Γιάννης Μαρκόπουλος (1939-2023): Μια ζωή-μουσική...Η σπουδαία διαδρομή του...

 

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες, που με τις πρωτοποριακές συνθέσεις του άνοιξε μουσικούς δρόμους σε προηγούμενες δεκαετίες πέθανε, προχθές Σάββατο, σε ηλικία 84 ετών.

Η ζωή και το έργο του Γιάννη Μαρκόπουλου

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος γεννήθηκε το 1939 στην Κρήτη, όπου πήρε τα πρώτα μουσικά μαθήματα στη θεωρία και στο βιολί, καθώς και τις πρώτες επιρροές από τους τοπικούς ρυθμούς με τους γρήγορους χορούς και τα επαναλαμβανόμενα μικρά μοτίβα, την κλασική μουσική, αλλά και τη μουσική της ευρύτερης ανατολικής Μεσογείου, ιδιαίτερα της Αιγύπτου. Το 1956 συνέχισε τις σπουδές του στο Ωδείο Αθηνών, με τον συνθέτη Γεώργιο Σκλάβο και τον καθηγητή βιολιού Ιωσήφ Μπουστίντουϊ (Joseph Bustidui). Την ίδια εποχή εισάγεται στο Πάντειο Πανεπιστήμιο για κοινωνικές και φιλοσοφικές σπουδές, που όμως δεν ολοκληρώνει, ενώ παράλληλα συνθέτει για το θέατρο, τον κινηματογράφο και τον χορό.

Το 1963 βραβεύεται στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης για τη μουσική του στην ταινία «Μικρές Αφροδίτες» του Νίκου Κούνδουρου και τον ίδιο χρόνο ανεβαίνουν από νέα χορευτικά σύνολα τα έργα του «Θησέας» (χορόδραμα), «Χιροσίμα» (σουίτα μπαλέτου) και τα «Τρία σκίτσα για χορό». Το 1967, με την επιβολή της δικτατορίας, ο Γιάννης Μαρκόπουλος μεταβαίνει στο Λονδίνο, όπου εμπλουτίζει τις μουσικές του γνώσεις κοντά στην Αγγλίδα συνθέτρια Ελίζαμπεθ Λάτιενς (Elisabeth Lutyens). Επίσης συνθέτει την κοσμική καντάτα «Ήλιος ο πρώτος» σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη και τη μουσική για τη «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη για το θέατρο Τέχνης, σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν.

Παράλληλα ολοκληρώνει τη μουσική τελετή «Ιδού ο Νυμφίος», έργο που κράτησε ανέκδοτο, εκτός του περίφημου «Ζαβαρακατρανέμια», ένα τα πιο διάσημα κομμάτια του. Την ίδια περίοδο γνωρίζεται με τους συνθέτες Ιάννη Ξενάκη και Γιάννη Χρήστου και έρχεται σε επαφή με τα πλέον πρωτοποριακά μουσικά έργα. Στο Λονδίνο συνθέτει επίσης τους «Χρησμούς» για συμφωνική ορχήστρα και τους πρώτους «Πυρρίχιους χορούς Α’, Β’, Γ’» (από τους 24 που ολοκλήρωσε το 2001), οι οποίοι παίζονται, το 1968, από την ορχήστρα Concertante του Λονδίνου στο Queen Elizabeth Hall. Τότε γράφει και τη μουσική για την «Τρικυμία» του Σαίξπηρ που ανεβαίνει από το Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας σε σκηνοθεσία David Jones. Στην Αθήνα επιστρέφει το 1969, με σκοπό να συμβάλει με τα έργα του στην πορεία για την αποκατάσταση της δημοκρατίας.

Με την είσοδο της δεκαετίας του 1970, ο Γιάννης Μαρκόπουλος πραγματοποιεί καθοριστική στροφή στην πορεία του. Υλοποιεί το μουσικό του όραμα, καταθέτοντας έργα που χαρακτηρίζονται στο σύνολό τους ως νέα πρόταση και τομή για τη μέχρι τότε ελληνική μουσική πραγματικότητα. Πρόκειται για έργα που ως ενότητα έχουν επηρεαστεί, στις θεμελιακές αρχές τους, από τις αισθητικές και φιλοσοφικές απόψεις του συνθέτη, με το καθένα όμως από αυτά να είναι διαφορετικό. Με τις συνθέσεις του καθιερώνει την ουσία της μουσικής συμβίωσης και τους συσχετισμούς έκφρασης μεταξύ συμφωνικών και τοπικών οργάνων, μέσω του μελωδικού και ρυθμικού του ορίζοντα, των αρμονικών του δομών και των ηχοχρωμάτων της διάφανης ενορχήστρωσής του.

Παράλληλα προτείνει εμφατικά την «Επιστροφή στις Ρίζες», εννοώντας τον «σχεδιασμό του μέλλοντος, με ενδοσκόπηση, μελέτη και πλησίασμα των άφθαρτων πηγών της ζωντανής τέχνης του κόσμου και επιλεγμένες σύγχρονες πληροφορίες τέχνης». Η πρότασή του αυτή παίρνει τις διαστάσεις ενός κινήματος τέχνης.

 

Την ίδια περίοδο, τραγούδια του, όπως οι «Οχτροί», τα «Λόγια και τα χρόνια», τα «Χίλια μύρια κύματα», η «Λένγκω» (Ελλάδα), ο «Γίγαντας», το «Κάτω στης μαργαρίτας το αλωνάκι», το «Καφενείον η Ελλάς», τα «Παραπονεμένα λόγια», το «Μιλώ για τα παιδιά μου» και πολλά άλλα γίνονται σύμβολα και μύθοι. Το ίδιο συμβαίνει και με τα μουσικά του έργα «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», «Ο Στράτης ο Θαλασσινός ανάμεσα στους Αγάπανθους», «Ήλιος ο Πρώτος», «Χρονικό», «Ιθαγένεια», «Οροπέδιο», «Θητεία και Μετανάστες» - σε ποίηση και στίχους Σολωμού, Σεφέρη, Ελύτη, Κ.Χ. Μύρη, Μιχ. Κατσαρού, Ελευθερίου, Σκούρτη, Θεοδωρίδη και δικούς του. Το 1976 συνθέτει τη μουσική για την τηλεοπτική σειρά του ΒΒC «Who pays the Ferryman?» και η επιτυχία του μουσικού θέματος παραμένει στην κορυφή του βρετανικού Hit-Parade για μήνες, ενώ κάνει τον συνθέτη διεθνώς γνωστό.

Στα επόμενα χρόνια η δημοφιλία αυτή εκφράζεται με πολλές μετακλήσεις για συναυλίες και ο Μαρκόπουλος πραγματοποιεί αλλεπάλληλα ταξίδια ανά τον κόσμο, όπως στη Νέα Υόρκη, τη Φιλαδέλφεια, το Σικάγο, το Σαν Φρανσίσκο, το Τορόντο, το Μόντρεαλ, τη Στοκχόλμη, το Άμστερνταμ, τη Νάπολη, το Παρίσι, το Βερολίνο, το Μόναχο, τη Φρανκφούρτη, τις Βρυξέλλες, το Λονδίνο, καθώς και σε διάφορες πόλεις της Ρωσίας και της Αυστραλίας.

Το 1980 ενώνεται και στη ζωή με την τραγουδίστρια και συνεργάτιδά του Βασιλική Λαβίνα. Γεννιέται η κόρη τους Ελένη. Για μια περίοδο ο συνθέτης αποζητά μια πιο ιδιωτική ζωή με την οικογένειά του, ενώ ξεκινά η προετοιμασία του για το άνοιγμα ενός νέου κεφαλαίου στη μουσική του: Στον κορμό των νέων συνθέσεών του εμφανίζονται μελωδικά ξεσπάσματα στηριγμένα στην εκτεταμένη πολυτονικότητα της αρμονικής του δομής -καρποί της φαντασίας του- που ενισχύονται από το πάθος μιας ανεξάντλητης ζωτικότητας.

Το 1994 συνθέτει ένα από τα πιο σημαντικά του έργα, τη «Λειτουργία του Ορφέα» -για φωνή, χορωδία και ορχήστρα- που απευθύνεται φιλοσοφικά στον επαναπροσδιορισμό της σχέσης του ανθρώπου με τη φύση. Ακολουθούν η «Ανα-γέννηση Κρήτη ανάμεσα σε Βενετιά και Πόλη», μουσικό ταξίδι σε 4 ενότητες, η όπερα «Ερωτόκριτος και Αρετή», τα «Σχήματα σε κίνηση», κονσέρτο για πιάνο εμπνευσμένο από τον Πυθαγόρα, τα «Ευήλια τοπία, φαντασία για σόλο φλάουτο», ο «Νόμος της Θαλπωρής», ορατόριο-μουσικό θέαμα για φωνές, χορωδία, ορχήστρα πνευστών, μπαλέτο και εικόνες, «16 Πυρρίχιοι χοροί 1980-2001», «Τρίπτυχο για φλάουτο έγχορδα και άρπα» (2007).

