Εάλω η Πόλις...

  

Σήμερα συμπληρώνονται 567 χρόνια από τότε που… εάλω η Πόλις.

Η Κωνσταντινούπολη πολιορκούταν αδιάκοπα από τις 7 Απριλίου ως τις 29 Μαΐου 1453.

Η Δύση είχε 52 μέρες για να στείλει βοήθεια και να την σώσει. Τελικά στάλθηκαν μόνο ευχές, καλές προθέσεις και περίπου 150 στρατιώτες.

Ο Μωάμεθ ξεκίνησε την πολιορκία χρησιμοποιώντας για πρώτη φορά στην οθωμανική δυναστεία έναν αληθινά αξιόμαχο στόλο με 400 πλοία και ικανούς ναυτικούς από διάφορα έθνη.

Στη στεριά είχε παρατεταγμένα κανόνια και περισσότερους από 150 χιλιάδες άντρες.

Το μεγάλο τουρκικό πυροβόλο, η μπομπάρδα, σημάδευε την πύλη. Εντός της Πόλης, οι ένοπλοι δεν ξεπερνούσαν τις 9 χιλιάδες.

Στις 7 Απριλίου δόθηκε η εντολή για «πυρ»

Τα οθωμανικά κανόνια άρχισαν να σφυροκοπούν αδιάκοπα τα τείχη, ενώ οι Βυζαντινοί δεν μπορούσαν να απαντήσουν με τα δικά τους. Διαπίστωσαν ότι ύστερα από κάθε βολή, οι κραδασμοί προκαλούσαν ρωγμές στα κακοσυντηρημένα τείχη. Το μόνο που τους έμενε ήταν να τα επισκευάζουν και να φυλάνε τις πιθανές εισόδους στην πόλη. Δέκα μέρες μετά, έγινε η πρώτη συντονισμένη έφοδος. Οι πολιορκημένοι κατάφεραν να την αποκρούσουν με επιτυχία και το ηθικό τους για λίγο αναπτερώθηκε. Σύντομα όμως επέστρεψαν την βάναυση καθημερινότητα.

Οι βομβαρδισμοί και οι θαλάσσιες επιθέσεις εντάθηκαν. Στις 20 Απριλίου σημειώθηκε ένα αναπάντεχα ευχάριστο γεγονός. Τρία γενουάτικα πλοία με αρχηγό τον Φλαντανελά και ένα βυζαντινό, μετά από νικηφόρα σύγκρουση με τα 400 πλοία του τουρκικού στόλου, ήρθαν να ενισχύσουν τους Βυζαντινούς.

Ο Μωάμεθ αναστατώθηκε τόσο από την ναυμαχία αυτή που προχώρησε έφιππος στην θάλασσα. Μάλιστα λέγεται ότι έξαλλος ράβδισε τον Βόσπορο.

Μέσα σε ένα μήνα, οι Οθωμανοί είχαν ρίξει περίπου 4000 λίθινες σφαίρες  Ο συνεχής βομβαρδισμός της Πόλης, εξάντλησε εντελώς τον πληθυσμό, που μάταια προσπαθούσε να αποκαταστήσει τις πολυάριθμες ρωγμές του τείχους.

Η πολιορκία είχε ήδη διαρκέσει 50 μέρες. Το γεγονός όμως που πιθανότατα υποχρέωσε τον Μωάμεθ να επισπεύσει την τελειωτική επίθεση ήταν ορισμένες πληροφορίες που εξαπλώνονταν ταχύτατα στο στράτευμα. Φημολογούνταν ότι από στιγμή σε στιγμή, η Δύση θα έστελνε πολυάριθμο χριστιανικό στόλο για να ενισχύσει τους Βυζαντινούς.

Κάτι τέτοιο φυσικά δεν ίσχυε. Ωστόσο, ο Οθωμανός σουλτάνος δεν ήταν διατεθειμένος να το διακινδυνεύσει. Στις 21 Μαΐου, ο σουλτάνος έστειλε πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη. Ζητούσε την παράδοση της Πόλης με την υπόσχεση να επιτρέψει στον Αυτοκράτορα και σε όσους το επιθυμούσαν να φύγουν με τα υπάρχοντά τους. Επίσης, θα αναγνώριζε τον Κωνσταντίνο ως ηγεμόνα της Πελοποννήσου.

