Η σφαγή της Βιάννου, 14-16 Σεπτεμβρίου 1943...

Μια μέρα σαν και σήμερα, του Τιμίου Σταυρού, πριν 73 χρόνια, άρχιζε ο αφανισμός των ανθρώπων και των χωριών της Βιάννου. Οι Γερμανοί, εκδικούμενοι τη σφαγή της φρουράς τους από τις αντάρτικες ομάδες Μπαντουβά – για την επίθεση αυτή υπήρξε διαφωνία ανάμεσα στις αντιστασιακές οργανώσεις, καθώς το ΕΑΜ δεν συμφώνησε λόγω των αναμενόμενων αντιποίνων- επιτέθηκαν στις 14 Σεπτεμβρίου στα χωριά της επαρχίας. Η σφαγή κράτησε 3 μέρες, μέχρι τις 16 Σεπτεμβρίου, κι έφτασε μέχρι τα δυτικά χωριά της Ιεράπετρας. Αλλά ακόμη και σε κάθε απομονωμένο μετόχι. Βρήκαν το θάνατο 401 άνθρωποι. Εκείνες τις τρεις ημέρες. Πολλοί άλλοι πέθαναν αργότερα από τα τραύματα του σώματος ή της ψυχής.

    Η σφαγή δεν περιορίστηκε καν στον ανδρικό πληθυσμό πάνω από 16 χρόνων, όπως ήταν η αρχική διαταγή. Γέροντες ανάπηροι, γυναίκες ανήμπορες, μωρά παιδιά, αγόρια και κορίτσια, βρήκαν το θάνατο, σημαδεμένοι όλοι τους απ’ τη ναζιστική μανία και το μίσος. Οι Γερμανοί έμπαιναν στα χωριά, σκότωναν μαζικά, και μετά, δίπλα στα πτώματα έτρωγαν, έπιναν και συνέχισαν το δρόμο τους… Σε μερικές περιπτώσεις εμφανίζονταν δήθεν «φιλικοί» προς τους κατοίκους, ώστε αυτοί να μην επιχειρήσουν να φύγουν. Και τους παγίδευαν έτσι, ξεκινώντας τη μαζική σφαγή…

    Αφορμή, όπως αναφέραμε, ήταν η επίθεση των αντάρτικων ομάδων Μπαντουβά στο φυλάκιο της Σύμης, στις 12 Σεπτεμβρίου 1943. Ήταν όμως μόνο αφορμή. Η αιτία ήταν άλλη. Η αντίσταση ολόκληρης της επαρχίας από την πρώτη ημέρα της κατοχής. Όπως έχει γράψει ο αείμνηστος Γ. Δ. Χρηστάκης, ο ακούραστος ερευνητής της τοπικής ιστορίας, πολύ πριν την γίνει το επεισόδιο στη Σύμη, ο διοικητής της γερμανικής αστυνομίας στο νομό Ηρακλείου, Χάρτμαν, είχε απειλήσει με καταστροφή την επαρχία λόγω της αντίστασης που εκδηλωνόταν. «Θα την κάψω την Βιάννο, γιατί υπάρχει εκεί οργανωμένη αντίσταση και υποθάλπουν αντάρτες και Άγγλους και γιατί είναι φωλιά ανταρτών τα βουνά της» ήταν η απειλή του σε Βιαννίτες που είχαν συλληφθεί για το σαμποτάζ που είχε γίνει τον Ιούλιο του 1943 στο αεροδρόμιο του Καστελλίου της Πεδιάδας.

    Μετά την επίθεση στη Σύμη, ο Γερμανός στρατηγός, Διοικητής του Φρουρίου Κρήτης, Μύλλερ, σε διαταγή του προς τις στρατιωτικές δυνάμεις που εστάλησαν στη Βιάννο ανέφερε: « Καταστρέψτε την επαρχία Βιάννου, εκτελέστε πάραυτα, χωρίς διαδικασία, τους άρρενες που είναι πάνω από 16 ετών και όλους όσους συλλαμβάνονται στην ύπαιθρο ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας»..... 

 Ο Νίκος Καζαντζάκης πήγε στα χωριά της Βιάννου. Είδε τα χνάρια της καταστροφής και συνομίλησε με κατοίκους που επέζησαν από το ολοκαύτωμα και κατέθεσαν τη μαρτυρία τους. Στην έκθεσή του κατέγραψε με λεπτομέρειες τη βαρβαρότητα των ναζί Ο Καζαντζάκης μετείχε στην Κεντρική Επιτροπή Διαπιστώσεως Ωμοτήτων εν Κρήτη, μαζί με τους Καλιτσουνάκη και Κακριδή και περιγράφει με συγκλονιστικές λεπτομέρειες τις ωμότητες των κατακτητών και τη θηριωδία τους κατά του άμαχου πληθυσμού. Η έκθεσή του, αποσπάσματα της οποίας φέρνει στο φως το «Εθνος», ήταν η επίσημη αναφορά προς το ελληνικό κράτος για τα δεινά της Βιάννου.
Ηταν Σεπτέμβριος του 1943 όταν ο τακτικός γερμανικός στρατός σάρωσε τα χωριά, δολοφονώντας, βασανίζοντας παιδιά και σκοτώνοντας γέρους καθηλωμένους στο κρεββάτι. Συνολικά 461 ανθρώπους. Και ύστερα…