Ας ταξιδέψει στο ουράνιο φως της μουσικής του. Στο φως που μας ταξίδεψε όλους μας...

Ο Ελύτης μάς έδειξε τους ήλιους και τα σκοτάδια της Ελλάδας...

  Εκεί που συναντήθηκαν η λυρική αφήγηση και κάποια από τα "υλικά" του υπερρεαλισμού, εκεί που η ελληνική παράδοση "περπάτησε" χέρι-χέρι με τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό, εκεί που το όνειρο και η φαντασία φωτίστηκαν από το ελληνικό αρχιπέλαγος, εκεί που η σκληρή συνείδηση εκφράστηκε μέσα από τον αλληγορικό στοχασμό, εκεί είναι που βρίσκονται οι ορίζοντες της ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη, που έφυγε για την αιωνιότητα, τέτοιες μέρες (18 Μαρτίου 1996). Στίχοι που συνδυάζουν τις εικόνες με μια σπάνια λεκτική αισθητική, με μια διαχρονική εκφραστικότητα, με μια συγκλονιστική λαϊκή ομορφιά και δύναμη. Ο ήλιος και το Αιγαίο, η "παραμόρφωση" του πολέμου, το ρίγος της ψυχής, μα πάνω απ' όλα το "θαύμα" της γλώσσας, εκείνη η "φωνή" που αγκαλιάζει όλη την Ελλάδα με το ξεχωριστό μέταλλό της.

 Μέλος της περίφημης λογοτεχνικής γενιάς του '30, βρέθηκε από νωρίς μπροστά στο "δίλημμα" της χρήσης των νέων κινημάτων που έφερναν την επανάσταση στη δυτική Ευρώπη, όμως γρήγορα μπόρεσε να δώσει τις απαντήσεις του, παρουσιάζοντας ένα προσωπικό ιδίωμα, το οποίο διατήρησε μέσα του το ελληνικό "τοπίο", αφήνοντας χώρο και στις νέες "τεχνικές", οι οποίες προσαρμόστηκαν απόλυτα στο δικό του όραμα. Ξεφεύγοντας από την παγίδα της άνευ όρων υποταγής στον σουρεαλισμό, δεν επέτρεψε στο μοντέρνο να παρουσιαστεί ως ο κυρίαρχος πόλος στο λογοτεχνικό του πεδίο, αλλά άφησε πινελιές από αυτές τις φόρμες να δώσουν φρεσκάδα στη σκέψη του, στην τέχνη του και τελικά, στην ποίησή του.

  

Το Ιστολόγιο παρουσιάζει ένα μικρό αφιέρωμα στον άνθρωπο που εξέφρασε την παντοδυναμία του ονείρου, απαγγέλλοντας τις περιπλανήσεις του με αισθητική καθαρότητα σε ένα ταξίδι που είχε ως προορισμούς του τη γη, την πατρίδα, τη θάλασσα, την ελευθερία και τον ήλιο. Ο Ελύτης είναι μεγάλος, όχι - μόνο - για το Νόμπελ Λογοτεχνίας του 1979, αλλά - κυρίως - για τις "υψηλές πύλες" που έχτισε προς την ομορφιά, τον έρωτα, την ανώτερη αλήθεια, την κατανόηση της βεβήλωσης, το δράμα της θυσίας, την ένταση του πολέμου, τις απαντήσεις σε κάθε ηθικό προβληματισμό, την αξία του φωτός. Όλα αυτά, μέσα από τη δική του ποιητική "επανάσταση".

Ο Οδυσσέας Αλεπουδέλης, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης, με καταγωγή από τη Μυτιλήνη, αλλά μεγάλωσε στην Αθήνα. Γόνος εύπορης οικογένειας, ήρθε από μικρός σε επαφή με τη θάλλασα και την ελληνική ναυτική παράδοση, αφού περνούσε τα καλοκαίρια του σε νησιά του Αιγαίου, κάτι που προετοίμασε τη γόνιμη, λυρική του θεώρηση, η οποία άρχισε να φαίνεται από τα γυμνασιακά του κιόλας χρόνια, όταν συνεργάστηκε με τη "Διάπλαση των Παίδων", το κατεξοχήν παιδικό "λογοτεχνικό" περιοδικό της εποχής. Είχε ξεκινήσει ήδη να διαβάζει με ζήλο Έλληνες και ξένους συγγραφείς και ποιητές, ξοδεύοντας όλα του τα χρήματα στην αγορά βιβλίων.

 Η ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΟΝ ΥΠΕΡΡΕΑΛΙΣΜΟ

Λίγο μετά την αποφοίτησή του από το Γυμνάσιο και ενώ δεχόταν πιέσεις από τους γονείς του να σπουδάσει χημικός, γνωρίστηκε με το έργο του Πωλ Ελυάρ, "προσπερνώντας" τον αρνητισμό του ντανταϊσμού, αλλά αφήνοντας τον εσωτερικό του κόσμο να γοητευτεί από τον σουρεαλισμό, από την "αδεξιότητα" της ορολογίας του και συγχρόνως από την ίδια την αμφισβήτηση που ενσωμάτωνε στην ποίηση την επιθυμία της "επανάστασης". Ο Ελυάρ, αλλά και άλλοι Γάλλοι υπερρεαλιστές ποιητές, όπως ο Λουί Αραγκόν, ο Ρενέ Κρεβέλ, ο Ροζέ Βιτράκ, επηρέασαν τις ιδέες του Ελύτη για τη λογοτεχνία και "προετοίμασαν" τη στροφή του που θα ακολουθούσε τα επόμενα χρόνια, αποκρυσταλλωμένη πλέον στους στίχους του.

Έτσι λοιπόν, το 1930, στα 19 του, απέκλεισε την προοπτική της χημείας και γράφτηκε στη Νομική σχολή Αθηνών, συνεχίζοντας τη μελέτη του στους Έλληνες ποιητές, αλλά και τις περιπλανήσεις του στην ελληνική επαρχία, όπου αναζητούσε επίμονα τα δικά της χαρακτηριστικά και τη δική της "αλήθεια", για να δώσει προοπτική στην καλλιτεχνική του εξέλιξη. Τότε ήταν που άρχισε να γράφει τα πρώτα του ποιήματα, ενώ παράλληλα ήρθε σε επαφή με τον κύκλο του περιοδικού "Νέα Γράμματα" (Σεφέρης, Πολίτης, Σικελιανός, Θεοτοκάς, Τερζάκης, Τσάτσος, Καραντώνης κ.ά.), το οποίο παρουσίασε αναλυτικά τις νέες δυτικές φόρμες, τις τάσεις και τα κινήματα, κυρίως των συγγραφέων και ποιητών της νεώτερης γενιάς.

  

Την ίδια χρονιά που πρωτοεκδόθηκαν τα "Νέα Γράμματα", ο Ελύτης γνώρισε τον Ανδρέα Εμπειρίκο και μυήθηκε ακόμα περισσότερο στον υπερρεαλισμό, ενώ λίγους μήνες αργότερα κυκλοφόρησαν και τα πρώτα του ποιήματα στο περιοδικό, για πρώτη φορά με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο που θα τον συνόδευε πλέον σε όλη του τη ζωή. Στα "Νέα Γράμματα", ο Ελύτης δημοσίευσε και μεταφράσεις ποιημάτων του Ελυάρ, προλογίζοντας τον δημιουργό τους ως "τον ποιητή που ό,τι γράφει, φτάνει αμέσως στην καρδιά μας, μας χτυπάει κατάστηθα σαν κύμα ζωής άλλης, βγαλμένης από το άθροισμα των πιο μαγικών ονείρων μας". Ένα χρόνο αργότερα, το 1936, στην Α' Διεθνή Υπερρεαλιστική Έκθεση των Αθηνών, ο Ελύτης εντυπωσίασε με μια νέα πτυχή της τέχνης του.