Τέλος, εγγυόταν για την ασφάλεια και την περιουσία του πληθυσμού που θα παρέμενε στην πόλη. Η απάντηση του Αυτοκράτορα ήταν: Το να σου (παρα)δώσω την πόλη ούτε σε εμένα επαφίεται ούτε σε άλλον από τους κατοίκους της. Διότι με κοινή απόφαση οι πάντες θα αποθάνουμε αυτοπροαίρετα και δεν θα υπολογίσομε τη ζωή μας.

Ύστερα από την αποτυχημένη προσέγγιση, ο Μωάμεθ Β’ διέταξε νηστεία και προσευχή. Η επόμενη οργανωμένη επίθεση ορίστηκε για την νύχτα της 29ης Μαΐου.

Εάλω η Πόλις...

Στις 28 Μαΐου έγινε  μεγάλη ακολουθία στην Αγία Σοφία, η τελευταία χριστιανική ακολουθία που πραγματοποιήθηκε στην εκκλησία. Οι βυζαντινοί για άλλη μια φορά εναπόθεσαν τις ελπίδες τους στο θεό.

«Οι Τούρκοι υποστηρίζονται από όπλα, ιππικό, πυροβολικό και την αριθμητική τους υπεροχή, εμείς όμως στηριζόμεθα πρώτα στον Θεό και Σωτήρα μας. Γνωρίσατε λοιπόν τούτο: Εάν ειλικρινά υπακούσετε ό,τι σας διέταξα, ελπίζω ότι, με τη βοήθεια του Θεού, θα αποφύγουμε τη δίκαιη τιμωρία Του, που κρέμεται επάνω μας», ήταν τα λόγια που απεύθυνε ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στον λαό του μετά το πέρας της λειτουργίας.

Την επομένη, Τρίτη 29 Μαΐου, ο Μωάμεθ εκπλήρωσε την απειλή του. Εκδηλώθηκε γενική τουρκική επίθεση, από τρεις πλευρές. Οι δύο πρώτες αποκρούστηκαν. Στην πύλη του Αγίου Ρωμανού πολεμούσε με σθένος και ο ίδιος ο Αυτοκράτορας.

Ένας από τους κύριους υπερασπιστές της πόλης, ο Γενουάτης Ιουστινιάνι, τραυματίστηκε σοβαρά και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον αγώνα παρά τις εκκλήσεις του Κωνσταντίνου να μείνει στη θέση  του.

Η Κερκόπορτα

Μετά τις πρώτες επιθέσεις των Οθωμανών, τα τείχη είχαν γεμίσει πτώματα. Το θέαμα ήταν σπαρακτικό. Όπως ήταν αναμενόμενο, η αντίσταση των αποδυναμωμένων Βυζαντινών, αν και ηρωική, δεν κράτησε πολύ.

Πολύ σύντομα, η Κερκόπορτα έπεσε και χιλιάδες Οθωμανοί «χύμηξαν» στην Πόλη.

Από τη μεριά του λιμανιού λέγεται ότι ακούστηκε η εξής φράση: Εάλω το φρούριον και τα στρατηγεία και την σημαία άνωθεν εν τοις πύργοις έστησαν (οι Τούρκοι).

Η είδηση γονάτισε τους βυζαντινούς και ενθάρρυνε τους πολιορκητές να συνεχίσουν πιο δυναμικά.

Όταν η Πόλη αλώθηκε, ο Μωάμεθ τήρησε την υπόσχεσή του για τριήμερη λεηλασία. Τότε, οι στρατιώτες του αφέθηκαν ανεξέλεγκτοι.

Σε όλη την πόλη ακούγονταν θρήνοι και κραυγές. Γίνονταν βιασμοί, σφαγές και κάθε λογής βαρβαρότητα.

Οι ιεροί χώροι βεβηλώθηκαν στο σύνολο τους, τα σπίτια κάηκαν, οι περιουσίες καταπατήθηκαν.

Η Κωνσταντινούπολη δεν θα γινόταν ποτέ ξανά το ενδοξότερο χριστιανικό κέντρο της Δύσης που ήταν κάποτε.

Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος άφησε την τελευταία του πνοή υπερασπιζόμενος τα τείχη, ως ένας από το λαό του. Σύμφωνα με το θρύλο, τα λόγια που ψέλλισε πριν ξεψυχήσει ήταν: «Δεν υπάρχει ένας χριστιανός να μου πάρει το κεφάλι;»….

Πηγή:in.gr

29Μαϊου 1453 Η Πόλις Εάλω...