«Εκ των εκτελεστών, εγκατασταθέντες δε εις μίαν αυλήν ολίγον απέχουσα από του τόπου της εκτελέσεως ήρχισαν να τρώγουν και να διασκεδάζουν, περιπαίζοντες και τας ολοφυρομένας γυναίκας και μιμούμενοι τας κραυγάς της απελπισίας των «Παναγιά μου, Παναγιά μου!» έγραφε ο Νίκος Καζαντζάκης. Ο συγγραφέας, μετά την απελευθέρωση, είδε την καταστροφή και κατέγραψε τις μαρτυρίες όσων επέζησαν.
«… 14/9, εορτήν της Ανυψώσεως του Τιμίου Σταυρού, επέπρωτο να συντελεσθή μία από τας φοβερωτέρας καταστροφάς που είδεν η Κρήτη καθ’ όλην την περίοδον της κατοχής• οι Γερμανοί εισέβαλον εις τα χωρία της Βιάννου, Αμιράς, Βαχός, Κεφαλοβρύσι, Κρεββατάς, Αγ. Βασίλειος, Πεύκος, Κάτω Σύμη, Γδόχια, Μύρτος, Μουρνιές, Ρίζα, Μάλλες κ.τλ. φονεύοντες μεμονωμένως μεν όσους συνήντων καθ’ οδόν -άνδρας, γυναίκας και παιδιά- εντός δε των χωρίων συγκεντρούντες τους άνδρας όλους και εκτελούντες αυτούς ομαδικώς».
«… Καθώς οι Γερμανοί εισήρχοντο εις τον Αμιράν, οι κάτοικοι, κατά σύστασιν του δημάρχου, τους υπεδέχθησαν εις την είσοδον του χωρίου κρατούντες οίνον, ρακήν και εδέσματα. Εκείνοι, έχοντες κυκλώσει εν τω μεταξύ όλην την περιοχήν, συνέλαβον τους άνδρας όλους -περί τους 100- τους οποίους άνευ διαδικασίας εξετέλεσαν μέχρις ενός, ολίγον κατωτέρω της δημοσίας οδού. Η κατά τμήματα εκτέλεσις αυτών διήρκεσεν από της 10ης πρωινής μέχρι της 4ης απογευματινής. Εν τω μεταξύ εφόνευον και όσους γέροντας και αναπήρους εύρισκον εντός των οικιών, μη δυναμένους να κινηθούν…».

«… επί μακρόν χρονικόν διάστημα αι γυναίκες μετέφερον χώμα εκ των πέριξ δια να συμπληρώσουν την ταφήν των οικείων των και την πρωίαν εύρισκον τήδε κακείσε διεσπαρασμένα τα μέλη αυτών από τους σκύλους, οι οποίοι κατά την νύκτα ανέσκαπτον τους προχείρους τάφους».
Οπως σημείωσε ο Καζαντζάκης, οι Γερμανοί προσπάθησαν να σκεπάσουν τα εγκλήματα και ζήτησαν από αρχιμανδρίτη να βεβαιώσει ότι δεν έγιναν παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, εκείνος όμως απάντησε: «Τουφεκίστε με, αλλά ψεύτικη δήλωση δεν υπογράφω• γιατί είδα με τα μάτια μου γυναίκες ξεκοιλιασμένες».
«…Η Επιτροπή δεν θα λησμονήση ποτέ το σπαρακτικόν θέαμα που αντίκρυσεν…• επί του τόπου της εκτελέσεως εύρε συγκεντρωμένας περί τας 300 γυναίκας μελανηφορούσας μετά των τέκνων των, θρηνούσας, κοπτομένας και μυρολογούσας».
«Μεγαλώσαμε με τις αφηγήσεις και τα μοιρολόγια. Ολες οι οικογένειες έχουν θύματα. Για δεκαετίες δεν υπήρχε γυναίκα που να μη φοράει μαύρα» λέει ο κ. Παύλος Μπαριτάκης, δήμαρχος Βιάννου, ο οποίος παρουσίασε στο «Εθνος» την έκθεση ως ένα πολύτιμο ντοκουμέντο. «Υπάρχουν εν ζωή ορισμένοι που θυμούνται όσα έγιναν, όπως και τον Καζαντζάκη όταν είχε έρθει και τα κατέγραψε με ακρίβεια. Ομως η πολιτεία δεν αξιοποίησε την έκθεση αν και ήταν επίσημος κρατικός απεσταλμένος. Για εμάς υπάρχει προσβολή για τα εγκλήματα που έγιναν για τα οποία δεν έχει δοθεί καμία ένδειξη μετάνοιας. Υπάρχουν ανοικτές πληγές».