Παρουσίασε ζωγραφικούς πίνακες με την τεχνική του κολάζ, κάτι που είχαν επινοήσει από τη δεκαετία του 1910 ο Πικάσο και ο Μπρακ, σε ένα παρακλάδι του συνθετικού κυβισμού, που αμέσως πέρασε και στην ποίηση με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Γκιγιόμ Απολινέρ. Εκείνη την εποχή, ο Ελύτης γνωρίστηκε και με τον Νίκο Γκάτσο, έναν ακόμα ποιητή που ακολούθησε τα χνάρια του υπερρεαλισμού, εκδίδοντας το 1943 την "Αμοργό". Το 1940 κυκλοφόρησε τελικά η πρώτη ποιητική συλλογή του Ελύτη, με τίτλο "Προσανατολισμοί", μια πρώτη γεύση του πώς οι υπερρεαλιστικές επιρροές, αντί να "ηγηθούν" στην εκφραστική φόρμα του ποιητή, υπηρέτησαν το ταξίδι του στην Ελλάδα, στο Αιγαίο, στον ουρανό και στο φως.

   

Ο "ΗΛΙΟΣ Ο ΠΡΩΤΟΣ" ΚΑΙ ΤΟ "ΑΣΜΑ ΗΡΩΙΚΟ ΚΑΙ ΠΕΝΘΙΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΑΜΕΝΟ ΥΠΟΛΟΧΑΓΟ ΣΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ"

Με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, ο Ελύτης βρέθηκε στο μέτωπο, αρρώστησε σοβαρά από τύφο και έζησε το δράμα της κατοχής. Η εμπειρία του θανάτου, την οποία έζησε τόσο στην πρώτη γραμμή της μάχης, όσο και στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι την απελευθέρωση, "στοίχειωσε" μέσα του, προετοιμάζοντας το "νυστέρι" για να ξεγυμνώσει την τρομακτική εσωτερική "σιωπή", την αγωνία μπροστά στην παράλογη ανάγνωση της ανθρώπινης ύπαρξης, κάτι που θα συμβολιζόταν μέσα από το εφιαλτικό φορτίο του "Άξιον Εστί". Όμως πριν η "φωτιά" κυριαρχήσει στους στίχους του, πρόλαβε να κυκλοφορήσει το 1943 τον "Ήλιο τον Πρώτο", μια ακόμα ονειρική διαφυγή με παντοτινό προορισμό την ελπίδα και μια καινούργια "αυγή".

Ο "Ήλιος ο Πρώτος" εξέφρασε την πίστη του Ελύτη για την "απελευθέρωση", με απαραίτητο στοιχείο τις θυσίες και τους αγώνες, σφυρηλατώντας το πεπρωμένο της σύγκρουσης μέσα από "γενναίους", φτιαγμένους από "πέτρες, αίμα, σίδερο και φωτιά". Ο δρόμος προς την αλήθεια, ο πόθος της κατάκτησης του οράματος, το "χτίζουμε, ονειρευόμαστε και τραγουδούμε", όλα αυτά ξανάδωσαν μια μαγική ιδέα της ζωής, που στα βήματα του Ελύτη, συνέχισαν να έχουν για "συνοδοιπόρους", τη θάλασσα, τα αστέρια, τον ουρανό, τη γη, τον ήλιο, τις σειρήνες, τον βασιλικό, τις παπαρούνες, τα μάρμαρα, τα αμπέλια, τις λεμονιές, τα πουλιά, τον δυόσμο, τα περιβόλια, τις καμπάνες, τους κάμπους, τους ορίζοντες, την ομορφιά της Ελλάδας.

Το 1945 ακολούθησε το "Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας", μια βίαιη καταγραφή της έντασης μεταξύ ζωής και θανάτου, ένα δείγμα σαφώς πιο ώριμο στον τρόπο πραγμάτωσης της αισθητικής και την παρουσίαση των προσωπικών βιωμάτων του ποιητή από τον πόλεμο του '40. Στο "Άσμα", ο Ελύτης έγινε πιο μεταφυσικός, βρήκε καινούργια δυναμική, έδρασε σε ένα διαφορετικό "πραγματικό", μετέτρεψε τη θλίψη του σε λεκτική ανυποταξία και "έσπειρε" χωρίς φτιασίδια τη δική του λυρική αντήχηση στον πόνο: "Μα η νύχτα ανασηκώθηκε σαν πατημένη οχιά. Μόλις σταμάτησε για λίγο μες στα δόντια ο θάνατος - κι ύστερα χύθηκε μεμιάς ως τα χλωμά του νύχια".

Κατά τη διάρκεια του εμφύλιου, το 1948, ο Ελύτης ταξίδεψε στην Ελβετία και κατόπιν εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, ενώ υπήρξε και ιδρυτικό μέλος της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Τέχνης. Εκεί γνώρισε σημαντικούς ποιητές, όπως τον Αντρέ Μπρετόν (θεμελιωτή του σουρεαλισμού), τον Τριστάν Τζαρά (ιδρυτή του ντανταϊσμού), τον Αλμπέρ Καμύ και βέβαια την πρώτη του μεγάλη επιρροή στην ποίηση, τον Πωλ Ελυάρ. Ήρθε όμως σε επαφή και με γνωστούς ζωγράφους, όπως ο Πάμπλο Πικάσο, ο Τζουάν Μιρό, ο Τζόρτζιο ντε Κίρικο, ο Ανρί Ματίς, ο Μαρκ Σαγκάλ και ο Αλμπέρτο Τζακομέτι. Το 1950 επισκέφθηκε την Ισπανία και αμέσως μετά, την Αγγλία.

 

Εκεί, στα ξένα, την τετραετία μακριά από την πατρίδα (1948-1951), ήταν που εμπνεύστηκε ο Ελύτης το μεγάλο του αριστούργημα, το "Άξιον Εστί". Περίπου μια δεκαετία μετά την κυκλοφορία του έργου, είχε διηγηθεί ο ίδιος, πως όταν έφευγε από την Ελλάδα, έχοντας ζήσει τον πόλεμο, την κατοχή και τον εμφύλιο ("εκείνα τα φοβερά χρόνια όπου όλα τα δεινά μαζί δεν είχανε αφήσει πέτρα πάνω στην πέτρα"), είχε δει κάτι παιδιά που έπαιζαν σε μια αλάνα. "Χλωμά, βρώμικα, σκελετωμένα με γόνατα παραμορφωμένα, με ρουφηγμένα πρόσωπα", εκείνη ήταν η τελευταία εικόνα που πήρε μαζί του, σκεπτόμενος ότι "αυτή ήταν η μοίρα του Γένους που ακολούθησε το δρόμο της Αρετής και πάλεψε αιώνες για να υπάρξει".

Φτάνοντας στη Λωζάννη, το θλιβερό "κοντράστ" εμφανίστηκε μπροστά του, όταν είδε μια παρέα από μικρούς Ελβετούς, που έκαναν ιππασία δίπλα στη λίμνη. "Ροδοκόκκινα, γελαστά, ντυμένα σαν πριγκηπόπουλα, περάσανε από μπροστά μου και μ' άφησαν σε μια κατάσταση που ξεπερνούσε την αγανάκτηση". Η παραμονή του Ελύτη στην Ευρώπη, τον έκανε να δει ακόμα πιο καθαρά το δράμα που ζούσε πίσω, ο τόπος του. Η μοίρα της Ελλάδας ανάμεσα στα άλλα έθνη, ήταν ο πρώτος σπινθήρας. Και ο δεύτερος προήλθε από "την ανάγκη που ένιωσε για μια δέηση, να δώσει δηλαδή, σ' αυτή τη διαμαρτυρία του για το άδικο, τη μορφή μιας εκκλησιαστικής λειτουργίας". Και έτσι γεννήθηκε το "Άξιον Εστί".

Το εξώφυλλο του δίσκου "Άξιον Εστί" σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη και στίχους Οδυσσέα Ελύτη (1964).

Το έργο τυπώθηκε τον Δεκέμβριο του 1959 και κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 1960, μετά από σχεδόν δεκαπέντε χρόνια "σιωπής". Ο μελετητής και καθηγητής της νεοελληνικής λογοτεχνίας, Γ. Π. Σαββίδης, χαρακτήρισε το "Άξιον Εστί" ως "ένα από τα ωραιότερα και τιμιότερα παραδείγματα αμείλικτης καλλιτεχνικής συνείδησης στην ιστορία της ευρωπαϊκής ποίησης". Ο Ελύτης "απελευθέρωσε" τους στίχους, προσφέροντάς μας ίσως το σημαντικότερο δείγμα γραφής μιας ανώτερης πραγματικότητας, αυτής που μπορεί να πηγάσει μόνο μέσα από τη λαϊκή δύναμη. Η καθαρότητα και η δεξιότητα της έκφρασης δημιούργησαν ένα πολύτιμο κάδρο, μέσα στο οποίο μπόρεσαν να συμπέσουν η ζωή και ο θάνατος, σαν εικαστικοί κώδικες, ζωντανεύοντας τις εικόνες σαν "επιφάνια".

