δηλαδή ποιος θα ξούριζε την οριά του αλλουνού. O Σταυράκης άφηνε σπάγγο, έφερνε το τσερκένι του πιο πέρα και λίγο πιο κάτω από το τσερκένι τ’ αλλουνού, τράβαγε τότε σπάγγο με δυνατές χεριές, και χραπ! του ξούριζε την οριά. Ήξερε κι άλλα κόλπα ο Σταυράκης. Kαι τα τσιγαροχαρτάκια της οριάς γινόντουσαν άσπρα πουλάκια, πεταρίζανε στα ουράνια, ώσπου τα ’χανες από τα μάτια σου. Tο κολοβό τσερκένι αρχίναγε να παίρνει τάκλες —να, όπως γράφουνε τώρα κάποιες φορές οι εφημερίδες για τ’ αεροπλάνα— και σαν ήπεφτε με το κεφάλι, δεν είχε γλιτωμό: χτύπαγε κάπου, ήσπαζε ο γιαρμάς στη μέση, και το τσερκένι σωριαζότανε ίδιο κορμί με τσακισμένη ραχοκοκαλιά. Ήτανε μάνα ο Σταυράκης.

Mα εξόν από τις μυρωδιές, ήτανε και τα παρσίματα. Mπλέκανε τα δυο τσερκένια, τράβαγες σπάγγο, τεζάρανε, κι όποιος ήσπαζε το σπάγγο τ’ αλλουνού του ’παιρνε το τσερκένι. Kι αυτό με τίμια συμφωνία. Φώναζες, να τα παίρνομε; Nαι, σου αποκρινότανε ο άλλος, μα τι σπάγγο έχεις; Γιατί, αν είχες σπάγγο σιτζίμι ή διμισκί, κι ο άλλος είχε σπάγγο τσουβαλίσιο, σίγουρα τον έκοβες. Έπρεπε να ’ναι ισοπαλία, που λένε. Bέβαια, γινόντουσαν και χιανετιές καμιά φορά. Σπάνια όμως.

Tα τσερκένια δεν ήτανε σαν τα εδώ, τετράγωνα ή με πολλές γωνίες. Nα σου εξηγηθώ. Φαντάσου ένα καλαμένιο τόξο —μισό τσέρκι, δηλαδή— με την κόρδα και με τη σαΐτα του. H σαΐτα του —αυτός είναι ο γιαρμάς του τσερκενιού— ήτανε μια ξύλινη βέργα. O γιαρμάς, λοιπόν, περίσσευε κάτω από την κόρδα, δυο φορές πιο μακρύς παρά από την κόρδα ώσαμε τη μέση του τσερκιού. Aυτό, για την ισορροπία. Ήτανε δεμένος στην κορφή του τσερκιού, το ίδιο και καταμεσής στην κόρδα. Kάτω, η μύτη του είχε μια χαρακιά. Ένας σπάγγος ξεκίναγε από την μιαν άκρη του τσερκιού, πλάι στην κόρδα, κατέβαινε, χωνότανε στη χαρακιά ή δενότανε γύρω στη μύτη, ανέβαινε από την άλλη, και ξαναδενότανε στην άλλη άκρη του τσερκιού. Tο τσερκένι, λοιπόν, ήτανε ένα τόξο, που τέλειωνε κάτω μυτερό, σε σφήνα. Aυτός ήτανε ο σκελετός. Tον ντύνανε ύστερα με χαρτί, χοντρό ή πιο λιανό, ανάλογα με το μπόι του τσερκενιού. Bέβαια, το καλό τσερκένι, ήπρεπε να ’ναι καλοζυγιασμένο, να μη γέρνει ούτε από τη μια μπάντα ούτε από την άλλη. Mα, να σου πω την αμαρτία μου, εμένα μ’ άρεσε να γέρνει λιγάκι από τη μια. Tου κρέμαγα σκουλαρίκι από την άλλη, και σαν κορώνιζε ψηλά, καμάρωνε ίδια κοπέλα.

Tο πιο φτηνό τσερκένι ήτανε ο Tούρκος: ένα μονοκόμματο κόκκινο χαρτί, με κολλημένα πάνω το μεσοφέγγαρο και τ’ άστρο. Ύστερα ερχότανε ο Φραντσέζος, μπλου, άσπρο, κόκκινο, κολλημένα πλάι πλάι με τσιρίσι. Aκόμα πιο ακριβός ήτανε ο Έλληνας. Bλέπεις για την ελληνικιά παντιέρα, χρειάζονται πολλές λουρίδες, άσπρες και γαλάζιες, χώρια ο σταυρός στη μια γωνιά, και ήθελε δουλειά το κόλλημα. Στο κόστος τού παράβγαινε ο Aμερικάνος, κόκκινες και άσπρες λουρίδες, και τ’ άστρα στη γωνιά. Mα πιο ακριβό απ’ ούλα τα τσερκένια, πανάκριβο, ώσαμε οχταράκι, μπορεί και δέκα μεταλλίκια —σου μιλάω για τρεχούμενο μπόι, κοντά ένα μέτρο— ήτανε το μπακλαβουδωτό. Oύλο μικρά μικρά τρίγωνα και μπακλαβουδάκια, χρώματα χρώματα. Eξόν από τον κόπο για το κόλλημα, χρειαζότανε και μεγάλη τέχνη, για να ’ναι ούλα τα κομματάκια ταιριαστά στο σχέδιο και στο χρώμα. Πήγαινε και πολύ τσιρίσι… Aκριβούτσικο ήτανε κι ο ουρανός με τ’ άστρα, σκούρο μαβί, με κολλημένα πάνω του, από χρυσόχαρτο, ούλα τ’ άστρα και οι κομήτες τ’ ουρανού. Kαι πού να δεις κάτι θεόρατα τσερκένια, πάνω από μπόι ανθρώπου. Aυτά, τ’ αμολάρανε οι μεγάλοι, όχι με σπάγγο, με σκοινάκι. Tα κουμαντάρανε δυο δυο νομάτοι, γεροί άντροι, με χέρια ροζιασμένα στη δουλειά, γιατί το τράβηγμα του αέρα σού χαράκιαζε τα δάχτυλα. Tα μάτωνε. Aμόλαρα κι εγώ ένα τέτοιο τσερκένι μια βολά.

Aυτά είχα να σου πω. Ήτανε θάμα να βλέπεις ολάκερη την πολιτεία ν’ ανεβαίνει στα ουράνια. Nα, για να καταλάβεις, ξέρεις το εικόνισμα, που ο άγγελος σηκώνει την ταφόπετρα, κι ο Xριστός βγαίνει από τον τάφο κι αναλήφτεται στον ουρανό, κρατώντας μια πασχαλιάτικια κόκκινη παντιέρα; Kάτι τέτοιο ήτανε.

Aυτά είχα να σου πω. Έλα, πήγαινε τώρα. Στο καλό.

 

Λεξιλόγιο

αντέτι: το έθιμο

ταρλάς: άχτιστο οικόπεδο, αλάνα. Το γήπεδο της Μυτιλήνης λέγεται από τους ντόπιους «ο Ταρλάς».

κορωνίζανε: αιωρούνταν

χιανετιά: ζαβολιά

την οριά: την ουρά

τάκλες: τούμπες

γιαρμάς: η κεντρική ξύλινη βέργα του χαρταετού

σιτζίμι, διμισκί: χοντρός σπάγγος

τσιρίσι: είδος κόλλας

Για να μην ξεχνάμε τη γενοκτονία των Ποντίων...

Εκατόν ένα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την πιο μαύρη σελίδα στην ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού. Έναν αιώνα μετά, η μνήμη παραμένει ζωντανή, όπως και ο αγώνας για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων.

 

Χρειάστηκαν λίγα μόνο χρόνια ώστε να γίνει εφικτό αυτό που οι Οθωμανοί δεν είχαν καταφέρει επί αιώνες. Να σβήσουν το ελληνικό στοιχείο. Με πρωτοφανή βαρβαρότητα και ακόμη πιο σοκαριστική μεθοδικότητα και σχεδιασμό, οι Νεότουρκοι επιχείρησαν να αφανίσουν τον ποντιακό ελληνισμό από την περιοχή. Μπορεί αριθμητικά να το κατάφεραν, απέτυχαν παταγωδώς ωστόσο να "σβήσουν" την ποντιακή ψυχή και την ιστορική μνήμη για τη Γενοκτονία των Ποντίων, που σήμερα 19 Μαΐου και 100 χρόνια μετά την τραγωδία παραμένει πιο ζωντανή και επίκαιρη από ποτέ.