 Σαν αύριο, πριν 565 χρόνια, Οι Οθωμανοί Τούρκοι άλωσαν την Βασιλεύουσα Κωνσταντινούπολη, την πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Ήταν Τρίτη 29 Μαΐου 1453, όταν ο σουλτάνος Μωάμεθ Β΄, έμπαινε θριαμβευτής στην Βασιλίδα των πόλεων, και η υπερχιλιετής Βυζαντινή Αυτοκρατορία έπαυε να υπάρχει
Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης υπήρξε το αποτέλεσμα της πολιορκίας της βυζαντινής πρωτεύουσας, της οποίας Αυτοκράτορας ήταν ο Κωνσταντίνος ΙΑ’ Παλαιολόγος, από τον οθωμανικό στρατό. Η πολιορκία διήρκεσε από τις 6 Απριλίου έως την Τρίτη, 29 Μαΐου 1453. Η εξασθενισμένη αυτοκρατορία, που είχε πλέον περιοριστεί σε εδάφη γύρω από την Κωνσταντινούπολη, δεν μπόρεσε να αντισταθεί αποτελεσματικά στην προέλαση των Οθωμανών, που στα τέλη του 17ου αιώνα έφτασαν έως  την καρδιά της Ευρώπης, απειλώντας την Βιέννη.
Μαζί με την Πόλη, έπεσε πολεμώντας τον κατακτητή και ο τελευταίος αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Όταν όλα είχαν χαθεί και οι Οθωμανοί είχαν ήδη εισέλθει από την Κερκόπορτα, συνέχισε να πολεμάει με το σπαθί του δίπλα στους στρατιώτες τους έως το τέλος. Τις επόμενες μέρες με εντολή τού σουλτάνου Μωάμεθ, το άψυχο σώμα του αυτοκράτορα εντοπίστηκε και ετάφη, άγνωστο που, με βασιλικές τιμές. Ωστόσο, οι μυστικοί πόθοι τού Γένους, συνέδεσαν τον θρύλο τού μαρμαρωμένου βασιλιά, με την ελπίδα για την απελευθέρωση και την αποκατάσταση της αυτοκρατορίας.
Ο πόνος για την πτώση και τον χαμό της Πόλης και η ελπίδα για αποτίναξη του ζυγού,  πέρασε από γενιά σε γενιά μέσα από την λαϊκή ποίηση. «Σώπασε κυρά Δέσποινα και μη πολυδακρύζεις, πάλι με χρόνους, με καιρούς, πάλι δικά μας θα’ναι».
Την άλωση της Κωνσταντινούπολης περιγράφουν με πάθος οι χρονογράφοι Φραντζής, στενός φίλος και συνεργάτης του Κωνσταντίνου ΙΑ΄, Δούκας και Κριτόβουλος, φίλος του Μωάμεθ Β΄, που ζούσε στην αυλή του. Οι ίδιοι περιγράφουν τη ζωή, τον χαρακτήρα και τις τελευταίες μέρες του αυτοκράτορα.

Ας παρακολουθήσουμε το εξαιρετικό  αφιέρωμα του National Geographic για τα γεγονότα της Άλωσης.

Το πρώτο μέρος του αφιερώματος:

Το δεύτερο μέρος του αφιερώματος:

Το τρίτο μέρος του αφιερώματος:




...και το τέταρτο μέρος του αφιερώματος:

H "Αγία Σοφία" του Sargent και το "Πάρθεν" του Κωνσταντίνου Καβάφη

John Singer Sargent, To εσωτερικό της Αγίας Σοφίας. Κωνσταντινούπολη. 1891. Speed Μουσείο Τέχνης. Λούισβιλ (Louisville) του Κεντάκυ.

O Αμερικανός ιμπρεσιονιστής ζωγράφος John Singer Sargent είχε ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη και κυρίως ότι είχε ζωγραφίσει το εσωτερικό της Αγίας Σοφίας. Αυτές τις ημέρες,που σύμφωνα με την παράδοση, η "Πόλις Εάλω" ή κατά τον Καβάφη  και το ποντιακό ιδίωμα "Πάρθεν",  ταιριάζει να δούμε τις εικόνες αυτές του μεγάλου ζωγράφου, αφού η εμβληματική εκκλησία Αγία του Θεού Σοφία ταυτίζεται στη νεοελληνική συλλογική συνείδηση με την Κωνσταντινούπολη ταυτόχρονα με το ποίημα "Πάρθεν" του Καβάφη. Ας το ξαναδιαβάσουμε μαζί με τις εικόνες...