Και όταν λίγους μήνες μετά την κυκλοφορία του έργου, ο Ελύτης πλησίασε τον Μίκη Θεοδωράκη και του έδωσε το βιβλίο, πιστεύοντας ότι θα μπορούσε να τον εμπνεύσει, τότε ήταν που μπήκαν τα θεμέλια για την ίσως πιο αξεπέραστη, πιο διαυγή, φωτισμένη παγκόσμια "διατύπωση" της απόλυτης εκφραστικής πραγματικότητας που βίωσε ποτέ ο σύγχρονος ελληνικός πολιτισμός, με τη μύηση στο "ανώτερο", μέσα από μια συνειδησιακή διεκδίκηση, σφραγισμένη από τις "μυθολογίες" της ζωής και της τέχνης, των στίχων και της μουσικής, της μοναχικής προσευχής και του μνημειώδους ορατορίου. Το μελοποιημένο "Άξιον Εστί" έκανε τους στίχους του Ελύτη νότες και τους ταξίδεψε στην αιωνιότητα της ζωντανής μνήμης.

Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ ΚΑΙ ΤΟ ΝΟΜΠΕΛ

Ο βασιλιάς της Σουηδίας, Κάρολος Γουστάβος, παραδίδει στον Οδυσσέα Ελύτη το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας (Στοκχόλμη, 10 Δεκεμβρίου 1979). Ⓒ 1979 BJORN ELGSTRAND/ASSOCIATED PRESS

"Θεωρώ την ποίηση σαν μια πηγή αθωότητας, που είναι γεμάτη από επαναστατικές δυνάμεις. Αποστολή μου είναι να κατευθύνω αυτές τις δυνάμεις εναντίον ενός κόσμου που η συνείδησή μου δεν μπορεί να αποδεχθεί, έτσι ώστε να φέρω αυτόν τον κόσμο, μέσω συνεχών μεταμορφώσεων, σε μεγαλύτερη αρμονία με τα όνειρά μου". Έτσι αντιλαμβανόταν ο Ελύτης τη δική του τέχνη, τον δικό του λόγο, βασισμένος στην ορμή των αισθήσεων, στο φως αλλά και στα σκοτάδια. Στη μαγεία της ζωής, αλλά και στο κρύο του θανάτου. Στον λυρισμό των αισθημάτων, στο μεθύσι της φύσης, στην έκσταση του θαύματος, στον ήλιο, αλλά και στη σκιά, το μαύρο, το καταχθόνιο, τον ορυμαγδό, το κενό. "Για το τίποτα, που ωστόσο είναι το παν".

Όλα αυτά, δουλεμένα στον υπερθετικό βαθμό από τον Ελύτη, με συνέπεια και αφοσίωση σε όλη τη διαδρομή του, έφεραν τη βράβευσή του το 1979 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Στην ανακοίνωσή της, στις 18 Οκτωβρίου εκείνης της χρονιάς, η Σουηδική Ακαδημία αιτιολόγησε ως εξής την απόφασή της: "Για την ποίησή του, η οποία, με φόντο την ελληνική παράδοση, ζωντανεύει με αισθηματοποιημένη δύναμη και πνευματική καθαρότητα βλέμματος τον αγώνα του σύγχρονου ανθρώπου για ελευθερία και δημιουργικότητα". Και στις 10 Δεκεμβρίου, στην τελετή της απονομής στην Στοκχόλμη, ο ποιητής παρέλαβε το βραβείο από τον βασιλιά Κάρολο Γουστάβο, παραθέτοντας στη συνέχεια, στον λόγο του, τις προσωπικές του, αδιαπραγμάτευτες αρχές.

Ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης στην οικία του. KEYSTONE/ALAMY/VISUALHELLAS.GR

"Ας μου επιτραπεί, παρακαλώ, να μιλήσω στο όνομα της φωτεινότητας και της διαφάνειας. Επειδή οι ιδιότητες αυτές είναι που καθορίσανε τον χώρο μέσα στον οποίο μου ετάχθη να μεγαλώσω και να ζήσω... Επειδή αυτό είναι στο βάθος η ποίηση: η τέχνη να οδηγείσαι και να φτάνεις προς αυτό που σε υπερβαίνει. Από τα μυριάδες μυστικά σήματα, που μ' αυτά είναι διάσπαρτος ο κόσμος και που αποτελούν άλλες τόσες συλλαβές μιας άγνωστης γλώσσας, να συνθέσεις λέξεις και από τις λέξεις φράσεις που η αποκρυπτογράφησή τους να σε φέρνει πιο κοντά στην βαθύτερη αλήθεια... Για τον ποιητή - μπορεί να φαίνεται παράξενο αλλά είναι αληθές - η μόνη κοινή γλώσσα που αισθάνεται να του απομένει, είναι οι αισθήσεις".

Ο Ελύτης συνέχισε να γράφει και να εκδίδει ποιητικές συλλογές και δοκίμια μέχρι τα τελευταία του χρόνια, παραμένοντας δημιουργικός, πολυδιάστατος και ολοζώντανος, στήνοντας τα όνειρά του με φόντο πάντοτε την Ελλάδα και την παράδοση. Πέθανε στις 18 Μαρτίου του 1996 στην Αθήνα, από ανακοπή καρδιάς, σε ηλικία 85 ετών. Όμως η παρακαταθήκη που άφησε πίσω του, τον τοποθέτησε στους "αθάνατους" αυτού του τόπου, σε εκείνους που μεταμόρφωσαν τη γλώσσα σε "εργαλείο μαγείας και φορέα ηθικών αξιών". Ο Ελύτης, μιλώντας για αισθήσεις, δεν εννόησε το προσιτό, αλλά το απώτατο, μεταμορφώνοντας το εγκόσμιο φως σε υπερκόσμιο, μέσα από την πιο διεισδυτική και καθαρή ματιά.

 Η ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ

Δεν είναι μόνο το ανυπέρβλητο κάλλος του "Άξιον Εστί" με τα "θαύματά" του ("Ένα το χελιδόνι", "Της αγάπης αίματα", "Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ", "Ανοίγω το στόμα μου"), που έγιναν ύμνοι στο λαϊκό τραγούδι, πάλλοντας τις καρδιές των απλών ανθρώπων. Πολλοί συνθέτες μελοποίησαν στίχους του, χαρίζοντας έτσι στον ποιητικό του λόγο μια ακόμα πτυχή, αυτή του σπινθήρα που γεννά πάθος και σκορπίζει "ηθικόν ήλιο": από τις "Μικρές Κυκλάδες" και το "Αρχιπέλαγος" του Μίκη, στον "Μεγάλο Ερωτικό" του Μάνου, από τον "Ήλιο τον Πρώτο" του Μαρκόπουλου, στον "Ήλιο τον Ηλιάτορα" του Λάγιου, και από το "Θαλασσινό τριφύλλι" του Κόκοτου, στους "Προσανατολισμούς" του Ανδριόπουλου.

Ο Οδυσσέας Ελύτης υπήρξε, σύμφωνα με τα δικά του λόγια, "ο στερνός μιας γενιάς που έσκυβε στις πηγές μιας ελληνικότητας, κι απ' την άλλη, ο πρώτος μιας άλλης που δεχόταν τις επαναστατικές θεωρίες ενός μοντέρνου κινήματος". Πήρε στοιχεία και από την ελληνική παράδοση και από τις νέες, δυτικές φόρμες και τεχνικές, εφαρμόζοντάς τα πάνω στη "σύγχρονη ευαισθησία". "Πέρασε απ' τη φωτιά για να φτάσει στη λάμψη". "Πάλεψε το σκοτάδι μέσα του, για να 'χει μεθαύριο μερτικό δικό του στον ήλιο". Ξανάφτιαξε την Ελλάδα με μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Και σαν τον "Ήλιο τον Ηλιάτορα, τον πετροπαιχνιδιάτορα", λίγο το στόμα του άνοιξε κι ευθύς μύρισε άνοιξη...

Το κείμενο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στις 2/11/2021 με αφορμή τα 110 χρόνια από τη γέννηση του Οδυσσέα Ελύτη.

 

( Μουσική: Ηλίας Ανδριόπουλος, Ποίηση: Οδυσσέας Ελύτης, Ερμηνεία: Άλκηστις Πρωτοψάλτη,

 LP Προσανατολισμοί Πρώτη έκδοση 28-3-1984)

Πηγή: news247.gr

Το στερνό αντίο στον Καββαδία από τη σειρήνα του πλοίου "Ποσειδωνία : "Τρεις μεγάλες σφυριξιές και μια κοντή.''