Εκδήλωση στη πλατεία Αριστοτέλους της Θεσσαλονίκης για την επέτειο των 100 χρόνων από τη γενοκτονία των Ποντίων EUROKINISSI

1. Θεματοφύλακες του Ελληνισμού

Μετά τη διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, οι Πόντιοι συνέχισαν να ζουν στα βόρεια της Μικράς Ασίας, τον Πόντο. Αν και αποκομμένοι από τον εθνικό κορμό, το φρόνημα και η ελληνική τους συνείδηση παρέμειναν αναλλοίωτα στο πέρασμα των αιώνων, ακόμη και μετά την Άλωση της Τραπεζούνας το 1461 από τους Οθωμανούς. Αποδεικνύοντας έμπρακτα ότι αποτελούν ένα εκλεκτό τμήμα του ελληνισμού, κυριάρχησαν στην οικονομική και πνευματική ανάπτυξη της περιοχής, αν και αριθμητικά ήταν μειονότητα. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα να ακολουθήσει και μία δημογραφική "έκρηξη", εφόσον ο αριθμός τους υπολογίζεται ότι από 265.000 μετά τα μέσα του 17ου αιώνα, ξεπέρασε τις 700.000 στις αρχές του 20ου. Διέθεταν σχολεία, μεταξύ των οποίων το περίφημο Φροντιστήριο της Τραπεζούντας, εφημερίδες, περιοδικά, θέατρα και λέσχες.

. Όσα δεν έγιναν σε 5 αιώνες, έγιναν σε 5 χρόνια

Η αναρρίχηση των Νεότουρκων στην εξουσία το 1908 και η περιθωριοποίηση του Σουλτάνου δημιούργησε αρχικά υψηλές προσδοκίες στους πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που έπνεε τα λοίσθια, οι οποίες τελικά διαψεύστηκαν με τον πλέον δραματικό και βάρβαρο τρόπο. Δείχνοντας ένα σκληρό εθνικιστικό πρόσωπο, οι Νεότουρκοι έβαλαν στο στόχαστρο τους χριστιανικούς πληθυσμούς, προωθώντας τον απόλυτο εκτουρκισμό της περιοχής. Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν η ιδανική συγκυρία, δεδομένου ότι το ενδιαφέρον των μεγάλων δυνάμεων της εποχής ήταν στραμμένο αλλού και το σχέδιο εξόντωσης των ελληνικών και χριστιανικών πληθυσμών της περιοχής μπήκε σε εφαρμογή.
Η αρχή γίνεται με τα "Τάγματα Εργασίας" ("Αμελέ Ταμπουρού") στα οποία εξαναγκάστηκαν να δουλεύουν Πόντιοι που δούλευαν κάτω από εξοντωτικές και απάνθρωπες συνθήκες σε λατομεία, ορυχεία και διανοίξεις δρόμων. Την ίδια περίοδο πραματοποιούνται ταυτόχρονα συστηματικές και οργανωμένες καταπατήσεις των δικαιωμάτων των πληθυσμών αυτών, πυρπολήσεις των χωριών τους, εξορίες. "Καραβάνια" ανθρώπων εγκαταλείπουν τις εστίες τους ή ξεκινούν αντάρτικα στα βουνά. Χιλιάδες πεθαίνουν από το κρύο, την πείνα και τις κακουχίες.

3. Η απόφράδα 19η Μαΐου 1919

Στις 19 Μαΐου 1919, ο Μουσταφά Κεμάλ πατάει το πόδι του στη Σαμψούντα και ξεκινάει και τυπικά η τελευταία και πιο άγρια φάση του σχεδίου εξόντωσης. Λίγες μέρες αργότερα, δίνει αμετάκλητη εντολή για διενέργεια μαζικών επιχειρήσεων κατά του πληθυσμού. Μετά και τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1916, οι σφαγές, οι πυρπολήσεις χωριών και η εκτοπίσεις πληθυσμών γίνονται πλέον χωρίς έλεος. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι από τις 25.000 Έλληνες που ζούσαν στις περιοχές της Μπάφρας και του Ααζάμ, το 90% δολοφονήθηκε. Οι Τούρκοι προχώρησαν ακόμη και σε αναγκαστικές αποσπάσεις παιδιών από τις οικογένειές τους, τα οποία και έδιναν στα χαρέμια εύπορων Τούρκων. Μέχρι το 1923, η επιχείρηση είχε ολοκληρωθεί, βαμμένη στο αίμα εκατοντάδων χιλιάδων αθώων.

Τουρκικά στρατεύματα παρελαύνουν στη γέφυρα του Γαλατά προς την Κωνσταντινούπολη τον Οκτώβριο του 1923. Η Μικρασιατική καταστροφή έχει ήδη συντελεστεί ASSOCIATED PRESS

Για τον ακριβή αριθμό θυμάτων η εικόνα παραμένει ασαφής. Με βεβαιότητα ξεπέρασαν τις 200.000, ενώ σύμφωνα με ακτιβιστές για τη διεθνή αναγνώριση της Ποντιακής Γενοκτονίας, ξεπέρασε τις 353.000. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού κατέφυγε στην Ελλάδα, συμβάλλοντας σημαντικά στην ανόρθωση του ελληνικού κράτους, ενώ σημαντικός αριθμός των Ποντίων βρέθηκαν ως πρόσφυγες στη Νότια Ρωσία. Ο πυρήνας αυτός παραμένει ακμάζων, ενεργός και δραστήριος ως τις μέρες μας, παρά το γεγονός ότι πολλοί επέλεξαν να επιστρέψουν στον ελλαδικό χώρο μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ.
Με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από τη Γενοκτονία των Ποντίων εγκαινιάστηκε ένα μεγάλο μνημείο στην πόλη Εσεντουκί κοντά στην Σταυρούπολη της Ρωσίας, έχοντας χαραγμένη στη βάση του την φράση "Δεν ξεχνάμε" στα ελληνικά και στα ρωσικά.

4. 25 χρόνια από την καθυστερημένη αναγνώριση στην Ελλάδα

Η Βουλή των Ελλήνων, κατόπιν εισήγησης του τότε πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, αναγνώρισε τη γενοκτονία το 1994 και ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαϊου ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο». Το 1998, η Βουλή ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη της 14ης Σεπτεμβρίου ως «ημέρα εθνικής μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος». Εκτός από την Ελλάδα, τη Γενοκτονία των Ποντίων αναγνωρίζουν επίσημα η Κύπρος, η Αρμενία, η Σουηδία, ορισμένες ομοσπονδιακές δημοκρατίες της Ρωσίας, οκτώ πολιτείες των ΗΠΑ, η βουλή της πολιτείας της Νότιας Αυστραλίας, η Αυστρία, η Ολλανδία, και η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών.

Εύζωνας ντυμένος με παραδοσιακή ποντιακή στολή σε εκδήλωση για τη Γενοκτονία των Ποντίων στη Βουλή των Ελλήνων EUROKINISSI

Η Τουρκία αρνείται με μένος την ύπαρξη γενοκτονίας, αποδίδοντας τους εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους, στις κακουχίες του πολέμου. Οι σύγχρονοι Τούρκοι στην πλειοψηφία τους έχουν πλήρη άγνοια για τα γεγονότα, παρά το γεγονός ότι κατά διαστήματα Τούρκοι ιστορικοί "τολμούν" να τα χαρακτηρίσουν ως "γενοκτονία".

5. Οι μαρτυρίες που συγκλονίζουν

Μέχρι τις μέρες μας, οι απόγονοι εκείνων που βίωσαν τη φρίκη της τουρκικής βαρβαρότητας διατηρούν άσβεστη τη φλόγα της ποντιακής κληρονομιάς τους, δίνοντας αγώνες για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων. Η ιστορική μνήμη και η κουλτούρα των Ποντίων διατηρούνται αναλλοίωτα. Σε μεγάλο βαθμό βοηθούν σε αυτή την κατεύθυνση η ύπαρξη πολλών ποντιακών συλλόγων ανά την επικράτεια.
Μεταξύ αυτών και η Ένωση Ποντίων Δροσιάς που έχει ανεβάσει στο YouTube ένα συγκλονιστικό βίντεο με μαρτυρίες για τη γενοκτονία και τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου από τους ανθρώπους που γεννήθηκαν και έζησαν στα μέρη της τραγωδίας και αποτέλεσαν στη συνέχεια την 1η γενιά προσφύγων στην Ελλάδα.