Πάρθεν του Καβάφη

Aυτές τες μέρες διάβαζα δημοτικά τραγούδια,
για τ’ άθλα των κλεφτών και τους πολέμους,
πράγματα συμπαθητικά· δικά μας, Γραικικά.

Διάβαζα και τα πένθιμα για τον χαμό της Πόλης
«Πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη».
Και την Φωνή που εκεί που οι δυο εψέλναν,
«ζερβά ο βασιλιάς, δεξιά ο πατριάρχης»,
ακούσθηκε κ’ είπε να πάψουν πια
«πάψτε παπάδες τα χαρτιά και κλείστε τα βαγγέλια»
πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη.

Όμως απ’ τ’ άλλα πιο πολύ με άγγιξε το άσμα
το Τραπεζούντιον με την παράξενή του γλώσσα
και με την λύπη των Γραικών των μακρινών εκείνων
που ίσως όλο πίστευαν που θα σωθούμε ακόμη.

Μα αλίμονον μοιραίον πουλί «απαί την Πόλην έρται»
με στο «φτερούλν’ αθε χαρτίν περιγραμμένον
κι ουδέ στην άμπελον κονεύ’ μηδέ στο περιβόλι
επήγεν και εκόνεψεν στου κυπαρίσ’ την ρίζαν».
Οι αρχιερείς δεν δύνανται (ή δεν θέλουν) να διαβάσουν
«Χέρας υιός Γιανίκας έν» αυτός το παίρνει το χαρτί,
και το διαβάζει κι ολοφύρεται.
«Σίτ’ αναγνώθ’ σίτ’ ανακλαίγ’ σίτ’ ανακρούγ’ την κάρδιαν.
Ν’ αοιλλή εμάς, να βάι εμάς, η Pωμανία πάρθεν.» 

(1921). 

Νίκος Εγγονόπουλος, Κ. Π. Καβάφης. 1948. Ίδρυμα Καβάφη. Ένα πορτρέτο του μεγάλου ποιητή με έντονα στοιχεία Βυζαντινισμού δια χειρός του Εγγονόπουλου

 Μας αιφνιδιάζει ο Καβάφης με το ποίημα "Πάρθεν", το οποίο βέβαια ανήκει στα "Kρυμμένα Ποιήματα" (1882-1923).  Kωνσταντινουπολίτης στην καταγωγή και Έλληνας της κοσμοπολίτικης ελληνικής παροικίας της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου, ο ποιητής φαίνεται ότι συγκινείται από τη λαϊκή, δημοτική ποίηση και μάλιστα του ποντιακού ιδιώματος,  που θρηνεί για την Άλωση της Πόλης, αλλά και όλης της "Ρωμανίας". Το ποίημα γράφηκε το 1921 σε μία εποχή που ο Ελληνισμός πανηγύριζε για τη Συνθήκη των Σεβρών, ενώ σε λίγο θα ζούσε την Καταστροφή. Φωτογραφία του Καβάφη από τον γλύπτη Τόμπρο, που την είχε τραβήξει στο Νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού το 1932, μετά την εγχείριση του Καβάφη. Η φωτογραφία αυτή ενέπνευσε το πορτρέτο του Εγγονόπουλου:

 

John Singer Sargent, Σχέδιο από το εσωτερικό της Αγίας Σοφίας. 1891. Από πάνω προς τα κάτω. Μία πανοραμική εικόνα από ψηλά του εσωτερικού της Αγίας Σοφίας με τον εξαίσιο αέρινο θόλο και τις ακτίνες του ήλιου να διεισδύουν από τα παράθυρα. Διαγράφονται αχνά οι ανθρώπινες φιγούρες...Σαν εικόνα μίας αίθουσας χορού...

O John Singer Sargent (1856-1925) στο στούντιο με το διάσημο πορτρέτο "Madame X". Περίπου στα 1885. Ο Αμερικανικής καταγωγής Sargent ήταν πραγματικά ένας κοσμοπολίτης ζωγράφος με διεθνή αναγνώριση για το έργο του. Σπούδασε στο Παρίσι, εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο όπου καθιερώθηκε ως δεινός προσωπογράφος γυναικών και ανδρών των ανωτέρων κοινωνικών στρωμάτων, αλλά και τοπιογράφος. Οι εύποροι φιλότεχνοι αγόραζαν με ενθουσιασμό τα έργα του. Ταξίδεψε για μεγάλα διαστήματα σε διάφορα τουριστικά θέρετρα της Ευρώπης εκείνης της εποχής, αλλά και σε χώρες της Ανατολής. Το 1891 βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη και ζωγράφισε το εσωτερικό της Αγίας Σοφίας.