  

Σπουδαία αφήγηση για την είδηση του θανάτου του ποιητή της θάλασσας Νίκου Καββαδία, που, τέτοιες μέρες, στις 10 Φλεβάρη 1975 "έφυγε για άλλους Παραλλήλους",  όπως τη βίωσαν φίλοι του, εργάτες της θάλασσας κι αυτοί... από τον Μήτσο Κασόλα:

Αφηγείται ο Γιώργος Γερίμογλου, απόμαχος πλοίαρχος του εμπορικού ναυτικού, στον Μήτσο Κασόλα:

-Το θάνατο του Κόλια πού τον πληροφορήθηκες, στη στεριά ή στη θάλασσα;

-Στη θάλασσα, στην Πάτρα, αναχωρώντας για το Πρίντεζι. Την επόμενη μέρα, φτάνοντας στην Κέρκυρα, τηλεφώνησα στο Προξενείο του Πρίντεζι, στο οποίο ένας παπάς, ο παπα - Γιώργης, εκτελούσε χρέη γραμματέα του Ιταλού επίτιμου προξένου και χρέη ιερέα στην εκεί ελληνορθόδοξη εκκλησία. Ο παπα - Γιώργης, με το αζημίωτο από μένα, ήταν εκ των απορρήτων μου. Σε πολλούς αντιστασιακούς - στη διάρκεια της δικτατορίας - η Ελληνική Πρεσβεία στη Ρώμη δεν ανανέωνε τα διαβατήριά τους. Ο παπα - Γιώργης το ...ρύθμιζε. Όπως ρύθμιζε να παίρνουν βίζα εισόδου στην Ελλάδα και πολλοί ξένοι που δεν την έπαιρναν για πολιτικούς λόγους. Είπα λοιπόν στον παπα - Γιώργη, που γνώριζε πολύ καλά τον Καββαδία, ότι ο Κόλιας έφυγε...Ο παπα - Γιώργης λυπήθηκε και μου είπε να του κάνουμε μνημόσυνο, εννιάμερα. " Όχι, παπα - Γιώργη, δεν θα του κάνουμε εννιάμερα αλλά ξόδι. Όχι στην εκκλησία σου αλλά στο καράβι". Φτάνοντας στο Πρίντεζι, κι αφού βγήκαν οι επιβάτες, κάναμε το ξόδι. Είχα ειδοποιήσει να παρευρεθεί και ο Σπύρος, ένας νεαρός φοιτητής της Ιατρικής που σπούδαζε στο Μπάρι. Το πλήρωμα, ντυμένο με τις επίσημες στολές του, ανέβηκε στο κατάστρωμα για να πούμε όλοι μαζί το στερνό μας αντίο στον Κόλια και το "αιωνία η μνήμη". Ήταν την ίδια ημέρα και ώρα που το άψυχο κορμί του κατέβαινε στο χώμα της αττικής γης. Συγκεντρωμένοι λοιπόν όλοι στο κατάστρωμα, μαζί και μ' ένα άγημα του λιμεναρχείου από έναν αξιωματικό, έναν υπαξιωματικό και τρεις ναύτες, που είχε κανονίσει ο πράκτοράς μας να παρευρεθούν, ψάλαμε στο τέλος της νεκρωσίμου όλοι δώδεκα φορές το "αιωνία η μνήμη". Έχοντας μπροστά μας ένα στεφάνι με κόκκινα γαρίφαλα και μέσα σε μια κορνίζα μια ασπρόμαυρη φωτογραφία του Κόλια από κάποια εφημερίδα, με ανοικτή την πόρτα του ασύρματου, για να ακούγεται το τιτίβισμά του. Τελειώνοντας, ο παπα - Γιώργης είπε για το πόσο καλός άνθρωπος ήταν ο Κόλιας και ζήτησε κι από μένα να πω δυο λόγια. Κοιτάζοντας προς τον ασύρματο και προς τα θολά νερά του λιμανιού, διάβασα το Mal du depart.

Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής

των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων,

και θα πεθάνω μια βραδιά, σαν όλες τις βραδιές,

χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.

Στο τέλος βάλαμε να χτυπήσει η σειρήνα του βαποριού τρεις μεγάλες σφυριξιές και μια κοντή. Κι αυτό ήταν το ηχηρό μας καλό ταξίδι στον Κόλια. Ο τελευταίος αποχαιρετισμός μας στο φίλο που χάσαμε.

 

Στο σαλόνι είχε σερβιριστεί καφές με κονιάκ και κουλουράκια. Και μιας και δεν είχαμε συγγενείς του Κόλια να τους συλλυπηθούμε, έλεγε ο ένας στον άλλον συλλυπητήρια και να ζήσουμε να τον θυμόμαστε.

Την άλλη μέρα, περνώντας το πλοίο μας έξω απ' την Κεφαλλονιά, έριξα στη θάλασσα το στεφάνι με τα γαρίφαλα, με την ελπίδα το βοριαδάκι που φυσούσε να το βγάλει στο νησί του.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Από το βιβλίο του Μήτσου Κασόλα, Νίκος Καββαδίας. Ο Δαίμονας χόρευε μέσα του. Καστανιώτης, Αθήνα 2010, 4η έκδοση.

Η φωτογραφία από το βιβλίο.

 

 

Πηγή: ofisofi.blogspot.gr

Πρωτοχρονιάτικη συναυλία της Συμφωνικής ορχήστρας της Βιέννης (2022)

 


Η καθιερωμένη Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Βιέννης, που, για μία ακόμη χρονιά, υποδέχθηκε μουσικά τη νέα χρονιά με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε και φέτος στη «χρυσοποίκιλτη αίθουσα» του Μεγάρου των Φίλων της Μουσικής στην αυστριακή πρωτεύουσα,  το οποίο είχε δωρίσει ο μεγάλος Έλληνας μαικήνας των Τεχνών Νικόλαος Δούμπας.

 Η διάσημη ορχήστρα ερμήνευσε έργα του Johann Strauss πατέρα, του Johann Strauss υιού, του Josef Strauss, του Franz von Suppé και του Alfons von Czibulka.
  Η Großer Saal, που στα γερμανικά σημαίνει μεγάλη αίθουσα και έχει ταυτιστεί στο μυαλό όσων αγαπούν την κλασσική μουσική με τον ερχομό του νέου έτους, έχει εξαιρετική ακουστική η οποία οφείλεται στην αρχιτεκτονική της. Το ορθογώνιο σχήμα και οι αναλογίες της σε συνδυασμό με τις εσοχές και τα γλυπτά, δημιουργούν πολλές ανακλάσεις κατά την μεταφορά του ήχου.
 
 

Η αίθουσα, που την ημέρα της Συναυλίας διακοσμείται με 30.000 λουλούδια - δώρο από το Σαν Ρέμο, προσφέρει θέση σε 1.744 καθήμενους και 300 όρθιους επισκέπτες, όμως τα περισσότερα εισιτήρια για την εκδήλωση - οι τιμές των οποίων κυμαίνονται από 35 έως 1.090 ευρώ - διατίθενται σε χορηγούς, επίσημους κρατικούς προσκεκλημένους, τιμώμενους και ευεργέτες της ορχήστρας.
Για τα μόλις 700 εισιτήρια, που απομένουν προς πώληση στο υπόλοιπο κοινό, υποβάλλονται κάθε χρόνο πάνω από 60.000 αιτήσεις μέσα από την ιστοσελίδα της Φιλαρμονικής της Βιέννης μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, από τις 2 ως και τις 23 Ιανουαρίου της προηγούμενης χρονιάς. Οι «τυχεροί» για αυτά κληρώνονται, ώστε, όπως τονίζεται, να δίνεται ίση ευκαιρία σε όλους τους ανά τον κόσμο φίλους της Πρωτοχρονιάτικης Συναυλίας της Βιέννης.
                                                                   Καλή ακρόαση...

Δύο χρόνια χωρίς τον Θάνο Μικρούτσικο – «Σκατζάρισες, μα μας κρατά λύπη μεγάλη»

 

Σαν σήμερα, στις 28 Δεκεμβρίου 2019, έφυγε από τη ζωή ο Θάνος Μικρούτσικος. Απώλεια που δύσκολα μπορούμε να διαχειριστούμε ακόμα και σήμερα.

Ο τεράστιος καλλιτεχνικός του πλούτος, η ανεξίτηλη σφραγίδα που άφησε στην ελληνική μουσική αλλά και στην ψυχή μας έκαναν αφόρητες εκείνες τις τελευταίες μέρες του 2019.