Το ασύλληπτο δράμα των Ποντίων περιγράφει στην κάμερα του pontos-news.gr, ο κ. Δαμιανός Αθανασιάδης, από τους Αγίους Αναργύρους Βοΐου Κοζάνης, μέσω μαρτυρίας της μητέρας του, για το πώς μανάδες αναγκάζοντας να σκοτώσουν με τα ίδια τους τα χέρια τα παιδιά τους, προκειμένου να μην πέσουν στα χέρια των Τούρκων.

                                                                                                    Πηγή:pontos-news.gr

Σεπτεμβριανά: Το μεγάλο πογκρόμ στην Κωνσταντινούπολη (1955)

Στις 6 Σεπτεμβρίου του 1955 η είδηση της έκρηξης αυτοσχέδιου μηχανισμού στο Τουρκικό Προξενείο της Θεσσαλονίκης, το οποίο στεγάζεται μέχρι και σήμερα, στο σπίτι που γεννήθηκε ο Κεμάλ Ατατούρκ, ο ιδρυτής του σύγχρονου τουρκικού κράτους, αποτελεί την αφορμή για το προγκρόμ κατά της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης – μια σειρά γεγονότων που έμειναν γνωστά ως τα «Σεπτεμβριανά».
Αποτέλεσμα του προγκρόμ της 6^ης και 7^ης Σεπτεμβρίου του 1955 ήταν να συρρικνωθεί σταδιακά ο πληθυσμός των 100.000 Ελλήνων που ζούσαν στην Κωνσταντινούπολη. Ο αριθμός των Ελλήνων στην Πόλη σήμερα δεν ξεπερνά τις 2.000.

Από την έκρηξη στο σπίτι του Ατατούρκ προκλήθηκαν μικρές υλικές ζημιές, παρόλα αυτά ο τούρκικος τύπος υπό την καθοδήγηση της κυβέρνησης του Δημοκρατικού Κόμματος του Αντνάν Μεντέρες, διαστρεβλώνουν το περιστατικό με τίτλους όπως «Έλληνες τρομοκράτες κατέστρεψαν το πατρικό σπίτι του Ατατούρκ». Το αποτέλεσμα ήταν ένας κατευθυνόμενος όχλος να κυνηγά τον ελληνικό πληθυσμό.

Στις 5 το απόγευμα, το μαινόμενο πλήθος των 50.000 ατόμων στράφηκε κατά των ελληνικών περιουσιών στη συνοικία Πέραν. Μεγάλος αριθμός διαδηλωτών μεταφέρθηκε από τη Δυτική Μικρά Ασία δωρεάν, αντί αμοιβής 6 δολαρίων, που ουδέποτε τους δόθηκε. 4.000 ταξί τους μετέφεραν στον χώρο των ταραχών, ενώ φορτηγά του Δήμου της Κωνσταντινούπολης είχαν αναπτυχθεί σε επίκαιρα σημεία της Πόλης, φορτωμένα με τσεκούρια, φτυάρια, ρόπαλα, αξίνες, σφυριά, σιδερένιους λοστούς και μπιτόνια βενζίνης.

Οι λεηλασίες κράτησαν μέχρι τις πρωινές ώρες της 7ης Σεπτεμβρίου, όταν επενέβη ο στρατός, καθώς η κατάσταση κινδύνευε να τεθεί εκτός ελέγχου.

Τα χαράματα της 7^ης Σεπτεμβρίου, οι ταραχές μεταφέρθηκαν στην Σμύρνη με τους Τούρκους να καίνε το ελληνικό περίπτερο στην Διεθνή Έκθεση της Σμύρνης.

Η αρχική αιτιολογία της κυβέρνησης Μεντέρες ήταν πως το προγκρόμ πραγματοποιήθηκε από τους κουμουνιστές. Παρόλα αυτά τα συνεχή τηλεγραφήματα των ξένων πρέσβεων στην Άγκυρα προς τις κυβερνήσεις τους διέψευδαν αυτόν τον ισχυρισμό.

Το πογκρόμ κατά της ελληνικής κοινότητας της Πόλης προκάλεσε:

• τον θάνατο 16 Ελλήνων και τον τραυματισμό 32
• τον θάνατο ενός Αρμένιου
• τον βιασμό 12 Ελληνίδων
• τον βιασμό αδιευκρίνιστου αριθμού ανδρών (εξαναγκάστηκαν να υποστούν περιτομή)
• την καταστροφή:
4.348 εμπορικών καταστημάτων,
 110 ξενοδοχείων,
 27 φαρμακείων,
 23 σχολείων,
 21 εργοστασίων,
 73 εκκλησιών,
 περίπου 1000 κατοικιών, όλα ελληνικής ιδιοκτησίας.

 Το οικονομικό κόστος των ζημιών ανήλθε σε 150 εκατομμύρια δολάρια και χιλιάδες Έλληνες ομογενείς μετανάστευσαν στην Ελλάδα.
  Με τη βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και υπό το ευρωπαϊκό όραμα της Τουρκίας, μια σειρά Τούρκοι διανοούμενοι ασκούν πλέον ανοικτά κριτική στην πολιτική της χώρας τους απέναντι στους Έλληνες της Κωνσταντινούπολης. Η σκηνοθέτης Τομπρίζ, γυρίζει μια ταινία με θέμα το πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων στα «Σεπτεμβριανά» του 1955. Ο εκδότης Ραγκίπ Ζαράκολου εκδίδει ένα ακόμη βιβλίο για την κουλτούρα των Ποντίων – τα προηγούμενα του στοίχισαν  δικαστικές διώξεις και μια βομβιστική επίθεση που κατέστρεψε τον εκδοτικό του οίκο. Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Ριτβάν Ακάρ, έγραψε ένα πολύκροτο άρθρο που είχε τον τίτλο «Συγγνώμη Κώστα». Ζητάει συγγνώμη, για τις διώξεις κατά τις ελληνικής μειονότητας στην διάρκεια του 20ού αιώνα.
            
                                                                                                                            Πηγή: tvxs.gr

1919-2019: 100 χρόνια από τη Γενοκτονία των Ποντίων...

Εκατό χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την πιο μαύρη σελίδα στην ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού. Έναν αιώνα μετά, η μνήμη παραμένει ζωντανή, όπως και ο αγώνας για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων.

 Χρειάστηκαν λίγα μόνο χρόνια ώστε να γίνει εφικτό αυτό που οι Οθωμανοί δεν είχαν καταφέρει επί αιώνες. Να σβήσουν το ελληνικό στοιχείο. Με πρωτοφανή βαρβαρότητα και ακόμη πιο σοκαριστική μεθοδικότητα και σχεδιασμό, οι Νεότουρκοι επιχείρησαν να αφανίσουν τον ποντιακό ελληνισμό από την περιοχή. Μπορεί αριθμητικά να το κατάφεραν, απέτυχαν παταγωδώς ωστόσο να "σβήσουν" την ποντιακή ψυχή και την ιστορική μνήμη για τη Γενοκτονία των Ποντίων, που σήμερα 19 Μαΐου και 100 χρόνια μετά την τραγωδία παραμένει πιο ζωντανή και επίκαιρη από ποτέ.  

 

 Θεματοφύλακες του Ελληνισμού

Μετά τη διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, οι Πόντιοι συνέχισαν να ζουν στα βόρεια της Μικράς Ασίας, τον Πόντο. Αν και αποκομμένοι από τον εθνικό κορμό, το φρόνημα και η ελληνική τους συνείδηση παρέμειναν αναλλοίωτα στο πέρασμα των αιώνων, ακόμη και μετά την Άλωση της Τραπεζούνας το 1461 από τους Οθωμανούς. Αποδεικνύοντας έμπρακτα ότι αποτελούν ένα εκλεκτό τμήμα του ελληνισμού, κυριάρχησαν στην οικονομική και πνευματική ανάπτυξη της περιοχής, αν και αριθμητικά ήταν μειονότητα. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα να ακολουθήσει και μία δημογραφική "έκρηξη", εφόσον ο αριθμός τους υπολογίζεται ότι από 265.000 μετά τα μέσα του 17ου αιώνα, ξεπέρασε τις 700.000 στις αρχές του 20ου. Διέθεταν σχολεία, μεταξύ των οποίων το περίφημο Φροντιστήριο της Τραπεζούντας, εφημερίδες, περιοδικά, θέατρα και λέσχες.