                                                           Πηγή: annagelopoulou.blogspot.gr

Η Πολιορκία και η Άλωση της Πόλης...

Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης

"...Η ρήγισσα, από εκείνη τη στιγμή που την αποχαιρέτισε ο καίσαρ, έλαβε και το σχήμα. Οι στρατηγοί κι οι άρχοντες που έμειναν εκεί πήραν τη ρήγισσα και τις αρχοντοπούλες και πολλές άλλες νεαρές γυναίκες και τις έστειλαν με τα καράβια και τα κάτεργα του Γιουστινιάνη στα νησιά και στο Μωριά στους συγγενείς τους.

Ο λαός στους δρόμους και τα σπίτια δεν υποτάχθηκε στους Τούρκους, αλλά τους επολέμαγε κι εσκότωσαν πολλούς εκείνη την ημέρα, αλλά έπεσαν και πολλοί από αυτούς τους ίδιους, καθώς και γυναίκες και παιδιά` κι άλλους τους εσκλάβωναν οι Τούρκοι.
Αυτοί που ήταν απάνω στις τάπιες δεν θέλησαν να τις παραδώσουν, επολέμησαν με τους Τούρκους και στις δυο μεριές - με κείνους που ήταν ακόμα όξω και με τους άλλους μέσα στην πόλη` κι όταν την ημέρα τους ενίκαγαν οι Τούρκοι, αυτοί κατέβαιναν στους κρυψώνες και τις νύχτες έβγαιναν κι εχτύπαγαν τους Τούρκους. Μα κι άλλοι άντρες, γυναίκες και παιδιά, τους έρριχναν  ψηλά από τα σπίτια κεραμίδες και τούβλα ή έβαναν φωτιά στις ξύλινες σκεπές των σπιτιών και τους επολέμαγαν μ' αναμμένα δαυλιά, τους έκαναν πολλές και μεγάλες ζημιές, τόσο που εφοβήθηκαν οι πασάδες κι οι σαντζάκ - μπέηδες και δεν ήξεραν τι να κάνουν, αλλά έστειλαν στο Σουλτάνο και του είπαν : " Αν ο ίδιος δεν έμπεις στην πόλη, είναι αδύνατο να την πάρουμε". Αυτός είχε βάλει να ψάχνουν παντού για τον καίσρα και τη ρήγισσα και δεν αποφάσιζε να έμπει` το σκέφτηκε πολύ κι είπε  να φέρουν μπροστά του όσους άρχοντες και στρατηγούς έπιασαν σκλάβους στις μάχες ή οι ίδιοι παραδόθηκαν στα χέρια των πασάδων` τους έδωκε το λόγο της τιμής του - και δώρα έταξε - και τους έστειλε μαζί με τους πασάδες  και τους σαντζάκ - μπέηδες ν' αναγγείλουν στους κατοίκους σ' όλους τους δρόμους και σ' αυτούς εκεί που εκράτηγαν τις τάπιες τον λόγο και τον όρκο του Σουλτάνου: να πάψουν τον πόλεμο χωρίς κανένα φόβο ότι θα τους θανατώσουν ή θα τους σκλαβώσουν` κι αν όχι - όλους σας τότε, και τις γυναίκες σας και τα παιδιά σας, θα σας φάει το μαχαίρι.