Η μουσική ιδιοφυία που ξεκίνησε από την Πάτρα και κατέκτησε όλο τον κόσμο κατάφερε με μοναδικό τρόπο να φτιάχνει κομμάτια που θα τραγουδάμε για χρόνια.

Κατάφερε με μελωδίες που κρύβουν πίσω τους δύσκολες παρτιτούρες να συνδυάσει σπουδαίους στίχους ποιητών και όλα αυτά να γίνουν σύνθημα στα χείλη χιλιάδων.

Ο ίδιος είχε μιλήσει πολλές φορές για την μάχη που έδινε, για το πρόβλημα υγείας του, για τις εύκολες και δύσκολες στιγμές.

Δεν δείλιασε λεπτό, δεν σταμάτησε λεπτό να ελπίζει, να γράφει μουσική, να οργανώνει συναυλίες και δίσκους.

Ο Θάνος Μικρούτσικος ήξερε ότι ο χρόνος του τελειώνει και φρόντισε να τα αφήσει όλα τακτοποιημένα. Το υλικό του στα πολύτιμα χέρια του Θύμιου Παπαδόπουλου και οι φίλοι και συνεργάτες του Θηβαίος, Πασχαλίδης, Θωμαΐδης, Αντωνοπούλου και τόσοι άλλοι πιστοί υπηρέτες των τραγουδιών του.

Ο Θάνος τα κανόνισε όλα και όλα έγιναν όπως ακριβώς τα ήθελε. Ακόμα και η κηδεία του. Το μόνο που δεν μπόρεσε να τακτοποιήσει είναι αυτό το τεράστιο κενό που νιώθουμε όταν κοιτάμε αριστερά τη σκηνή σε κάθε συναυλία με τραγούδια του. Αυτή τη θλίψη που νιώθουμε όταν ψάχνουμε -ακόμα και σήμερα- στη σκηνή να εντοπίσουμε το πιάνο του, να ακούσουμε τον χτύπο στα πλήκτρα, να δούμε τα χέρια του να διευθύνουν.

Μια ζωή ποίηση και μουσική

Επίσημα ο Θάνος Μικρούτσικος εμφανίστηκε το 1975 με τον δίσκο «Πολιτικά τραγούδια», σε ποίηση Ναζίμ Χικμέτ και Βολφ Μπίρμαν.

Με τον τρόπο του ενώνει δύο μουσικούς κόσμους. «Ο ένας μουσικός κόσμος επέλεξα να είναι αυτός της σύγχρονης μουσικής, με έγχορδα, δύο πιάνα και παρτιτούρα εκφερόμενη από μουσικούς. Ολοι τους, νέοι τότες φοιτητές δραματικών σχολών που καθοδηγήθηκαν εξαιρετικά από τον σκηνοθέτη Γιώργο Μιχαηλίδη και τη χορογράφο Σοφία Σπυράτου, που δούλεψαν δημιουργικά πάνω στις παρτιτούρες μου.

Ο άλλος κόσμος ήταν φυσικά το τραγούδι με τη μοναδική ως ιέρεια της αρχαίας τραγωδίας Μαρία Δημητριάδη (λέαινα του πολιτικού τραγουδιού την αποκάλεσε ο Δημήτρης Κουτσούμπας). Εγώ θα πω τη μεγαλύτερη δραματική τραγουδίστρια – λυρικοεπική ταυτοχρόνως που εκφράζει τη δραματική συγκυρία. Την ίδια περίοδο συνθέτω τη “Σπουδή σε ποιήματα του Βλαδίμηρου Μαγιακόβσκη” – σε μετάφραση Ρίτσου».

Συνέχισε με τον δίσκο «Καντάτα για τη Μακρόνησο» (ποίηση Γιάννη Ρίτσου, με τη Μαρία Δημητριάδη). «Είναι ένα έργο που δεν ανήκει στους δημιουργούς του. Ανήκει σε όσους αγωνίστηκαν και πάλεψαν μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ αλλά και δίπλα στο κόμμα σε χρόνους ζοφερούς… Σε όσους πάλεψαν για μια δίκαιη κοινωνία…».

Η συνέχεια γράφεται με τους δίσκους «Φουέντε Οβεχούνα» (Λόπε ντε Βέγκα, με ερμηνευτές τη Μαρία Δημητριάδη και τον Γιώργο Μεράντζα), «Τροπάρια για φονιάδες» (σε στίχους Μάνου Ελευθερίου, επίσης με Δημητριάδη και Μεράντζα), «Μουσική πράξη στον Μπρεχτ» (1978, με τον Γιάννη Κούτρα) – χαρακτηριστικούς του ριζοσπαστικού κλίματος των πρώτων μεταπολιτευτικών χρόνων.
«Ο Σταυρός του Νότου»

Με τον δίσκο «Ο Σταυρός του Νότου», σε ποίηση Νίκου Καββαδία (με τους Γιάννη Κούτρα, Αιμιλία Σαρρή και Βασίλη Παπακωνσταντίνου), ανοίχτηκε σε ευρύτερη τραγουδιστική θεματική.

Σε αυτή την περίοδο συνεχίζει να μελοποιεί Αλκη Αλκαίο («Εμπάργκο», απ’ όπου μένει η σφραγίδα της «Πιρόγας» με τον Μανώλη Μητσιά, αλλά και «Η αγάπη είναι ζάλη» με τη Χάρη Αλεξίου), Κώστα Τριπολίτη («Ολα από χέρι καμένα» με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου το 1988 και «Συγγνώμη για την άμυνα» με τον Γιώργο Νταλάρα το 1992, απ’ όπου και το «Ανεμολόγιο»), Φρανσουά Βιγιόν, Κωνσταντίνο Καβάφη (όπου ξεχωρίζει για τις ερμηνείες του ο Κώστας Θωμαΐδης) κ.ά. Από το 1991 προέρχεται και ο δεύτερος ολοκληρωμένος Καββαδίας με τις «Γραμμές των οριζόντων», όπου ερμηνεύουν οι Γιώργος Νταλάρας, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας.

Ολοκληρωμένα άλμπουμ συνεχίζει από το 1999, όπως τα «Θάλασσα στη σκάλα» (στίχοι Οδυσσέα Ιωάννου, με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου), «Αμλετ της Σελήνης» (2002, στίχοι Μάνου Ελευθερίου, Οδυσσέα Ιωάννου, Γιώργου Κακουλίδη, Κώστα Λαχά, Τζένης Μαστοράκη, Κώστα Τριπολίτη, με ερμηνευτή τον Χρήστο Θηβαίο), «Υπέροχα μονάχοι» (2006, στίχοι Αλκη Αλκαίου, ερμηνεύουν οι Μανώλης Μητσιάς, Χρήστος Θηβαίος), «Πάμε ξανά απ’ την αρχή» (2008, στίχοι Οδυσσέα Ιωάννου, τραγουδάει η Ρίτα Αντωνοπούλου), «Ο,τι θυμάσαι δεν πεθαίνει» (στίχοι Οδυσσέα Ιωάννου, τραγουδάει ο Γιάννης Κότσιρας). Το 1999 παρουσίασε, επίσης, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών την όπερα «Η επιστροφή της Ελένης», σε λιμπρέτο του Χρήστου Λαμπράκη και σκηνοθεσία του Δημήτρη Παπαϊωάννου.

Πηγή: in.gr

Εξαιρετική ερμηνεία της Ρίτας Αντωνοπούλου! Μια ερμηνεία γεμάτη σεβασμό για τον Θάνο Μικρούτσικο αλλά και για τον Νίκο Καββαδία...

"Ημερολόγιο μιας Εβδομάδας": Ο Γιάννης Ρίτσος περιγράφει τα γεγονότα του Πολυτεχνείου...

  

Τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου, αμέσως μετά το πραξικόπημα των Συνταγματαρχών, ο Γιάννης Ρίτσος θα συλληφθεί και θα οδηγηθεί στον Ιππόδρομο, όπου εκεί θα αποφασιστεί ο τόπος εξορίας του. Εκεί θα ξεκινήσει -ή μάλλον θα συνεχιστεί- ο βασανισμός του ποιητή, που οδηγείται ξανά στην εξορία (είχε εξοριστεί και από την κυβέρνηση του Θεμιστοκλή Σοφούλη το 1948). Αυτή τη φορά ο ποιητής θα εξοριστεί στην Γυάρο και στην Λέρο. Μετά την Λέρο, ο Ρίτσος απολύεται, ταξιδεύει στην Σάμο, όπου ζει σε κατ’ οίκον περιορισμό, ενώ από τον Δεκέμβριου το 1970 επιστρέφει στην Αθήνα.