 Όσα δεν έγιναν σε 5 αιώνες, έγιναν σε 5 χρόνια

Η αναρρίχηση των Νεότουρκων στην εξουσία το 1908 και η περιθωριοποίηση του Σουλτάνου δημιούργησε αρχικά υψηλές προσδοκίες στους πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που έπνεε τα λοίσθια, οι οποίες τελικά διαψεύστηκαν με τον πλέον δραματικό και βάρβαρο τρόπο. Δείχνοντας ένα σκληρό εθνικιστικό πρόσωπο, οι Νεότουρκοι έβαλαν στο στόχαστρο τους χριστιανικούς πληθυσμούς, προωθώντας τον απόλυτο εκτουρκισμό της περιοχής. Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν η ιδανική συγκυρία, δεδομένου ότι το ενδιαφέρον των μεγάλων δυνάμεων της εποχής ήταν στραμμένο αλλού και το σχέδιο εξόντωσης των ελληνικών και χριστιανικών πληθυσμών της περιοχής μπήκε σε εφαρμογή.
Η αρχή γίνεται με τα "Τάγματα Εργασίας" ("Αμελέ Ταμπουρού") στα οποία εξαναγκάστηκαν να δουλεύουν Πόντιοι που δούλευαν κάτω από εξοντωτικές και απάνθρωπες συνθήκες σε λατομεία, ορυχεία και διανοίξεις δρόμων. Την ίδια περίοδο πραματοποιούνται ταυτόχρονα συστηματικές και οργανωμένες καταπατήσεις των δικαιωμάτων των πληθυσμών αυτών, πυρπολήσεις των χωριών τους, εξορίες. "Καραβάνια" ανθρώπων εγκαταλείπουν τις εστίες τους ή ξεκινούν αντάρτικα στα βουνά. Χιλιάδες πεθαίνουν από το κρύο, την πείνα και τις κακουχίες.

 Η απόφράδα 19η Μαΐου 1919

Στις 19 Μαΐου 1919, ο Μουσταφά Κεμάλ πατάει το πόδι του στη Σαμψούντα και ξεκινάει και τυπικά η τελευταία και πιο άγρια φάση του σχεδίου εξόντωσης. Λίγες μέρες αργότερα, δίνει αμετάκλητη εντολή για διενέργεια μαζικών επιχειρήσεων κατά του πληθυσμού. Μετά και τη Γενοκτονία των Αρμενίων το 1916, οι σφαγές, οι πυρπολήσεις χωριών και η εκτοπίσεις πληθυσμών γίνονται πλέον χωρίς έλεος. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι από τις 25.000 Έλληνες που ζούσαν στις περιοχές της Μπάφρας και του Ααζάμ, το 90% δολοφονήθηκε. Οι Τούρκοι προχώρησαν ακόμη και σε αναγκαστικές αποσπάσεις παιδιών από τις οικογένειές τους, τα οποία και έδιναν στα χαρέμια εύπορων Τούρκων. Μέχρι το 1923, η επιχείρηση είχε ολοκληρωθεί, βαμμένη στο αίμα εκατοντάδων χιλιάδων αθώων.

Τουρκικά στρατεύματα παρελαύνουν στη γέφυρα του Γαλατά προς την Κωνσταντινούπολη τον Οκτώβριο του 1923. Η Μικρασιατική καταστροφή έχει ήδη συντελεστεί ASSOCIATED PRESS

Για τον ακριβή αριθμό θυμάτων η εικόνα παραμένει ασαφής. Με βεβαιότητα ξεπέρασαν τις 200.000, ενώ σύμφωνα με ακτιβιστές για τη διεθνή αναγνώριση της Ποντιακής Γενοκτονίας, ξεπέρασε τις 353.000. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού κατέφυγε στην Ελλάδα, συμβάλλοντας σημαντικά στην ανόρθωση του ελληνικού κράτους, ενώ σημαντικός αριθμός των Ποντίων βρέθηκαν ως πρόσφυγες στη Νότια Ρωσία. Ο πυρήνας αυτός παραμένει ακμάζων, ενεργός και δραστήριος ως τις μέρες μας, παρά το γεγονός ότι πολλοί επέλεξαν να επιστρέψουν στον ελλαδικό χώρο μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ.
Με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από τη Γενοκτονία των Ποντίων εγκαινιάστηκε ένα μεγάλο μνημείο στην πόλη Εσεντουκί κοντά στην Σταυρούπολη της Ρωσίας, έχοντας χαραγμένη στη βάση του την φράση "Δεν ξεχνάμε" στα ελληνικά και στα ρωσικά. 

25 χρόνια από την καθυστερημένη αναγνώριση στην Ελλάδα

Η Βουλή των Ελλήνων, κατόπιν εισήγησης του τότε πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, αναγνώρισε τη γενοκτονία το 1994 και ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαϊου ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο». Το 1998, η Βουλή ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη της 14ης Σεπτεμβρίου ως «ημέρα εθνικής μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος». Εκτός από την Ελλάδα, τη Γενοκτονία των Ποντίων αναγνωρίζουν επίσημα η Κύπρος, η Αρμενία, η Σουηδία, ορισμένες ομοσπονδιακές δημοκρατίες της Ρωσίας, οκτώ πολιτείες των ΗΠΑ, η βουλή της πολιτείας της Νότιας Αυστραλίας, η Αυστρία, η Ολλανδία, και η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών.

Εύζωνας ντυμένος με παραδοσιακή ποντιακή στολή σε εκδήλωση για τη Γενοκτονία των Ποντίων στη Βουλή των Ελλήνων EUROKINISSI

Η Τουρκία αρνείται με μένος την ύπαρξη γενοκτονίας, αποδίδοντας τους εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους, στις κακουχίες του πολέμου. Οι σύγχρονοι Τούρκοι στην πλειοψηφία τους έχουν πλήρη άγνοια για τα γεγονότα, παρά το γεγονός ότι κατά διαστήματα Τούρκοι ιστορικοί "τολμούν" να τα χαρακτηρίσουν ως "γενοκτονία".

 Οι μαρτυρίες που συγκλονίζουν

Μέχρι τις μέρες μας, οι απόγονοι εκείνων που βίωσαν τη φρίκη της τουρκικής βαρβαρότητας διατηρούν άσβεστη τη φλόγα της ποντιακής κληρονομιάς τους, δίνοντας αγώνες για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων. Η ιστορική μνήμη και η κουλτούρα των Ποντίων διατηρούνται αναλλοίωτα. Σε μεγάλο βαθμό βοηθούν σε αυτή την κατεύθυνση η ύπαρξη πολλών ποντιακών συλλόγων ανά την επικράτεια.
Μεταξύ αυτών και η Ένωση Ποντίων Δροσιάς που έχει ανεβάσει στο YouTube ένα συγκλονιστικό βίντεο με μαρτυρίες για τη γενοκτονία και τον ξεριζωμό των Ελλήνων του Πόντου από τους ανθρώπους που γεννήθηκαν και έζησαν στα μέρη της τραγωδίας και αποτέλεσαν στη συνέχεια την 1η γενιά προσφύγων στην Ελλάδα...

                                                                                                                     Πηγή: news247.gr

Σεπτεμβριανά 1955: Τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται...

Πριν από δύο χρόνια, την εξηκοστή πρώτη επέτειο των Σεπτεμβριανών, ένας Τούρκος δημοσιογράφος, ο Sedat Kaya, έγραψε ένα συγκλονιστικό κείμενο με τίτλο Τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται (HİÇ BİR ŞEY GÖRÜNDÜĞÜ GİBİ DEĞİLDİR) για το φονικό πογκρόμ εναντίον του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης το 1955. Το κείμενο αποκαλύπτει την «επιτυχία» που είχαν στην μετέπειτα ζωή τους, όσοι συμμετείχαν στην οργανωμένη επιχείρηση του Τουρκικού «Ειδικού Γραφείου Πολέμου» εναντίον του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης. Αποκαλύπτει επίσης μια άγνωστη στο ευρύ κοινό «ταυτότητα» του Ιαν Φλέμιγκ, του διάσημου δημιουργού του μυστικού πράκτορα 007. Το κείμενο μας υπενθύμισε φέτος ένας άλλος Τούρκος δημοσιογράφος (Mustafa Uyan) με την εξής σημείωση:

Αυτό που θα διαβάσετε παρακάτω δεν είναι κανένα αστυνομικό μυθιστόρημα, ούτε έχει παρθεί από κάποια ταινία κατασκοπίας. Όλα τα πρόσωπα είναι υπαρκτά και όλα τα γεγονότα είναι αυτά ακριβώς που έζησαν. Ακολουθεί το άρθρο του Sedat Kaya, σε ελεύθερη μετάφραση του υπογράφοντος, το οποίο έχει ως εξής:
«Ήταν πέντε. Πέντε διαφορετικοί άνθρωποι. Ένας φοιτητής, ένας επιχειρηματίας, ένας δημοσιογράφος, ένας τοπικός κυβερνήτης (kaymakam), ένας στρατιώτης. Ο Oktay Engin, ο Mithat Perin, ο Goksen Sipahioglu, οHayretttin Nakipoglu, ο Sabri Yirmibesoglu. Πριν από 61 χρόνια, η μοίρα τους αντάμωσε σε ένα κοινό τόπο. Μετά τις 6-7 Σεπτεμβρίου του 1955, η ζωή τους άλλαξε ριζικά.
Ήταν το 1955. Η νύχτα που συνδέει την 5η Σεπτεμβρίου με την 6η Σεπτεμβρίου. Μια βόμβα έσκασε στο σπίτι του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη. Η Τουρκία έμαθε το γεγονός στις 1 το μεσημέρι από το Δελτίο ειδήσεων του ραδιοφώνου ΤRT. Αμέσως η εφημερίδα Istanbul Ekspress τύπωσε «έκτακτη έκδοση». Οι συνηθισμένες πωλήσεις ήταν 20.000 φύλλα, αλλά την ημέρα εκείνη τυπώθηκαν 290.000 φύλλα ακριβώς! Διανεμήθηκαν στις συνοικίες που ζούσαν οι Ρωμιοί της Πόλης. Η Istanbul Ekspress χρησιμοποίησε τον τίτλο «Το σπίτι του Ατατούρκ καταστράφηκε από βόμβα». Η εφημερίδα έγραφε ότι την βόμβα πέταξαν οι Έλληνες. Ε, λοιπόν όλα έγιναν από αυτό το σημείο και μετά… Στην χώρα ξεκίνησε το κυνήγι των Ρωμιών (Rum Avi).
Αρχικά στην Κωνσταντινούπολη τα σπίτια και τα καταστήματα των Ελλήνων λεηλατήθηκαν. 15 Έλληνες σκοτώθηκαν, 300 τραυματίστηκαν, περισσότερες από 30 γυναίκες βιάστηκαν, 4.214 σπίτια, 1.004 καταστήματα, 73 εκκλησίες, μία συναγωγή, δύο μοναστήρια, 26 σχολεία, διάφορα άλλα σημεία όπως εργοστάσια, ξενοδοχεία κ.α. – συνολικά 5.317 σημεία λεηλατήθηκαν.. Μέσα στις εκκλησίες αγιογραφίες, προσκυνήματα, εικόνες και άλλα ιερά αντικείμενα καταστράφηκαν. Οι 73 ορθόδοξες εκκλησίες παραδόθηκαν στις φλόγες.. Τα νεκροταφεία Ελλήνων, Αρμενίων και Εβραίων υπέστησαν επίθεση. Μετά την διήμερη λεηλασία, τις καταστροφές και τους σκοτωμούς, κηρύχτηκε στρατιωτικός νόμος. Οι Τουρκικές εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας έγραφαν ότι υπήρχε «Ελληνικός δάκτυλος» στα γεγονότα και ότι η βόμβα που έβαλαν οι Έλληνες στο σπίτι του Ατατούρκ εξαγρίωσε τον κόσμο.
Η Ελληνική κυβέρνηση διέταξε αμέσως έρευνα για την διαλεύκανση των γεγονότων.. Πρώτα απ΄ όλα δεν υπήρχε καμιά καταστροφή στο σπίτι του Ατατούρκ.. Αυτό που τοποθετήθηκε ήταν μια βόμβα κρότου.. Επί πλέον υπήρχαν πολλές καταθέσεις αυτόπτων μαρτύρων.. Σύμφωνα με τους Έλληνες ερευνητές, στο σπίτι του Ατατούρκ βόμβα έβαλαν δύο Τούρκοι – ο υπεύθυνος του Τουρκικού προξενείου Hasan Ucar και ο φοιτητής Oktay Engin. Ο πρώτος βοήθησε τον δεύτερο ο οποίος πέταξε την βόμβα. Και οι δύο συνελήφθησαν αμέσως.
Ο βομβιστής Oktay Engin, 21 ετών, ήταν Τούρκος από την Δυτική Θράκη. Σπούδαζε, με υποτροφία της Τουρκίας, στην νομική σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Μετά από την σχετική ανάκριση αφέθηκε ελεύθερος μέχρι την δίκη του.. Υπήρχε απαγόρευση εξόδου από την Ελλάδα, αλλά αυτός διέφυγε στην Τουρκία.. Όταν έγινε η δίκη του καταδικάστηκε σε φυλάκιση 3 ετών και 6 μηνών. Η Ελλάδα ζήτησε αμέσως την έκδοση του για να εκτίσει την ποινή του. Η Τουρκία αρνήθηκε.
Ο Oktay Engin όταν έφθασε στην Τουρκία κυκλοφορούσε ελεύθερος κουνάμενος, σεινάμενος. Συνέχισε τις σπουδές του στην νομική του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης από το δεύτερο έτος σπουδών. Για τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο ήταν απαραίτητη η προσκόμιση ενός πιστοποιητικού ότι ήταν φοιτητής στην Θεσσαλονίκη.. Παρ΄ όλα αυτά, δεν του ζητήθηκε τέτοιο πιστοποιητικό. Ενώ σπούδαζε, μπήκε στον μισθολόγιο του Δήμου της Κωνσταντινούπολης. Μόλις αποφοίτησε εξασφάλισε πτυχίο τοπικού κυβερνήτη. Διορίστηκε νομάρχης στην Cankaya.
Σε λίγο διάστημα, ο διοικητής ασφαλείας τον ζήτησε για να διοριστεί στην Γενική Διεύθυνση Πολιτικών Υποθέσεων της Τουρκικής Ασφάλειας. Αυτό ήταν ένα απίστευτο κατόρθωμα. Για την θέση αυτή χρειαζόταν τουλάχιστον 15 χρόνια προϋπηρεσίας. Ο άπειρος τοπικός κυβερνήτης ανέβαινε δύο-δύο, τρία-τρία τα σκαλοπάτια της ιεραρχίας. Σαν να του είχαν πει μερικοί «Περπάτα Oktay». Μετά από αυτό έγινε Γενικός κυβερνήτης (Vali). Κυβερνήτης του Nevsehir. Ο άνθρωπος που έβαλε βόμβα στο σπίτι του Ατατούρκ στην Θεσσαλονίκη, ήταν πλέον ένας Κυβερνήτης της Τουρκικής Δημοκρατίας.

Και οι άλλοι

Ο Oktay Engin δεν είχε καμιά εμπειρία για να βρεθεί στην θέση του Κυβερνήτη αλλά ο άνθρωπος που τον ανέβασε εκεί ήταν ο Γενικός Διευθυντής Ασφαλείας Hayrettin Nakipoglu…
Κάτι ενδιαφέρον. Ο Hayrettin Nakipoglu στα γεγονότα της 6-7 Σεπτεμβρίου ήταν τοπικός κυβερνήτης (kaymakam) στην περιοχή Μπέγιογλου (Πέρα)… Από τα γραφεία της Ασφάλειας, έγινε βουλευτής του Adalet Partisi στο Kayseri για να καταλήξει Υπουργός Περιβάλλοντος το 1970.
Την ημέρα εκείνη, με το σύνθημα «Καταστράφηκε το σπίτι του πατερούλη μας», ο άνθρωπος που εισέβαλε στις πολυσύχναστες γειτονιές των Ελλήνων διανέμοντας την εφημερίδα Istanbul Ekspress, ήταν ο ιδιοκτήτης της Mithat Perin.μΛίγο μετά τα γεγονότα, έγινε βουλευτής Κωνσταντινούπολης του Δημοκρατικού κόμματος, Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου του πρακτορείου ειδήσεων Ανατολή, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου των Τουρκικών Αερογραμμών και Πρόεδρος της Ενώσεως Ιδιοκτητών Εφημερίδων Κωνσταντινούπολης και Σμύρνης.
Αυτή είναι η περίπτωση της Istanbul Ekspress, με διευθυντή σύνταξης τον Goksin Sipahioglu. Τον άνθρωπο που ετοίμασε την έκτακτη έκδοση. Γύρω στο 1960 ίδρυσε την SIPA Press. Την περίοδο της στρατιωτικής διακυβέρνησης μπήκε σε χώρες που δεν τολμούσε να πλησιάσει κανείς. Έγινε γνωστός σε παγκόσμιο επίπεδο τραβώντας φωτογραφίες στις χώρες αυτές. Το 1969 η SIPA Press ψηφίστηκε σαν το μεγαλύτερο πρακτορείο φωτογραφίας στον κόσμο. Η SIPA Press προκαλούσε θαυμασμό για την ικανότητα της να στέλνει ανταποκριτές σε χώρες πριν ξεσπάσουν σε αυτές διάφορα γεγονότα. Την περίοδο εκείνη κυκλοφορούσε η φήμη ότι ο Sipahioglu ήταν μία από τις πιο σημαντικές πηγές της MIT στην Ευρώπη. Πολλά χρόνια μετά, το αφεντικό του, ο Mithat Perin, παραδέχτηκε ότι η Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών (Milli İstihbarat Teskilati, MİT) χρησιμοποίησε τον Goksin Sipahioglu στα γεγονότα της 6-7 Σεπτεμβρίου.