Σκότωσαν και τον ιερέα

ΚΕΦΑΛΟΒΡΥΣΙ. Και εδώ οι κάτοικοι ματαίως είχον αποπειραθή να μαλάξουν την μανίαν των Γερμανών προϋπαντήσαντες αυτούς με τον πρόεδρον της κοινότητος επικεφαλής, προσκομίζοντες ρακήν και εδέσματα. Οι Γερμανοί συνέλαβον όλους τους άνδρας τους ευρεθέντας εκεί και, αφού εξεδίωξαν τα γυναικόπαιδα, τους ετυφέκισαν παρά το σχολείον, 33 εν όλω, εξ ων επέζησαν 3.
Επίσης εφόνευσαν δια ξιφολόγχης τον υπέργηρον Εμμ. Γ. Κοντάκην επί της κλίνης του… Οι Γερμανοί, λεηλατήσαντες το χωρίον, απήλθον.
Εις τον ΚΡΕΒΒΑΤΑΝ εφόνευσαν 21…. Μεταξύ των εκτελεσθέντων ήτο και ο ιερεύς του Βαχού Λεωνίδας Πνευματικάκης, ευρισκόμενος εις Κρεββατάν και λειτουργών εν των ναώ επί τη εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. Ο ιερεύς παρουσιάσθη ενώπιον των Γερμανών υψών τον Σταυρόν και εξορκίζων αυτούς να λυπηθούν τους κατοίκους. Εις απάντησιν οι Γερμανοί επυροβόλησαν εναντίον του, ενώ δε εκείνος πληγωμένος εσύρετο δια να καταφύγη εις τινα οικίαν έρριψαν εκ νέου εναντίον του και τον αποτελείωσαν.
Μετά την εκτέλεσιν συνεκεντρώθησαν εις τον Κρεββατάν και τα εκτελεστικά αποσπάσματα Βαχού, Αμιρών και Κεφαλοβρύσου και υπό τους ήχους φωνογράφου ήρχισαν να διασκεδάζουν επί του δώματος του Γ. Ζωάκη και έπειτα μεθυσμένοι κατελθόντες εχόρευαν επί των πτωμάτων των εκτελεσθέντων φωνάζοντες «Χάιλ Χίτλερ» και «Ζήτω η Γερμανία» (ελληνιστί).

Ομαδικές εκτελέσεις και βιασμοί γυναικών

Ουδέ του ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ εφείσθησαν παρ’ όλας τας κατά την προηγουμένην ημέραν δοθείσας υποσχέσεις• ούτω το απόγευμα της 14/9 εξετελέσθησαν 31 εν όλω άνδρες (εξ ων τους 24 ομαδικώς)
….Ο Εμμ. Συμβουλάκης, συλληφθείς καθ’ ην στιγμήν εζήτει να διαφύγη κρατών την τριετήν θυγατέραν του εις τας αγκάλας, περιελήφθη εις την ομαδικήν εκτέλεσιν, υποχρεωθείς να κρατή το τέκνον του. Διαφυγών τας σφαίρας έπεσε κατά γης προσποιηθείς τον νεκρόν• επειδή όμως το νήπιον έκλαιε, ένας Γερμανός στρατιώτης το επυροβόλησεν εκ του πλησίον και το εφόνευσεν. Ο δυστυχής πατήρ έμεινεν επί ώρας ακίνητος, με τα αίματα και τον διεσκορπισμένον μυελόν του τέκνου του επί του προσώπου, μέχρις ότου οι Γερμανοί, αφού έφαγαν και διεσκέδασαν, απεχώρησαν.
Μεταξύ του γερμανικού εκτελεστικού αποσπάσματος ήτο και εις στρατιώτης ιδιαίτερον μίσος κατά του χωρίου τρέφων. Ούτος κατ’ Ιανουάριον του 1943, εν ώρα μέθης, ευρών εν Αγίω Βασιλείω μίαν γυναίκαν καθ’ οδόν, επεχείρησεν να την κακοποιήση• εκείνη κατέφυγε εις τινα οικίαν, εντός της οποίας ο Γερμανός εισελθών εφόνευσεν τον εκεί ευρισκόμενον και κατ’ εκείνην την ώραν τρώγοντα (Σ.Μ.) εκ Καλύμνου, επειδή δε η καταδιωκομένη γυναίκα είχε δραπετεύσει, εισελθών εις άλλην οικίαν, εξεδίωξεν τον ιδιοκτήτην και εβίασε την σύζυγόν του (Δ.Β.), τέλος εξελθών εις τας οδούς ήρχισε να πυροβολή. Οι κάτοικοι δεν ετόλμησαν να τον συλλάβουν, περιορισθέντες να τον καταγγείλουν εις τας προϊσταμένας του αρχάς. Ο στρατιώτης εδικάσθη εις την Βιάννον και κατεδικάσθη εις 5ετή φυλάκισιν μετά το πέρας του πολέμου (!) και εις στέρησιν της αναλογούσης εις αυτόν μερίδος σιγαρέττων επί 6 μήνας. Αυτός λοιπόν ο στρατιώτης ελθών τώρα ως μέλος του εκτελεστικού αποσπάσματος εφρόντισε να εκδικηθή όλους όσους τον είχον καταγγείλει, μεταξύ άλλων, τον πρόεδρον της κοινότητος Αγγ. Χατζάκην.