Έτσι τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, που στα μέσα της εβδομάδας ξαναθυμηθήκαμε, τον βρίσκουν στην Αθήνα. 

Στις 15 Νοεμβρίου συμμετέχει σε διαδήλωση που ξεκινάει από το Πολυτεχνείο και διαλύεται βίαια από τις αστυνομικές δυνάμεις στην πλατεία Κλαυθμώνος. Στις 17 Νοεμβρίου, ο Γιάννης Ρίτσος θα ζήσει από κοντά τα γεγονότα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και θα σταθεί στο πλευρό των φοιτητών. Την επόμενη μέρα θα αναχωρήσει με προορισμό τον Κάλαμο Αττικής, όπου θα συνθέσει το «Ημερολόγιο μιας Εβδομάδας». Σε αυτό θα περιγράψει με τους στίχους του το χρονικό εκείνης της εξέγερσης, που ήταν η αρχή του τέλους για τη δικτατορία.

 Αθήνα – 16 Νοεμβρίου

Ωραία παιδιά, με τα μεγάλα μάτια σαν εκκλησίες χωρίς στασίδια.
Ωραία παιδιά, δικά μας, με τη μεγάλη θλίψη των αντρείων,
Αψήφιστοι, όρθιοι στα προπύλαια, στον πέτρινο αέρα,
Έτοιμο χέρι, έτοιμο μάτι, – πως μεγαλώνει
το μπόι, το βήμα και η παλάμη του ανθρώπου;

 17 Νοεμβρίου

Βαρειά σιωπή, διάτρητη απ’ τους πυροβολισμούς,
πικρή πολιτεία,
αίμα, φωτιά, η πεσμένη πόρτα, ο καπνός, το ξύδι-
ποιος θα πει : περιμένω απ’ το μέσα μαύρο;
Μικροί σκοινοβάτες με τα μεγάλα παπούτσια
μ΄ έναν επίδεσμο φωτιά στο κούτελο
κόκκινο σύρμα, κόκκινο πουλί,
και το μοναχικό σκυλί στ’ αποκλεισμένα προάστια
ενώ χαράζει η χλωμότερη μέρα πίσω
απ’ τα καπνισμένα αγάλματα
κι ακούγεται ακόμη η τελευταία κραυγή διαλυμένη
στις λεωφόρους.
Πάνω απ’ τα τανκς, μέσα στους σκόρπιους πυροβολισμούς
πώς μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε;

Κάλαμος – 18 Νοεμβρίου

Ηλιόλουστη μέρα. Κάλαμος.
Η θάλασσα, σπουργίτια στον ελαιώνα
Κάλεσμα. Πρόκληση. Κάλλος. Μακρινή προδομένη μακαριότητα
α εσύ δραπέτη λιποτάκτη κρυμμένε ανάμεσα στ΄ αγάλματα, πίσω απ΄τ΄ αγάλματα
μέσα στ΄αγάλματα, αγάλματα κούφια χωρίς χέρια, χωρίς πέος, χωρίς αμπελόφυλλα
αρνήσου, αρνήσου, όχι να ξεχαστείς και να ξεχάσεις το δένδρο το πουλί το γαλάζιο
αμαρτία, αμαρτία, πως μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε εσείς, ο ίδιος ο έρωτας
κι ο έρωτας αμαρτία, Ελένη, Μάρω, Ηλέκτρα, Δήμητρα, παιδιά μας, τα παιδιά μας
πόσες γενιές παιδιά μας σε αδιαίρετο χρόνο χωρίς χρόνο
στα στάχυα και στα σύρματα στη γραφομηχανή, στον τηλεβόα
έρωτές μας, παιδιά μας,σκοτωμένα παιδιά μας, έρωτές μας
Για τίποτε άλλο να μην έχουμε μάτια παρά μόνο για σας. Τιποτ΄άλλο.
Ω! ανήμπορο ποίημα, ανήμπορο, ανήμπορο, ατελέσφορο
επάνω από δύο στίχους σταυρωμένους σταυρώνω τα χέρια και σωπαίνω
βράχος, το μέγα κόκκινο, δεύτερη πόρτα, πέμπτη πόρτα κι η δωδέκατη κλεισμένη
χτύπημα της γροθιάς στον τοίχο χτύπημα της πέτρας στην πέτρα
-μ΄ακούς; άκουσέ με, εγώ σ΄ακούω,
δύο σιωπές κάνουν μια φωνή κι ένα μεγάλο τεντωμένο χέρι.

Αθήνα – 19 Νοεμβρίου

Με τους αγκώνες στηριγμένους στην ποίηση, με τα μάτια κλεισμένα στις παλάμες
ακούω τη φωτιά. Ανεβαίνει. Σκοτωμένοι επί τόπου μπροστά στο παράνομο μικρόφωνο
κι η φωνή τους ακόμα.. – Αδέρφια, αδέρφια, πάνω απ΄το αίμα τους, με το αίμα τους
πάνω από την αγρυπνισμένη Αθήνα
Πως μπορείτε λοιπόν; Πως μπορείτε;

20 Νοεμβρίου

Μάζεψαν τα οδοφράγματα, πλύναν τα αίματα, τα μισά παιδιά πήγαν σχολείο
οι γυναίκες βγήκαν για ψώνια, στη γωνιά ένα καμένο αυτοκίνητο
πλύναν τα ρούχα τ΄απλώσαν στις ταράτσες μυστικά-μυστικά μη φανούνε σαν άλλες σημαίες
κλειστά νοικοκυριά, το κρεμμύδι, η πατάτα, το λάδι
το αλάτι χυμένο στο δρόμο το ίδιο και τ΄αλεύρι,
μες στο ψυγείο το κόκκινο πουλί μ΄όλα του τα φτερά
Απ΄το θάνατο αρχίζουμε – έτσι έλεγε- απ΄το θάνατο αρχίζουμε πάλι
επάνω από τη μεγάλη γκρεμισμένη σκάλα
τι να κάνουμε -είπε- να ξεχαστούμε; θα ξεχάσουμε πάλι;
Σκεπασμένοι στην τρύπια κουβέρτα ως πάνω στα μάτια
λίγο λίγο θα βγάλεις το ΄να πόδι δοκιμάζοντας τον αέρα τη σιωπή το σκοτάδι
αργότερα τα χέρια, τελευταίο το κεφάλι.
Απέναντι η καρέκλα, τα τσιγάρα τα σπίρτα και το φως κολλημένο στον τοίχο
μια τεράστια κίτρινη αφίσα
Ώρα μεγάλη! ώρα σκληρή! ώρα αδειασμένη απ΄την δειλή μακροθυμία των στίχων
εδώ ό,τι πια θα πει θα ΄ναι το αίμα
Ω! κακόφημη ζωή ληστεμένη...

Αποχαιρετισμός στον Μίκη όλων μας...

 

Η ιστορία του Μίκη είναι η ιστορία της Αριστεράς σε αυτόν τον τόπο. Η ιστορία του Λαϊκού Κινήματος. Με όλο το μεγαλείο της και όλη τη λάμψη του αγώνα για έναν κόσμο δίκαιο, για την ισότητα και την ελευθερία, για την κοινωνική απελευθέρωση και χειραφέτηση. Με όλες τις αυταπάτες της και με όλες τις τραγικές στιγμές, τις ήττες και τους πολιτικούς συμβιβασμούς, την υποταγή στο καθεστώς, αλλά και την αγωνιστική ανάταση, τον ριζοσπαστισμό εκφράζοντας το πείσμα του φτωχού και του αδικημένου.

Ήταν εκεί, ο ίδιος, με τη φυσική του παρουσία, 19 χρονών, κρατώντας τη σημαία πεισματικά μόνος, όταν οι σφαίρες θέριζαν το πλήθος στην πλατεία Συντάγματος το Δεκέμβρη του ’44.

Ήταν εκεί, στην πρώτη γραμμή, απέναντι στη βαρβαρότητα της αστυνομίας και της ΕΚΟΦ.

Ήταν εκεί, στο Τρίτο Νεκροταφείο, όταν το κράτος ήθελε να θάψει νύχτα τον Σωτήρη Πέτρουλα, απέναντι στον εισαγγελέα και τους χωροφύλακες, πρωταγωνιστής στη μάχη να γίνει η ταφή του Πέτρουλα ένα μεγάλο ποτάμι λαϊκής οργής και αγωνιστικής ανάτασης.

Ήταν εκεί, στην εξορία και τη φυλακή.

Ήταν εκεί, στις μεγάλες συναυλίες μετά τη μεταπολίτευση, ξεσηκώνοντας το λαό με το σάλπισμα της ελευθερίας.