Ο πέμπτος άνθρωπος ήταν ο Sabri Yirmibesoglu

Στις 6-7 Σεπτεμβρίου ήταν υπεύθυνος του τμήματος εποπτείας κινητοποιήσεων του Ειδικού Γραφείου Πολέμου.. Αργότερα έγινε ο Πρόεδρος ολόκληρου του Γραφείου Πολέμου… Το 1974 ο ίδιος άνθρωπος οργάνωσε το Ειδικό Γραφείο Πολέμου στην Κύπρο, απέκτησε μάλιστα και φήμη ηγέτη.. Πολλά χρόνια αργότερα, ο Sabri Yirmibesoglu είπε: «Τα Σεπτεμβριανά ήταν μια επιχείρηση του Ειδικού Γραφείου Πολέμου. Ήταν ένας πολύ σημαντικός οργανισμός. Πέτυχε και το στόχο του».
Στις 23 Σεπτεμβρίου 2010 στην εφημερίδα Haberturk είπε τα εξής: «Εάν θέλετε να εμφανίσετε ένα μαζικό κίνημα αντίστασης του λαού σε ένα μέρος, στον εχθρό των αξιών σας, δείχνετε ότι έκανε κάτι η απέναντι πλευρά, δείχνετε ότι έκανε μια πολύ μειωτική ενέργεια, έτσι μπορείτε να συγκεντρώσετε, μπορείτε να φανατίσετε τον κόσμο. Στο Ειδικό Γραφείο Πολέμου υπάρχει ένας κανόνας. Για να αυξήσεις την δύναμη του κόσμου, κάνεις σαμποτάζ σε ορισμένες αξίες, σαν να το έκανε ο εχθρός. Μπορεί να βάλουμε φωτιά σε ένα τζαμί. Στην Κύπρο εμείς κάψαμε τζαμιά. Για παράδειγμα, ένα τζαμί μπορεί να πυρποληθεί».
Ήταν πέντε άνθρωποι. Πέντε διαφορετικοί άνθρωποι. Ένας φοιτητής, ένας επιχειρηματίας, ένας δημοσιογράφος, ένας τοπικός κυβερνήτης (kaymakam) και ένας στρατιώτης. Ο Oktay Engin, ο Mithat Perin, ο Goksen Sipahioglu, ο Hayretttin Nakipoglu και ο Sabri Yirmibesoglu. Πριν από 61 χρόνια η μοίρα τους αντάμωσε σε ένα κοινό τόπο. Μετά τις 6-7 Σεπτεμβρίου του 1955, η ζωή τους άλλαξε ριζικά. Λες και ο Θεός τους είπε «Προχωράτε πιστοί μου υπηρέτες».
Δεν μοιάζει με σενάριο κατασκοπευτικής ταινίας; Μια και είπα για ταινίες κατασκοπίας. Τις μέρες των Σεπτεμβριανών, στην Κωνσταντινούπολη βρισκόταν και ο ανταποκριτής της Βρετανικής εφημερίδας Sunday Times… Και μάλιστα στη Λεωφόρο του Πέρα… Ακριβώς στην καρδιά των γεγονότων.. Άρτι αφιχθείς από την Θεσσαλονίκη όπου είχε τοποθετηθεί βόμβα στο σπίτι του Ατατούρκ. Ξέρετε ποιος ήταν; Ο Ιαν Φλέμινγκ. Ο παγκόσμια γνωστός δημιουργός του πράκτορα 007, του Τζέημς Μπόντ. Και ταυτόχρονα, πράκτορας της βρετανικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙ6. Εύχομαι σε όλους καλή εβδομάδα..
Sedat Kaya, Datca»
Σ Υ Μ Π Ε Ρ Α Σ Μ Α: Δέκα περίπου χρόνια μετά τα Σεπτεμβριανά του 1955 το Τουρκικό Βαθύ Κράτος οργάνωσε μεθοδικά τις απάνθρωπες απελάσεις του 1964. Ακόμα και σήμερα, στον λιγοστό, εναπομείναντα Ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης υπάρχουν πολλά και ακανθώδη προβλήματα που αγνοούνται επιδεικτικά από την «ευαίσθητη» για τα ανθρώπινα δικαιώματα πολιτών άλλων χωρών Τουρκία, θυμίζοντας έντονα την παροιμία «Η καμήλα δεν βλέπει την καμπούρα της».
Είναι πάντως πολύ ενθαρρυντικό και παρήγορο το γεγονός ότι μετά από ολόκληρες δεκαετίες, πολλοί Τούρκοι δημοσιογράφοι, διανοούμενοι αλλά και άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών ασχολούνται με ένα θέμα – ταμπού, με τόλμη και χωρίς καμιά προκατάληψη. Περιγράφουν τα γεγονότα όπως τα ζήσαμε τα πραγματικά θύματα, οι δεκάδες χιλιάδες Έλληνες της Κωνσταντινούπολης.
Ας ευχηθούμε η νέα γενιά των Τούρκων να ευαισθητοποιηθεί και για την προστασία όσων Ελλήνων επέζησαν μέχρι σήμερα και παραμένουν στην Κωνσταντινούπολη. Γιατί αποτελούν τμήμα της κοινής ιστορίας τους. Αποτελούν τμήμα ενός θρησκευτικού θεσμού που βρίσκεται ριζωμένος εκεί για δεκαεπτά ολόκληρους αιώνες.
Είναι ιστορικά αποδεδειγμένο πως οι διάφοροι πολιτικοί και στρατιωτικοί με ιδεοληψίες, πολιτικούς ή θρησκευτικούς φανατισμούς και σύμπλεγμα κατωτερότητας για κάθε τι το διαφορετικό, είναι εκείνοι που συνεχίζουν ακόμα και στις μέρες μας να σπέρνουν θύελλες σε ανυπεράσπιστα θύματα – Έλληνες, Τούρκους, Κούρδους, Εβραίους, Αρμένιους. Είναι οι ίδιοι που «μαγειρεύουν» κρίσεις και δεν διστάζουν να μεταχειρίζονται τα πιο ακραία, τα πιο απάνθρωπα μέσα. Όσο περισσότερο αφυπνίζονται οι νέες γενιές, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να πετύχουμε, κάποτε στο μέλλον, μια μόνιμη ειρήνη στην –ούτως ή άλλως- ευαίσθητη περιοχή μας...
                                                                                                                 Λεωνίδας Κουμάκης

                                                                                                                       Πηγή: analyst.gr

Η μικρασιατική καταστροφή από τον Βασίλη Ραφαηλίδη...

Με αφορμή την εβδομάδα που διατρέχουμε, εβδομάδα  μνήμης για τη Μικρασιατική Καταστροφή, παραθέτουμε ένα απόσπασμα από τον Βασίλη Ραφαηλίδη και το βιβλίο του “Ιστορία (κωμικοτραγική) του νεοελληνικού κράτους”...

Η Μεγάλη Ιδέα αρχίζει να μικραίνει

Ο πόλεμος κοστίζει. Και το ελληνικό δημόσιο ταμείο, όπως πάντα, είναι τρύπιο. Απ’ τους αρουραίους. Πηγαίνουν οι Έλληνες στους ξένους τραπεζίτες και τους λεν: Κάντε μας κανένα δάνειο ακόμα. Σας ορκιζόμαστε, αυτή τη φορά δεν θα το φάμε. Το θέλουμε για να πάρουμε την Πόλη. Ρε, άντεστε από δω και πάτε να δουλέψετε λιγάκι, λεν οι τραπεζίτες.

Και ήταν τότε ακριβώς που οι κρετίνοι σοφίζονται το μεγάλο κόλπο. Κάνουν εσωτερικό αναγκαστικό δανεισμό διά διχοτομήσεως του νομίσματος. Κόβουν, ας πούμε το χιλιάρικο στα δυο, δανείζονται το πεντακοσάρι θέλεις δε θέλεις να το τοκίσεις, και το άλλο πεντακοσάρι στο χρωστούν. Και σου υπόσχονται και τόκο. Α, να μου χαθείτε, καραγκιόζηδες, που κάνατε την απάτη εθνική πολιτική.