Εσφαξαν παιδιά για να μαρτυρήσουν τους αντάρτες

Τα ανατολικώτερον κείμενα χωρία της Βιάννου, τα εις τον νομόν Λασηθίου (επαρχ. Ιεραπέτρας) υπαγόμενα, επλήρωσαν την επομένην ημέραν (15/9). Ούτω οι Γερμανοί εφόνευσαν:
Εις τα ΓΔΟΧΙΑ 37 εν όλω. Το σύστημα υπήρξε το ίδιον• οι άνδρες οίτινες είχον προηγουμένως φύγει εκ του χωρίου επειδή οι Γερμανοί δεν προέβαινον εις καμμίαν βιαίαν πράξιν, επανήλθον, και τότε τους συνέλαβον και τους εξετέλεσαν μαζί με όσους ευρίσκοντο εντός του χωρίου. Δέκα επτά εξετελέσθησαν ομαδικώς      δια πολυβόλου εις την θέσιν Καρτσανά, οι υπόλοιποι εντός του χωρίου και ανά τους αγρούς…. Εξ άλλου έκαυσαν επί της κλίνης του, επιχύσαντες βενζίνην, τον ανάπηρον Γεώργ. Μπεκράκην, ετών 40, πατέρα 4 ανηλίκων τέκνων.
Επειδή όλη η περιφέρεια εκηρύχθη νεκρά, απαγορευθείσης πάσης εν αυτή κυκλοφορίας, οι νεκροί παρέμειναν επί δύο μήνας άταφοι, καταφαγωθέντες υπό των κυνών.

«… ο πατήρ βλέπων τους Γερμανούς να πλησιάζουν (14/9) απεμακρύνθη από το αγρόκτημα και εκρύβη εντός σχοίνου, οπόθεν ηδύνατο να παρακολουθήση τα συμβαίνοντα. Οι Γερμανοί εισελθόντες εις τον οικίσκον του κτήματος ευρόντες σακκίδια (βούργες) πολλά με τρόφιμα, ανήκοντα εις τους φεύγοντας κατοίκους, υποψιάσθησαν ότι ταύτα προορίζονται δια τους αντάρτας.
Τότε συνέλαβον τα εγκαταλελειμμένα παιδιά και ήρχισαν να τα βασανίζουν, δια να προβούν εις αποκαλύψεις• τα ωδήγησαν έξω, εχαράκωσαν με την ξιφολόγχην τα μάγουλά των και τας κνήμας των, τα εκέντησαν εις τα πέλματα και επειδή εκείνα δεν είχον τι να μαρτυρήσουν, τους απέσπασαν τα δόντια με την ξιφολόγχην και τέλος τα έσφαξαν δι’ αυτής• έπειτα τα εξήπλωσαν επί του τοίχου του κτήματος με κρεμασμένας τας κεφαλάς.

                                                                                                              Πηγή: ethnos.gr

Καλή σχολική χρονιά σε όλους!

Αρχίζει το σχολείο αύριο Δευτέρα με τον αγιασμό, λογικό είναι λοιπόν να εξετάσουμε μερικές λέξεις του σχολείου, από το εξαιρετικό ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου.
Το σχολείο προέρχεται από τη σχολή, λέξη που είναι μεν αρχαία αλλά έχει υποστεί, στη διαδρομή της μέσα στους αιώνες, μιαν αναπάντεχη εξέλιξη. Πράγματι, στα αρχαία ελληνικά η λέξη σχολή σήμαινε αρχικά την ανάπαυση, την απραξία, τον ελεύθερο χρόνο, ενώ η ασχολία σήμαινε ακριβώς την απουσία αργίας, ελεύθερου χρόνου. Η αρχαία σημασία επιβιώνει και σήμερα, ως σχόλη ή σκόλη (Κυριακή γιορτή και σκόλη να ’ταν η βδομάδα όλη, τραγουδούσε η Αλίκη), αλλά και στο σχόλασμα των μαθητών ή των εργαζομένων. Στη σημερινή χρήση, ο τόνος έχει ανέβει, για να αποφεύγεται η σύγχυση της σχόλης με τη σχολή που σημαίνει πια άλλο πράγμα –αυτό το λέμε προφύλαξη.