Έγινε κι αυτό. Έτσι έπαψε ο πόλεμος και παραδόθηκαν όλοι στα χέρια των αρχόντων, των στρατηγών και των πασάδων` μόλις το άκουσε ο Σουλτάνος εχάρηκε κι έστειλε να καθαρίσουν την πόλη, τους δρόμους και τις πλατείες, και την 11η ημέρα έβαλε πάλι τους σαντζάκ - μπέηδες να πιάσουν  τους δρόμους  με πολλούς  στρατιώτες μήπως γίνει καμιά προδοσία. Κι ο ίδιος, μαζί μ' όλους τους αξιωματούχους του σεραγιού, εμπήκε από την πύλη του αγίου Ρωμανού κι επήγε στη μεγάλη εκκλησία` εκεί μέσα ήταν ο Πατριάρχης κι όλος ο κλήρος κι αμέτρητος λαός, επίσης γυναίκες και παιδιά` κι έφτασε στην πλατεία, μπροστά στη μεγάλη εκκλησία, ξεπέζεψε κι έπεσε με το πρόσωπο χάμω στη γη, επήρε χώμα με το χέρι του και το εσκόρπισε στο κεφάλι του` έτσι ευχαριστούσε το Θεό. Κι αφού εθαύμασε το μέγιστο αυτό κτίσμα είπε τα ακόλουθα : " Αλήθεια, οι άνθρωποι αυτοί ήρθαν κι έφυγαν κι ύστερα από κείνους άλλοι τέτοιοι ποτέ δεν θα υπάρξουν". Εμπήκε και στο ναό κι είδε  την αίσχιστη ερήμωση μέσα στο ιερό του Θεού κι επήγε κι εστάθηκε εκεί ακριβώς, στ' άγια των αγίων. Ο Πατριάρχης κι όλος ο κλήρος και λαός έσυραν βοή με δάκρυα και θρήνους κι έπεσαν να τον προσκυνήσουν. Τους έδωσε με το χέρι σημείο να σηκωθούν και τους είπε: " Γνώριζε, Αναστάσιε, κι εσύ κι ο κλήρος σου κι όλος ο λαός ότι από σήμερα και στο εξής κανείς να μη φοβάται την οργή μου, κανείς δεν θα θανατωθεί, ούτε θα σκλαβωθεί πλέον". Και γυρίζοντας στους πασάδες και τους σαντζάκ - μπέηδες είπε ν' απαγορέψουν σ' όλο το στρατό και σε κάθε αξιωματούχο  του σεραγιού μου κανέναν να μην πειράξουν από τους κατοίκους της πόλης, ούτε τις γυναίκες τους, ούτε τα παιδιά τους, κανέναν να μην σκοτώσουν, ούτε να πάρουν σκλάβο τους, ούτε καμιά άλλη εχθρική πράξη` κι όποιος παραβεί τη διαταγή μας θα πεθάνει κακό θάνατο. Και διάταξε να βγουν από το ναό κι ο κάθε ένας να πάει στο σπίτι του` ήθελε να μείνει αυτός εκεί και να ιδεί τον καλλωπισμό και τους θησαυρούς του ιερού και ν' αληθέψει ο χρησμός: " Και θα πέσει το χέρι του επί τα ιερά του θυσιαστηρίου και θα τα πάρει και θα τα διαμοιράσει στους υιούς του διαβόλου". Έβγαινε ο λαός ίσαμε την ένατη ώρα και πολλοί άλλοι έμεναν ακόμα μέσα - κι αυτός δεν είχε άλλη υπομονή να περιμένει  κι εβγήκε από το ναό. Σαν είδε ότι εγέμισε απόξω η πλατεία από αυτούς που έβγαιναν κι όλοι οι δρόμοι ήταν γεμάτοι, απόρησε πώς μέσα από ένα ναό εβγήκε τόσο πλήθος` κι ετράβηξε για το ανάκτορο του καίσαρα.

Εκεί ένας σέρβος εβγήκε μπροστά του και του έφερε το κεφάλι του καίσαρα. Αυτός καταχάρηκε κι εφώναξε αμέσως τους άρχοντες και στρατηγούς κι ερώτησε να μάθει αν αλήθεια είναι του καίσαρα το κεφάλι. Εκείνοι κατατρομαγμένοι αποκρίθηκαν; " Είναι το αληθινό κεφάλι του καίσαρα". Τότε αυτός το ασπάστηκε κι είπε: " Μα την αλήθεια, ο ίδιος ο Θεός σ' έφερε στον κόσμο και σ' έκαμε και καίσαρα` γιατί λοιπόν να πας έτσι άδικα χαμένος;". Κι έστειλε την κεφαλή στον Πατριάρχη να την χρυσώσει και να την ασημώσει και να την φυλάξει καταπώς αυτός γνωρίζει. Ο Πατριάρχης επήρε την κάρα και την εκλείδωσε σε αργυρό και χρυσωμένο σκεύος και την έκρυψε στη μεγάλη εκκλησία κάτω από την αγία τράπεζα. Από άλλους όμως ακούσαμε ότι κάποιοι που εσώθηκαν, από αυτούς που ήταν μαζί με τον καίσαρα στη Χρυσή Πύλη, επήραν κρυφά το σώμα, εκείνη την ίδια νύχτα, και το επήγαν στον Γαλατά και εκεί τον έχουν θαμμένον.