Την 3η Μαΐου 1922 η κυβέρνηση Γούναρη παραιτείται και αναλαμβάνει ο Π. Πρωτοπαπαδάκης να βγάλει τα κάστανα απ’ τη φωτιά, με τη βοήθεια, όμως, του Γούναρη και του Στράτου. Αλλά λίγο αργότερα, την 13η Αυγούστου 1922, αρχίζει η τρομερή και φοβερή επίθεση του Κεμάλ Ατατούρκ, που το διάστημα που οι Έλληνες προελαύνουν, ετοιμάζεται επιμελώς και τους αφήνει να προελάσουν για να τους λιανίσει ευκολότερα. Τα ξεφτέρια οι δικοί μας, ούτε που μυρίζονται το κόλπο.

Λίγες μέρες μετά την εκδήλωση της επίθεσης του Κεμάλ, ποιος Έλληνας στρατιώτης είδε τον Αλλάχ και δεν τον φοβήθηκε. Κι αρχίζει μια συντεταγμένη στην αρχή υποχώρηση, που συντομότατα γίνεται άτακτη, για να τραπεί σε λίγο σε πανικόβλητη φυγή ατάκτων στιφών που ελάχιστα θυμίζουν στρατό. Ο σώζων εαυτόν σωθήτω και την Ελλάδα ας τη σώσει ο Θεός. Αλλά, μπα, ούτε αυτός ενδιαφέρεται πια για την Ελλάδα. Τέτοια ξεφτίλα δεν είδε ποτέ αυτή η χώρα στην ιστορία της.

Και τα ερειπώδη μπουλούκια των ατάκτων και πανικόβλητων Ελλήνων στρατιωτών να φτάνουν ξεπνοϊσμένα στη θάλασσα και με τις τελευταίες τους δυνάμεις να προσπαθούν να σκαρφαλώσουν στα ελληνικά πλοία, που συλλέγουν πτώματα και ημιθανείς, ανάκατα. Κτήνη, πώς καταντήσατε έτσι αυτόν τον τόπο.

Εκτός απ’ τους πεσόντες ηρωικά στο πεδίο της τιμής, και επί του προκειμένου της ατιμίας, 300.000 μάχιμοι και άμαχοι πεθαίνουν είτε απ’τα χατζάρια του εντελώς εξαγριωμένου τουρκικού όχλου, που κανείς δεν μπορεί να τον ψέξει για τη βαρβαρότητα του, αφού ήταν λαός υπό κατοχήν, είτε από πνιγμό, την ώρα που κολυμπούσαν για να βρουν τη σωτηρία σε κανένα απ’ τα πλοία, τη μόνη δυνατότητα που είχε κανείς για να σωθεί απ’ τους Τούρκους, που είχαν να σφάξουν έτσι απ’ την εποχή του Δράμαλη. Η παραλία της Σμύρνης και η θάλασσα μπροστά της γίνεται κοκκινόμαυρη απ’ το πηχτό αίμα. Ο τόπος θυμίζει σφαγείο. Και απ’ την πλούσια και πολιτισμένη ελληνική γειτονιά της Σμύρνης, απομένουν μόνο αποκαΐδια πάνω στα οποία σιγοψήνεται η Μεγάλη Ιδέα, που προκάλεσε τη μεγάλη καταστροφή. Ο μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος παραδίδεται απ’ τους Τούρκους αξιωματικούς του Κεμάλ στον μαινόμενο όχλο, που τον κάνει κιμά στην κυριολεξία. Στην Αθήνα επικρατεί πλήρες χάος. Κανείς δεν κυβερνάει. Ο Ν. Τριανταφυλλάκος που διαδέχεται τον Πρωτοπαπαδάκη είναι ένα ρεντίκολο. Και ο βασιλιάς; Ω, ο βασιλιάς! Ξύνεται αμήχανα στα ανάκτορα και βάζει τον βαλέ του να του κάνει αέρα. Έχει ιδρώσει απ’ την αγωνία. Όχι για την Ελλάδα, για το θρόνο.

Το διάγραμμα της συμφοράς

Ας δούμε στη χρονική τους σειρά τα στρατιωτικά γεγονότα, που οδήγησαν στη μεγάλη συμφορά.

Η εκστρατεία του ελληνικού στρατού στη Μκρά Ασία αρχίζει τον Μάιο του 1919 και τελειώνει άδοξα τον Σεπτέμβριο του 1922. Εγκαινιάζεται με την αποβίβαση των Ελλήνων και την κατάληψη της Σμύρνης και της ενδοχώρας της, την 2α Μαΐου 1919, εις εκτέλεσιν από την Ελλάδα της σχετικής αποφάσεως της διασκέψεως των Παρισίων.

Ο ελληνικός στρατός προελαύνει και πέρα της μικρής περί την Σμύρνη περιοχής, που είχε εντολή από τους συμμάχους να καταλάβει, και φτάνει μέχρι τον Σαγγάριο, στο εσωτερικό της Μικρός Ασίας. Όμως, η προέλαση διαρκεί μόνο μέχρι την 1η Νοεμβρίου 1920 και τελεί υπό την αρχιστρατηγία του μεσολογγίτη στρατηγού Κωνσταντίνου Νίδερ, που αντικαθίσταται μετά την καθήλωση στον Σαγγάριο από τον αντιστράτηγο Α. Παρασκευόπουλο, που αντικαθίσταται κι αυτός από τον αντιστράτηγο Αναστ. Παπούλα, που αντικαθίσται κι αυτός από τον αντιστράτηγο Γ. Χατζηανέστη. Στην Ελλάδα, όταν αρχίζει ο πανικός αρχίζουν και οι αντικαταστάσεις.

Για λόγους καθαρά διπλωματικούς και καθόλου στρατιωτικούς, για να ενισχυθεί δηλαδή η θέση της Ελλάδος στη συμμαχική διάσκεψη που γίνεται τον Φεβρουάριο του 1921 στο Λονδίνο, επιχειρείται μια ολικά αποτυχημένη προέλαση του ελληνικού στρατού προς το Εσκή Σεχίρ και την Κιουτάχεια, που κράτησε δέκα καταστροφικές μέρες, από τις 10 μέχρι τις 20 Μαρτίου 1921. Μια άλλη προέλαση προς το Αφιόν Καραχισάρ, εστέφθη από σχετική επιτυχία. Η πόλη κατελήφθη από τον ελληνικό στρατό την 14η Μαρτίου 1921 αλλά εκκενώθηκε σε δώδεκα μέρες.

Το καλοκαίρι εκδηλώνονται νέες επιθετικές πρωτοβουλίες του ελληνικού στρατού, με σχετική επιτυχία. Και τον Ιούλιο του 1921, ύστερα από πολεμικό συμβούλιο που γίνεται κάπου κοντά στην Κιουτάχεια υπό την προεδρία του βασιλιά Κωνσταντίνου που βρίσκεται στο μέτωπο, αποφασίζεται η προέλαση του ελληνικού στρατού μέσα από την Αλμυρά Έρημο, προς την “Αγκυρα.

Προς εκτέλεσιν του σχεδίου, την 11η Αυγούστου 1921 αρχίζει η εικοσαήμερη καταστροφική μάχη του Σαγγαρίου. Την τρίτη μέρα (13 Αυγούστου) αυτής της μάχης, και ενώ όλα έδειχναν πως τα πράγματα πήγαιναν καλά μέχρι τότε για τους Έλληνες, εκδηλώνεται η μεγάλη επίθεση του Μουσταφά Κεμάλ (Ατατούρκ είναι το ψευδώνυμό του, και σημαίνει «πατέρας των Τούρκων») που ενεργεί ερήμην του Σουλτάνου, και γίνεται το έλα να δεις. Είναι εκεί, στον Σαγγάριο, που ο ελληνικός στρατός όχι απλώς ηττάται, αλλά κονιορτοποιείται εντελώς από τον Κεμάλ, μια αναμφισβήτητη στρατιωτική και πολιτική μεγαλοφυία. Αρχιστράτηγος του ελληνικού στρατού αυτόν τον καιρό είναι ο Γ. Χατζηανέστης.