Λοιπόν, όταν ο Αθηναίος της εποχής του Περικλή έλεγε «σχολήν άγω» αυτό σήμαινε ότι καθόταν αραχτός και ήρεμος· κι επειδή μόνο ο απαλλαγμένος από τις σκληρές βιοποριστικές ασχολίες μπορούσε να αφιερώνει χρόνο στη συζήτηση με άλλους και στην πνευματική του καλλιέργεια, σιγά-σιγά η λ. σχολή παίρνει τη σημασία «σπουδή, φιλοσοφική συζήτηση» και αργότερα, στην ελληνιστική εποχή, φτάνει να σημαίνει και το μέρος, το ίδρυμα όπου σπουδάζει κανείς και αποκτά γνώσεις.
Από τη σχολή προέρχεται και το λατινικό δάνειο schola, που είναι η αρχή όλων των σημερινών school, école, scuola και των άλλων λέξεων σχεδόν όλων των ευρωπαϊκών γλωσσών που σημαίνουν «σχολείο». Να σημειωθεί πάντως ότι η λέξη σχολείον είναι της ελληνιστικής εποχής και μάλλον σπάνια· τα παιδιά των αρχαίων προγόνων μας την εποχή του Περικλή είχαν δάσκαλο τον παιδαγωγό ή πήγαιναν σε διδασκαλείον, όχι σε σχολείον ούτε καν σε σχολή.
Στο σχολείο διδάσκει ο δάσκαλος. Υπάρχουν βέβαια, στη μέση εκπαίδευση, οι καθηγητές, αλλά, κακά τα ψέματα, η λέξη «δάσκαλος» έχει μιαν ιδιαίτερη φόρτιση –γι’ αυτό κι όταν θέλουμε να παινέψουμε κάποιον καθηγητή για τη μεταδοτικότητά του, για την προνομιακή σχέση του με τους μαθητές, λέμε με έμφαση πως είναι δάσκαλος. «Δάσκαλος» ήταν, ας πούμε, το παρατσούκλι με το οποίο ήταν γνωστός ο Απόστολος Αποστόλου, ο αριστερός επί σειρά θητειών δήμαρχος Μυτιλήνης, παρόλο που ήταν στην πραγματικότητα καθηγητής της Χημείας.
Ο δάσκαλος διδάσκει· η αρχαία λέξη, άλλωστε, είναι διδάσκαλος, με αναδιπλασιασμό από μια ρίζα δα- που τη βρίσκουμε και στον δαήμονα, τον γνώστη ή, με στερητικό, στον αδαή. Ο διδάσκαλος έγινε δάσκαλος με απλολογία, μια σοφή διεργασία της λαϊκής ομιλίας, όπως και το βιβάζω έγινε βάζω ή όπως, στις μέρες μας, τον περιβαλλοντολόγο πολλοί τον λένε περιβαντολόγο ή αθλίατρο τον αθλητίατρο, με τη διαφορά ότι τις πρώτες μεταβολές επειδή δεν τις είδαμε όταν συνέβαιναν τις αποδεχτήκαμε σαν αυτονόητες, ενώ οι δεύτερες, που τις βλέπουμε να συμβαίνουν τώρα, προκαλούν οργή σε πολλούς –δηλαδή μελετάει το περιβάντο; Ε, όσο δάσκει ο δάσκαλος.
Δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτεις, λέει η παροιμία για να στηλιτεύσει την ασυνέπεια μεταξύ λόγων και έργων. Μ’ όποιον δάσκαλο καθίσεις, τέτοια γράμματα θα μάθεις, υποστηρίζει μια άλλη –και βέβαια κυρίως λέγεται όταν η επίδραση του εμπειρότερου είναι κακή. Απ’ τ’ αυτί και στο δάσκαλο, λέμε για κάτι που γίνεται αμέσως και με πειθαναγκασμό –και βρήκε τον δάσκαλό του, όταν κάποιος ικανός ή πονηρός υποσκελιστεί από κάποιον άλλον ικανότερο ή επιτηδειότερο. Παρόλο που δασκάλες υπάρχουν εδώ και πάνω από έναν αιώνα και μάλιστα σήμερα οι γυναίκες εκπαιδευτικοί αποτελούν σαφώς την πλειοψηφία, δεν έχουν αφήσει το ίχνος τους στη (βαθιά σεξιστική άλλωστε) φρασεολογία μας.
Όσο για τους μαθητές, η λέξη είναι επίσης αρχαία. Στις Νεφέλες του Αριστοφάνη, όταν ο Στρεψιάδης επισκέπτεται το φροντιστήριον του Σωκράτη, λέει «εγώ γαρ ουτοσί ήκω μαθητής εις φροντιστήριον». Η λέξη προέρχεται από το ρήμα μανθάνω, από θέμα μαθ- που ανάγεται σε ινδοευρωπαϊκή ρίζα που συνδέεται με τη σκέψη και τις πνευματικές δραστηριότητες. Ο μαθητής εξ ορισμού είναι άπειρος, κάτι που εκφράζεται πιο παραστατικά με το υποτιμητικό υποκοριστικό μαθητούδι ενώ για να αναφερθούμε στο σύνολο των μαθητών χρησιμοποιούμε συχνά το παλιομοδίτικο κλισέ «η μαθητιώσα νεολαία», που δεν είναι αυθεντικό αρχαίο αλλά λόγιος σχηματισμός από το αρχαίο εφετικό ρήμα «μαθητιώ» (επιθυμώ να μάθω) και πλάστηκε ως μεταφραστικό δάνειο από το γερμ. lerneifrig.
Η λέξη «παιδεία», πάλι, προέρχεται από το ρήμα «παιδεύω», κι αυτό με τη σειρά του από τη λέξη «παις», το παιδί. Αρχικά «παιδεύω» σήμαινε «ανατρέφω, εκπαιδεύω παιδί», όμως επειδή η εκπαίδευση συνοδευόταν από τιμωρίες, σιγά-σιγά, από τα ελληνιστικά κιόλας χρόνια, και ιδίως από τον χριστιανισμό, το ρήμα παίρνει και τη σημασία «τιμωρώ» και στη συνέχεια «ταλαιπωρώ, βασανίζω». Θα θυμάστε το βιβλικό «oν αγαπά Κύριος παιδεύει»: δεν εννοεί «εκπαιδεύει» αλλά «τιμωρεί».