Και για τη ρήγισσα έγιναν μεγάλες έρευνες κι ανακρίσεις` κάποιοι επήγαν κι είπαν στο Σουλτάνο ότι ο μέγας δούκας, ο μέγας δομέσρτιχος των ανακτόρων κι ο γιός του πρωτοστράτορα Αντρέας κι ο ανιψιός του Ασάν Θωμάς Παλαιολόγος κι ο έπαρχος της πόλης Νικόλαος εφυγάδεψαν τη ρήγισσα με το καράβι. Είπε λοιπόν να τους βασανίσουν και να τους θανατώσουν..."

Οι σκηνές της Άλωσης είναι από το Ρωσικό Χρονικό του Νέστορα Ισκεντέρη , Η Πολιορκία και η Άλωση της Πόλης σε απόδοση,  εισαγωγή και σχόλια Μήτσου Αλεξανδρόπουλου.

Στο τέλος του Χρονικού παρατίθεται "Το Σημείωμα του Χρονικογράφου" :

" Τα έγραψα αυτά εγώ ο πολυαμαρτωλός και κολασμένος Νέστωρ Ισκεντέρης που από μικρόν μ' επήραν οι Τούρκοι και μου έκαναν το σουνέτι, πολλά χρόνια επέρασα στις σκληρές εκστρατείες του πολέμου κι εκρυβόμουνα εδώ κι εκεί μην τύχει και πεθάνω στην επάρατη τούτη πίστη. Έτσι έκανα και τώρα με διάφορες πονηρίες σε τούτη τη μεγάλη και φοβερή εκστρατεία, άλλοτε κάνοντας τον ασθενή, άλλοτε κρυβόμενος, άλλοτε πάλι με τη συνδρομή των φίλων μου, δεν έχανα όμως τον καιρό, αλλά εφρόντιζα να μαθαίνω όσα έκαναν οι Τούρκοι έξω από την πόλη. Κι όταν πάλι με το θέλημα του Θεού εμπήκαμε στην πόλη, ερώταγα με τον καιρό κι εμάζευα από αξιόπιστους και σημαντικούς ανθρώπους όλα τα γενόμενα μέσα στην πόλη εναντίον των απίστων. Και τα σύναξα μετά συντομίας και τα παραδίνω στους χριστιανούς να θυμούνται το υπερτρομερό και υπερθαυμαστό θέλημα του Θεού. Η παντοδύναμη και ζωοποιός Τριάδα ας με δεχτεί και πάλι στο ποίμνιό της, μετά των προβάτων της κι εγώ να ζω και να δοξάζω και ν' ανυμνώ το μέγα και υπερούσιο όνομά σου, αμήν."

Ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος γράφει ανάμεσα στα άλλα στην Εισαγωγή :

" Έχουμε λοιπόν ένα Ημερολόγιο για την Πολιορκία και την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Έτσι θα το διαβάσουμε και θα εκτιμήσουμε αυτά που μας λέει κι όσα δεν μας λέει - και τα δύο πολλά και σημαντικά. Ο συγγραφέας δεν κάνει ιστορία, ούτε γράφει έπειτα από χρόνια απομνημονεύματα, όπως είναι τα περισσότερα από τα παλιά αφηγηματικά κείμενα για την Άλωση. Το δικό του αφήγημα έχει τις αρετές της προσωπικής κατάθεσης, σχεδόν ταυτόχρονης με τα γεγονότα. Αλλά συνοδεύεται κι απόλες τις σχετικές ελλείψεις που κι αυτές πάλι με τον τρόπο τους είναι τεκμήριο για το γνήσιο της γραφής. Μέσα απ' αυτά που λέει και παραλείπει ο Ισκεντέρης θα μπορέσουμε να διακρίνουμε κι εκείνον τον ίδιον και τη μικρή του σκοπιά, απόπου προσπαθεί να ρίξει φως στα διαδραματιζόμενα. Αποκεί που κοιτάζει, όλα δεν μπορεί να τα πιάσει. Θα τον δούμε να πέφτει και σε υπερβολές, ν' αγνοεί σημαντικά περιστατικά, όπως λ.χ. το πέρασμα του Τουρκικού στόλου δια ξηράς μέσα στον κόλπο του Γαλατά για το οποίο δε λέει τίποτα. Θα διαπιστώσουμε κι άλλες ελλείψεις κι ελαττώματα. Όμως και μέσα απ' αυτά θα βεβαιωθούμε ότι η προσφορά του στις ιστορικές μας γνώσεις για την Πολιορκία και την άλωση είναι σπουδαία και μεγάλη. Θα μας διηγηθεί περιστατικά που χωρίς εκείνον δεν τα ξέρουμε. Μιλάει για πρόσωπα, για μάχες και ημερομηνίες που οι άλλοι δεν σημείωσαν . Και σε μια σειρά απορίες, που ακόμα έχουμε για τους δυο μήνες της Πολιορκίας και για την ημέρα της Καταστροφής, κάτι θα μας ανακοινώσει - όπως το είδε  ή ρώτησε κι έμαθε εκείνες κιόλας τις μέρες. Το κείμενο του Ισκεντέρη μας δίνει, λοιπόν, μια μοναδική γεύση από την πολιορκημένη κι έπειτα ρημαγμένη Κωνσταντινούπολη. Αυτό δεν είναι με κανένα τρόπο αξιολόγηση των άλλων πηγών. Μα είναι απαραίτητο - επειδή το κείμενο έχει μείνει, σε μας τουλάχιστον στην Ελλάδα, αναξιοποίητο και μάλλον άγνωστο - να υπογραμμιστεί η ιδιομορφία του και η σημασία του..."