Μετά την ήττα στον Σαγγάριο, μικρό μόνο μέρος του ελληνικού στρατού καταφέρνει να φτάσει στη θάλασσα, την 6η Σεπτεμβρίου 1922, και μαζί με όσους Έλληνες της Σμύρνης γλύτωσαν τη σφαγή να διεκπεραιωθεί με πλοία στην Ελλάδα. Πρόκειται για τη μεραρχία Γόνατά, το ευζωνικό σύνταγμα Πλαστήρα και το στρατό του Νότιου Συγκροτήματος. Όλες οι άλλες ελληνικές μονάδες πήγαν στον παράδεισο. Ποιος σκότωσε αυτά τα παλικάρια; Μα, η δολοφονική Μεγάλη Ιδέα μάλλον, παρά ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ.

 ~ Aπό το βιβλίο “Ιστορία (κωμικοτραγική) του νεοελληνικού κράτους 1830-1974” του Βασίλη Ραφαηλίδη

Κυριακάτικο σινεμά: "Σμύρνη: Η καταστροφή μιας κοσμοπολίτικης πόλης 1900-1922"

Η σκηνοθέτις Μαρία Ηλιού και ο ιστορικός σύμβουλος Αλέξανδρος Κιτροέφ, μετά από τέσσερα χρόνια έρευνας, παρουσιάζουν ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ για τη Σμύρνη, με άγνωστο οπτικό υλικό από αμερικανικά και ευρωπαϊκά αρχεία. Το ιστορικό ντοκιμαντέρ είναι μεγάλης σημασίας όχι μόνο γιατί το ελληνικό κοινό θα δει άγνωστες εικόνες από τη Σμύρνη αλλά και γιατί συγχρόνως οι δύο συνεργάτες, φέρνουν μια νέα ματιά στον τρόπο με τον οποίο διηγούνται την ιστορία. Ενενήντα χρόνια μετά την καταστροφή, οι δυο συνεργάτες θέλουν να τιμήσουν τον κόσμο που χάθηκε το 1922 αλλά και συγχρόνως την επιστήμη της ιστορίας.

 Σμύρνη: Η καταστροφή μιας κοσμοπολίτικης πόλης 1900-1922
 Σκηνοθέτης: Μαρία Ηλιού
 Διάρκεια: 01:26:46 min
 Υπότιτλοι: Ελληνικοί Ενσωματωμένοι
 Γλώσσα: Αγγλικά

Για να αποφύγετε της διαφημίσεις στα Video θα πρέπει να πάτησε αρχικά  ▶ Play και όταν ξεκινήσει το Video και μόνο οταν ξεκινήσει θα πατήσετε κάτω αριστερά εκει που γράφει Dailymotion (με αυτόν τον τρόπο θα μεταφερθείτε στο περιβάλλον του Dailymotion και θα δείτε το video από εκεί χωρίς διαφημίσεις)
                                                              Κ α λ ή   Κ υ ρ ι α κ ή! 
 

Η Σμύρνη, Μάνα, καίγεται...

«…και των Ελλήνων οι χοροί και των πιστών τα πλήθη
Σου προσκυνούνε, άμωμε, τη θεία δοκιμασία
και το μεταλαβαίνουμε το αίμα που εχύθη»!
Κωστής Παλαμάς

 

 «…….Ψάχναν για τον αίτιο, αναθεμάτιζαν τον ουρανό, τη γης, τον Κεμάλ, το Βενιζέλο τον Κωνσταντίνο, την Αντάντ, τον πόλεμο. Μα πριν απ΄ όλα τον ύπουλο τον Άγγλο, τον υπολογιστή,το διπλοπρόσωπο, το σφετεριστή που έκανε μπίζνες και αυτοκρατορική πολιτική με το αίμα και τη δυστυχία ενός λαού»….
                                                                           "Οι νεκροί περιμένουν" της Διδούς Σωτηρίου




Από τη νύχτα της 28ης Αυγούστου και μετά κανένα Ελληνικό σπίτι δεν έμεινε άθικτο! Ποιός μπορεί να περιγράψει με λόγια το χρονικό του ξερριζωμού, του θανάτου και της καταστροφής; Παιδιά σφάχτηκαν, γυναίκες και κόρες ατιμάσθηκαν μπροστά στους οικείους τους, οικογένειες ξεκληρίστηκαν, αξιοπρέπειες τσαλακώθηκαν, ιερά βεβηλώθηκαν, περιουσίες αρπάχθηκαν, περιοχές ολόκληρες ερήμωσαν.

Τη νύχτα της 30ής Αυγούστου φλόγες αρχίζουν να ζώνουν την Σμύρνη. Όσο οι ώρες περνούν, τόσο οι φλόγες ψουντώνουν μέχρι τον ουρανό! Πυροβολισμοί κι εκρήξεις συνοδεύουν το κάψιμο της πανάρχαιας πρωτεύουσας της Ιωνίας. Τούρκοι γυρίζουν στις συνοικίες αδειάζοντας κουβάδες τη βενζίνη και το πετρέλαιο. Οι διηγήσεις όσων γλίτωσαν από την Κεμαλική κόλαση, κάνουν και τις πέτρες να κλαίνε. Σταματάει ο ανθρώπινος νους μπροστά στις κτηνωδίες, που διαπράχθηκαν από τ’ ανθρώπινα κτήνη τους Τούρκους, εις βάρος των Ελλήνων της Ιωνίας.

ADVERTISEMENT

Τον Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσόστομο, τον κατακρεούργησαν στις 28 Αυγούστου οι Τούρκοι και μαζί του 342 κληρικούς της Μητροπόλεως Σμύρνης και των περιχώρων! Του έβγαλαν με ξιφολόγχη τα μάτια, του έκοψαν τ’ αυτιά και τη γλώσσα. Τον έσυραν από τα γένεια και τα μαλλιά. Δεν άφησαν τίποτε το σκληρό κι εξευτελιστικό, που να μην το κάμουν στο μισοσκοτωμένο κορμί του. Μεθυσμένες από το αίμα του Χρυσοστόμου οι ορδές των Τούρκων, παίρνουν ένα κομμάτι της σάρκας του, ματωμένο ενθύμιο! Το κεφάλι του με βγαλμένα τα μάτια, κομμένα τ’ αυτιά και τη γλώσσα, με τα γένεια ξερριζωμένα, μαύρο από το ξύλο, γεμάτο αίματα το μπήγουν στην πατερίτσα του κι ο όχλος των βαρβάρων μεθυσμένος από την αγριότητα και την θηριωδία το περιφέρει σαν τρόπαιο στους Τουρκομαχαλάδες.
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί μας κτυπούσαν με κοντάρια τους Έλληνες πού κατόρθωναν να φθάσουν κολυμπώντας στα πλοία, τα υποτιθέμενα σωτηρίας! Όλοι οι Δυτικοί «Σύμμαχοι» (Άγγλοι, Γάλλοι, Ιταλοί) στήριξαν τον Κεμάλ, τον σφαγέα του Ελληνισμού της Ιωνίας, για δύο λόγους :
1) Η Ελλάδα με την προσάρτηση της Μ. Ασίας θα ανερχόταν αμέσως σε μεγάλη δύναμη, πράγμα που δεν συνέφερε καμία από τις Μ. Δυνάμεις.
2) Ήθελαν η Τουρκία να αποτελεί, όπως γίνεται και σήμερα, τον ενδιάμεσο ανάμεσα στον Δυτικό Κόσμο και στο Ισλάμ.Σε βάρος των Ελλήνων της Ιωνίας δεν έγιναν μόνον οι Τουρκικές φρικαλεότητες, αλλά και βασικότατες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους, από την Διεθνή Κοινότητα. Υποχρεώθηκαν σε ανταλλαγή κι αναγκάστηκαν να φύγουν από την Ιωνία βάσει όσων συμφωνήθηκαν στη Λωζάννη. Το 1930 κατόπιν πιέσεων των Μεγάλων Δυνάμεων, η Ελληνική κυβέρνηση ουσιαστικά χάρισε στο Κεμαλικό δημόσιο τις περιουσίες τουλάχιστον 1.500.000 Μικρασιατών Ελλήνων. Η επαίσχυντη αυτή συμφωνία αποτελεί μοναδικό παράδειγμα παγκοσμίως απροκάλυπτης ληστείας, που έλαβε χώρα με τη συγκατάθεση της Κοινωνίας των Εθνών.

Στην ελπίδα η στάχτη, στη στάχτη η φωτιά, που φωτίζει την Εθνική μνήμη, φουντώνει στην ψυχή και διατηρεί χλωρή τη ρίζα της φυλής. Να μείνουμε Έλληνες!

«Έλα χρυσό καράβι, έλα ξεφόρτωσε!
Δως μας το θησαυρό σου κι άνοιξε τα πανιά
ολόϊσα για Σμύρνη και για τα Μουντανιά»!
Γεώργιος Αθάνας

                                                                                    Πηγή: olympia.gr