                                                                               Καλό σχολείο σε γονείς και μαθητές...

Κυριακάτικο σινεμά: "Το φως που σβήνει" (2000)

 Άλλη μια ταινία -ύμνος στην συνεχή, ακούραστη και ανιδιοτελή προσπάθεια των δασκάλων είναι η πρόταση του ιστολογίου για τούτη την Κυριακή που ξημερώνει. Με το μυαλό στο πρώτο κουδούνι που θα ηχήσει σε λίγες ώρες...Είναι η ταινία "Το φως που σβήνει", παραγωγής του 2000, είναι ένα άψογα γυρισμένο μελόδραμα από τον Βασίλη Ντούρο, με υπέροχη μουσική από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου και αιγαιοπελαγίτικα τοπία, ειδικά στη Χάλκη. Με τους: Αλέκο Αλεξανδράκη ( η στερνή του ταινία στον κινηματογράφο), Βίκυ Βολιώτη, Ελισάβετ Ναζλίδου, Βλαδίμηρο Γολοσίνσκι, Δημήτρη  Μαυρόπουλο...

ΚΑΛΗ  ΚΥΡΙΑΚΗ!

Η ιστορία των Καρυάτιδων του Ερεχθείου

Η ιστορία των θαυμάσιων κοριτσών της κλασικής αρχαιότητας σε ένα θαυμάσιο φιλμάκι ελληνικής παραγωγής! Δημιουργήματα του ξακουστού γλύπτη Αλκαμένη, από ξακουστά μάρμαρα της Πεντέλης,
οι έξι αδερφές γεννήθηκαν όταν φτιάχτηκε στην Ακρόπολη ο ναός, ιωνικού ρυθμού, το Ερέχθειον. Αρχισε να χτίζεται το 421 π.Χ., εποχή ειρήνης για την Αθήνα, αλλά η μοίρα του ακολουθούσε τη μοίρα της πόλης. Οι εργασίες σταμάτησαν μάλλον μετά την τραγική για τους Αθηναίους σικελική εκστρατεία το 413 π.Χ. και ξανάρχισαν το 409 π.Χ., μετά τις νέες νίκες της πόλης, που αναπτέρωσαν το ηθικό της. Μάλιστα εκεί φυλασσόταν και το ξόανο της Αθηνάς, στο οποίο οι Αρρηφόροι εναπέθεταν το ύφασμα που ύφαιναν για τη γιορτή των Παναθηναίων.
Οι έξι Κόρες, όπως τις ονόμαζαν, περνούσαν τον καιρό τους στο νότιο μπαλκόνι, την πρόστασιν. Στήριζαν την οροφή με το κεφάλι τους, πράγμα πολύ βολικό, γιατί τους επέτρεπε να κοιτούν τον Παρθενώνα και πιο πίσω την Αθήνα. Καρυάτιδες τις ονόμασαν πολύ αργότερα. Ο Ρωμαίος αρχιτέκτονας Βιτρούβιος είπε ότι οι γιαγιάδες τους ήταν οι γυναίκες των λακωνικών Καρυών που μήδισαν στους Περσικούς Πολέμους, αλλά μπορεί να είναι και οι λακώνισσες παρθένες χορεύτριες που χόρευαν προς τιμήν της Καρυάτιδας Αρτέμιδος. Η αλήθεια χάνεται στον χρόνο, η ομορφιά τους όμως στέκει πάνω από αυτόν...

Κυριακάτικο σινεμά: "Eyes Without A Face (1960)"

Ένα ψυχολογικό θρίλερ γαλλικής παραγωγής 1960, είναι η πρόταση του ιστολογίου για την πρώτη Κυριακή του φθινοπώρου. Λίγα λόγια για την υπόθεση: Ένας διακεκριμένος χειρουργός απάγει και κατακρεουργεί νεαρές γυναίκες ως ακούσιους δωρητές, σε μια απελπισμένη προσπάθεια να επαναφέρει το παραμορφωμένο πρόσωπο της κόρης του που καταστράφηκε σε δυστύχημα για το οποίο ο ίδιος υπήρξε υπεύθυνος. Νεκρή για τον έξω κόσμο και αναγκασμένη να υπομένει τα εγκλήματα που διαπράττονται στο όνομα της σωτηρίας της, εκείνη περιφέρεται σαν φάντασμα στο δίχως καθρέφτες μέγαρο, οχυρωμένη πίσω από μια ανέκφραστη μάσκα.
Πρωταγωνιστούν Pierre Brasseur, Alida Valli & Edith Scobb,
 Μουσική Maurice Jarre
Σκηνοθεσία Georges Franju

ΚΑΛΗ  ΚΥΡΙΑΚΗ!! 