Η Πολιορκία και η Άλωση της Πόλης. Το Ρώσικο χρονικό του Νέστορα Ισκεντέρη. Απόδοση: Μήτσος Αλεξανδρόπουλος με Εισαγωγή και Σχόλια, Κέδρος , Αθήνα 1978

                    

                                                                   Πηγή: ofisofi.blogspot.gr

Για την Άλωση...

Η 29η Μαΐου είναι για πολλούς η αποφράδα ημέρα της άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς Τούρκους του σουλτάνου Μωάμεθ του Β΄, που έκτοτε έμεινε γνωστός και ως πορθητής.
Η πολιορκία διήρκεσε από τις 6 Απριλίου έως την Τρίτη, 29 Μαΐου 1453 σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο.
Οι ιστορικοί αναφέρουν πως ότι είχε απομείνει από το Βυζάντιο ήταν ήδη εξασθενημένο από την προηγηθείσα Άλωση από τους σταυροφόρους, το 1204.
Σύμφωνα δε με τις ίδιες πηγές η Άλωση του 1453 αποτέλεσε και την ημερομηνία έναρξης της Αναγέννησης, μιας και μια πλειάδα λόγιων της Πόλης έφυγε στην δύση.
Πολλές ωστόσο είναι οι αναφορές που θέλουν πολλούς εκείνη την εποχή να επιζητούν το τουρκικό σαρίκι από την λατινική τιάρα.
Πέρα από τους ηρωισμούς και τα πλείστα όσα ανδραγαθήματα κατά την πολιορκία της Πόλης όμως, αυτό που παραβλέπουν πολλοί είναι η βασική αιτία για την οποία επικράτησαν οι Οθωμανοί την εποχή εκείνη.
Δεν ήταν ότι ήταν πιο έξυπνοι ή πιο μάχιμοι ή πιο πολλοί.
Ήταν ότι όλοι αυτοί η ηρωικοί αφεντάδες του Βυζαντίου είχα τσακίσει τον κοσμάκη στους φόρους και στην εκμετάλλευση.
Δεν είναι τυχαίο ότι το πόπολο δύο δρόμους είχε για να ξεφύγει από την ληστρική επιδρομή των αφεντάδων του Βυζαντίου.
Είτε να γίνει μοναχός κάτι που εξηγεί και την άνθηση των μοναστηριών της εποχής, είτε να γίνει μουσουλμάνος μιας και ως τέτοιος απαλλασσόταν από την βαριά φορολογία. Οι Οθωμανοί βλέπεις φορολογούσαν μόνο τους ραγιάδες χριστιανούς και όχι τους μουσουλμάνους.
Οι Βυζαντινοί άρχοντες μάλιστα είχαν προτιμήσει τα τελευταία χρόνια αντί να εμπιστευτούν τον λαό τους για τον στρατό, να μαζέψουν ένα σωρό μισθοφόρους τους οποίους πλήρωναν με τα χαράτσια που επέβαλαν στον λαό.
Το ερώτημα λοιπόν για αυτή την ημέρα ίσως θα έπρεπε να ήταν ποιος φταίει. Η αναδυόμενη Οθωμανική δύναμη που έκανε αυτό που κάνει κάθε αναπτυσσόμενη δύναμη ή οι «Έλληνες» αρχοντάδες που κοίταζαν όπως όλοι οι αρχοντάδες όλων των εποχών το συμφέρον τους; Οποιεσδήποτε ομοιότητες με τον 21ο αιώνα είναι εντελώς "συμπτωματικές"...