 

Μηνολόγιο Σεπτεμβρίου...

Να και το μηνολόγιο του Σεπτεμβίου που, παρέα με το φθινόπωρο έφτασαν από σήμερα...Το παρακάτω ποίημα με φθινοπωρινή αιτία πλάστηκε από τον Καβάφη...Με την ίδια, υποθέτω, αιτία σκάρωσε και ο Φοίβος Δεληβοριάς το τραγούδι "Κάθε Σεπτέμβρη..."

ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ!!

Ο Σεπτέμβρης του 1903

Τουλάχιστον με πλάνες ας γελιούμαι τώρα· 

 την άδεια την ζωή μου να μη νιώθω.

  Και ήμουνα τόσες φορές τόσο κοντά.

  Και πώς παρέλυσα, και πώς δειλίασα·  

γιατί να μείνω με κλειστά τα χείλη· 

 και μέσα μου να κλαίει η άδεια μου ζωή, 

 και να μαυροφορούν οι επιθυμίες μου.

Τόσες φορές τόσο κοντά να είμαι στα μάτια,

 και στα χείλη τα ερωτικά, 10 

 στ’ ονειρεμένο, το αγαπημένο σώμα. 

 Τόσες φορές τόσο κοντά να είμαι.

[1904]

Πε 1	Απελλού του ζωγράφου
Πα  2	†  Κωνσταντίνου  Κανάρη του πυρπολητού και γέννησις Ανδρέου Εμπειρίκου του υπερρεαλιστού. Και κοίμησις παπα-Στρατή, της Αγκαλιάς της Λέσβου.
Σα  3	Ιωάννου Μακρυγιάννη συγγραφέως και αγωνιστού
Κυ 4	Πρώτη έκδοσις της «Παπίσσης Ιωάννας» υπό Εμμανουήλ Ροϊδου
Δε  5	Αρχιλόχου του Παρίου και θανή Νίκου Νικολαΐδη του σκηνοθέτη
Τρ  6	Τα Σεπτεμβριανά της Πόλης
Τε  7	Αρτέμιδος και Ενυαλίου
Πε 8	Παγκόσμιος Ημέρα κατά του Αναλφαβητισμού
Πα 9	Γενέσιον Μιχαήλ Θερβάντες
Σα 10	† Ρώμου Φιλύρα του κατηραμένου ποιητού
Κυ 11	†  Ανατροπή και φόνος Σαλβατόρ Αλλιέντε
Δε 12	Γενέσιον Μαυρικίου Σεβαλιέ
Τρ 13	†  Δάντου Αλιγκέρι
Τε 14	Ίδρυσις της Φιλικής Εταιρείας και θανή Μ. Καραγάτση και Στέλιου Καζαντζίδη
Πε 15	Ανακάλυψις της πενικιλίνης υπό Φλέμιγκ
Πα 16	† Κοίμησις Μαρίας Κάλλας, της αξεπέραστης ντίβας (1977)
Σα 17	†  Μάνου Λοΐζου του γλυκύτατου μελωδού
Κυ 18	Έναρξις Μεγάλων Μυστηρίων εν Ελευσίνι
Δε 19	† Κοίμησις Νικολάου Σκαλκώτα του μουσουργού (1949) και αυτοπυρπόλησις Κωνσταντίνου Γεωργάκη, φοιτητού εν Ιταλία (1970)
Τρ 20	Γενέσιον Ευριπίδου
Τε 21	Διεθνής Ημέρα Ειρήνης
Πε 22	Γενέσιον Μιχαήλ Φαρανταίη
Πα 23	Της εν Σαλαμίνι ναυμαχίας και της νίκης εν Ιμέρα
Σα 24	†  Παρακέλσου
Κυ 25	Γενέσιον Δημητρίου Σοστακόβιτς
Δε 26	Γενέσιον Αλβέρτου Μοράβια και θανή Λευκαδίου Χερν του ελληνοϊάπωνος
Τρ 27	Ίδρυσις του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου
Τε 28	†  Θανή Λουδοβίκου Παστέρ
Πε 29	† Κοίμησις Αιμιλίου Ζολά
Πα 30	Καρόλου Δαρβίνου

Πάει το καλοκαίρι...

Ρέκβιεμ για το καλοκαίρι που σε λίγες ώρες μας αποχαιρετά είναι το παρακάτω κείμενο της "Εφημερίδας των Συντακτών", μια μέρα μετά την πανσέληνο. Από τον Δημήτρη Νανούρη...

Με τις χορδές του λαγούτου αποχαιρετούμε τις θαλάσσιες πραιρίες, που λέν’ κι οι ποιητές. Καβαλικεύουμε τα ατίθασα άτια του πελάγους, στήνουμε χορό στην αφρόεσσα χαίτη τους, ακροβατούμε στον ανυποχώρητο καλπασμό τους. Στις γαλανές γειτονιές των αντικατοπτρισμών συνομιλούν ο σκοτεινός βυθός του παρελθόντος με τον λαμπερό ουρανό του μέλλοντος· νεύματα, ψίθυροι και σκέρτσα, ερωτόλογα και υποσχέσεις, κραυγές και φοβέρες αφηγούνται τη μοίρα μας.

Εγκαταλείπουμε μια-μια τις ψευδαισθήσεις του καλοκαιριού. Τις τιρκουάζ αποχρώσεις των αμπελώνων, τις αμμουδιές με τα πλατύφυλλα βότσαλα, τα απολιθωμένα κρίταμα των βράχων, τις ξελογιάστρες συκιές με τα συκάμινα. Πυροδοτεί τις θρυαλλίδες της μνήμης το υγρό στοιχείο· συδαυλίζει τις εκρήξεις των νόστων· καταστρατηγεί τις διεστραμμένες νομοτέλειες που ατενίζουν αμήχανα τις αγλαές κορυφογραμμές των νησιών. Απ’ τον βατήρα των αδιεξόδων πέφτουν παφλάζοντας στον γιαλό οι σταθερές, οι σταθμοί κι οι αστάθειες· οι δοξασίες, οι παραδοξότητες κι οι δόξες· οι αιτιάσεις, τα αίτια και τα αιτιατά.

Θαρρείς πως συνωμοτούν οι ακτινοβόλες δυνάμεις του σύμπαντος για να λούζεται εσαεί ο Ικαρος στ’ αγριεμένα νάματα της Νικαριάς. Ατάραχος ταραξίας των αιθέρων επαναλαμβάνει την πτήση του στο διηνεκές, με αφοπλιστικό πλεονέκτημα τα κέρινα φτερά του. Με τις χορδές του λαγούτου φίλος τραγουδοποιός και λεξεγέρτης ακυρώνει τα μοιρολόγια, διαιωνίζει τις επιστροφές, παιανίζει τους θριάμβους επιμένοντας πως με την πτώση του ο γιος του Δαιδάλου εξυψώνεται. Η θάλασσα, άλλωστε, δεν χωρίζει τις στεριές· τις ενώνει.

Εορτή ετήσια των ηδονών το καλοκαίρι, πανήγυρις των ορμών, καθέλκυση των αισθήσεων στους αναζωογονητικούς χυμούς του πεπρωμένου. Δεν του ταιριάζουν οι αποχαιρετισμοί. «Καλό χειμώνα» λένε οι δειλοί και τον περιμένουν απ’ τον Αύγουστο οι προσκυνημένοι. Εμπλεοι απόλαυσης υποδεχόμαστε το αποκαλόκαιρο, οπότε η φύση αρχίζει να προβάρει το χειμωνιάτικο φουστάνι της. Ωσπου να εφαρμόσει στο στήθος, τη μέση και τους γλουτούς, μας αιφνιδιάζει με τις πιο έξαλλες εμφανίσεις της.

Ξεμωραίνονται ακόμα και οι καιροί. Κι εμείς που γυρίσαμε εκόντες άκοντες στον κλεινόν άστυ, κρατάμε μέσα μας το καλοκαίρι. Φωτοσυνθέτουμε τον ήλιο, μετουσιώνουμε τα κύματα, μεταλλάσσουμε τα περιγράμματα των νησιών. Περισυλλογή, εξύψωση, υπέρβαση. Η αδήριτη επικαιρότητα προοιωνίζεται άστατα δελτία με θυελλώδεις ανέμους, μπόρες και αστραπόβροντα, ενόψει συμπληρωματικής αξιολόγησης. Το αποκαλόκαιρο ορίζεται ως η αντίσταση του αδύνατου στην εξουσία των εποχών· στην αμείλικτη τυραννία του χειμώνα.

Ηταν απαίτηση επιστήθιου φίλου η αναδημοσίευση τούτου του σημειώματος που γράφτηκε τέτοιες μέρες πριν από τρία χρόνια ακριβώς στο κατάστρωμα του πλοίου της γραμμής από την ευφρόσυνη Νάξο στον κατηφή Πειραιά. Το αυγουστιάτικο μελτέμι έκανε ξεμυαλιστικά εναργείς τις Κυκλάδες. Μύκονος, Δήλος, Ρήνεια, Τήνος, Σύρα, Γυάρος και πιο κάτω τα Θερμιά και η Τζια απ’ τη μια κι η Πάρος, η Αντίπαρος, η Σίφνος και η Σέριφος απ’ την άλλη. Νόμιζες πως θα απλώσεις το χέρι σου και θα τις πιάσεις. Στο νυχτερινό χτεσινό ταξίδι τ’ ασήμι της πανσελήνου λαμπύριζε στα γαλήνια νερά κι όλες αυτές οι πανέμορφες θυγατέρες, συμπλέοντας μαζί μας με τα χωριά τους φωταγωγημένα, μας συνόδευαν στη μελαγχολική διαδρομή της επιστροφής.