Ήταν στους μεγάλους αντιμνημονιακούς αγώνες χέρι χέρι μαζί με τον άλλο ογκόλιθο της Αριστεράς και του Λαϊκού Κινήματος, τον Μανώλη Γλέζο.

Ήταν εκεί, ακόμα κι όταν έλειπε, με την μουσική του και τα τραγούδια του, που έχουν χαραχτεί στη λαϊκή συνείδηση, ως ο Ύμνος στην Ελευθερία του 20ου αιώνα.

Ήταν εκεί, όταν τα τραγούδια του γίνονταν ο εφιάλτης της Χούντας.
Ήταν εκεί, στο Πολυτεχνείο, όχι ο ίδιος αλλά η μουσική του, ηλεκτρίζοντας τη νεολαία και τους φοιτητές.

Ήταν εκεί, στο μεγάλο συλλαλητήριο για το ΟΧΙ, δεκάδες χιλιάδες πιτσιρικάδες παραληρούσαν όταν ακουγόταν από τα μεγάφωνα “είμαστε δυο, είμαστε τρεις”.

Το καλλιτεχνικό του μεγαλείο είναι διεθνές, πρόκειται για μια παγκόσμια μορφή, το έργο του δεν ανήκει στον ίδιο ούτε στον τόπο που γεννήθηκε. Ανήκει σε όλους τους φτωχούς, τους αδικημένους, τους εξεγερμένους αυτού του κόσμου.

Είναι μια παγκόσμια μουσική ιδιοφυία, είναι αυτός που συνδύασε την κλασική μουσική με τη λαϊκότητα του μπουζουκιού και των λαϊκών τραγουδιστών και με την υψηλή ποίηση, του Σεφέρη, του Ελύτη, του Ρίτσου, του Σικελιανού και τόσων άλλων.

Και μπόλιασε αυτή η μουσική τον λαϊκό κόσμο με το υψηλό πνεύμα της Ποίησης, με ριζοσπαστικές μουσικές φόρμες.

Και είναι αλήθεια ότι την ώρα του απολογισμού μιας ολόκληρης ζωής, διάλεξε να αφήσει αυτόν τον κόσμο ως κομμουνιστής (όπως έγραψε στον ΓΓ του ΚΚΕ), αφήνοντας στην άκρη τις “λεπτομέρειες”, δηλαδή, όλες τις πολιτικές πράξεις του που μας πίκραναν. Σε αυτό το πολιτιστικό μεγαλείο, μπορεί να υποκλίνονται σήμερα ακόμα και οι ισχυροί αυτού του κόσμου, “λησμονώντας” το βαρύ απελευθερωτικό φορτίο και την ριζοσπαστική του λάμψη. Τη λάμψη αυτού του έργου που ανήκει οριστικά και αμετάκλητα στον κόσμο του αγώνα: Δεν μπορεί κανείς να μας το πάρει!

Συναυλία μετά την πτώση της Χούντας (Μ. Θεοδωράκης)

 https://www.youtube.com/watch?v=IdhyFdgY3dU&t=1s

 

Πηγή:  https://www.e-lesxi.gr/

Ο Μίκης στη γειτονιά των αγγέλων: Η πορεία, το έργο του, η ζωή του...

  

Σήμερα, Πέμπτη 2 του Σεπτέμβρη, έφυγε από τη ζωή ο Μίκης Θεοδωράκης, "ο Μίκης του καθενός μας"ο σημαντικότερος, κορυφαίος, τεράστιος μουσουργός. Μια σπουδαία προσωπικότητα, που ταξίδεψε τον ελληνικό πολιτισμό μέσω της μουσικής του, των αξιών του και της θεώρησης ζωής σε όλον τον κόσμο.

Aυτόνομος στην παρουσία του στα πολιτιστικά και κοινωνικά δρώμενα, πορεύτηκε με το προσωπικό του στίγμα, δημιουργώντας έργα απαράμιλλης καλλιτεχνικής σπουδαιότητας, ενώ οι πολιτικές του απόψεις είχαν ιδιαίτερο βάρος με οποιοδήποτε «στρατόπεδο» και αν συντάχθηκε. O Μίκης Θεοδωράκης στη γειτονιά των αγγέλων. Ας ανοίξουμε το σπουδαίο βιβλίο της πολυσήμαντης ζωής του Μίκη, που το ταπεινό ιστολόγιο θεωρεί πως ένα ανιαρό απόγευμά της είναι μεγάλο μέρος της ζωής των περισσότερων από εμάς...

Στον βίο του Μίκη Θεοδωράκη η μουσική και η πολιτική ανέκαθεν συμβάδιζαν.

 

Τα πρώιμα χρόνια

Κρητικός στην καταγωγή, γεννήθηκε στη Χίο στις 29 Ιουλίου του 1925. Στην παιδική του ηλικία έζησε σε διάφορες πόλεις της ελληνικής περιφέρειας όπως στη Μυτιλήνη, Γιάννενα, Κεφαλονιά, Πύργο, Πάτρα και κυρίως στην Τρίπολη. Στην τελευταία, σε ηλικία 17 ετών, έδωσε την πρώτη του συναυλία παρουσιάζοντας το έργο του «Κασσιανή», ενώ παράλληλα οργανώθηκε στον αγώνα κατά των κατακτητών. Συνελήφθη στη διαδήλωση της 25ης Μαρτίου 1943 από τους Ιταλούς και βασανίζεται.

 

Οι νεανικοί αγώνες

Διέφυγε κατόπιν στην Αθήνα, ξεκίνησε σπουδές στο Ωδείο Αθηνών με καθηγητή τον Φιλοκτήτη Οικονομίδη και οργανώθηκε στον ΕΛΑΣ. Υπήρξε διαφωτιστής στον Πέμπτο Τομέα της ΕΠΟΝ, ενώ  συμμετείχε στα Δεκεμβριανά ως σαν διμοιρίτης τής Μεταξωτής διμοιρίας του 1ου τάγματος της Νέας Σμύρνης. Μετά τα Δεκεμβριανά ζει κατά περιόδους στην παρανομία, ώσπου συλλαμβάνεται τον Ιούλιου του 1947 και στέλνεται εξόριστος στην Ικαρία, απ’ όπου επιχείρησε να αποδράσει.

Επέστρεψε στην Αθήνα μετά την αμνηστία της κυβέρνηση Σοφούλη, αλλά σύντομα συνελήφθη ξανά, λόγω της προσπάθειάς του συμμετάσχει στο Δημοκρατικό Στρατό. Εστάλη ξανά εξόριστος στην Ικαρία, όπου έγραψε το έργο «Ελεγείο και θρήνος στον Βασίλη Ζάννο» στη μνήμη του Βασίλη Ζάννου που εκτελέστηκε το 1948. Έπειτα εστάλη στη Μακρόνησο, όπου βασανίστηκε.

Το 1949 εστάλη στα Χανιά για να αναρρώσει. Το 1950 επέστρεψε στην πρωτεύουσα, συνεχίζοντας τις σπουδές του και αποφοιτώντας από το Ωδείο Αθηνών, με δίπλωμα σε αρμονία, αντίστιξη και φούγκα.

Η διεθνής αναγνώριση και η λαϊκή εποποιία

Το 1954 βρέθηκε στο Παρίσι με κρατική υποτροφία και σπούδασε με τον θρυλικό Olivier Messiaen και τον Eugène Bigot. Στο Παρίσι διανύει αξιοπρόσεχτη συνθετική πορεία καθώς έγραψε πολλά συμφωνικά έργα έργα, αλλά και έργα για το μπαλέτο της Λουντμίλα Τσέρινα, για το Covent Garden με το έργο «Αντιγόνη», για το Μπαλέτο της Στουτγάρδης και έργα του κινηματογράφου. Το 1957 ο αξεπέραστος Ντμίτρι Σοστακόβιτς του απένειμε το πρώτο βραβείο του Φεστιβάλ της Μόσχας για το έργο του Suite No 1 για πιάνο και ορχήστρα.

Η επιστροφή του στην Ελλάδα το 1960 συνοδεύεται τόσο από εναργή ενασχόληση με τη σύνθεση λαϊκότροπων έργων και τις συναυλίες, όσο και με την πολιτική του ανάδειξη σε πρόσωπο της ευρύτερης Αριστεράς. Η συνθετική του πορεία μέχρι τη δικτατορία σηματοδοτείται από την ενασχόλησή του με φόρμες του λαϊκού τραγουδιού, με απόγειο τη μελοποίηση του Επιταφίου του Γιάννη Ρίτσου, ενώ οι δεκάδες κύκλοι τραγουδιών περιλαμβάνουν σπουδαία τραγούδια που φτάνουν στα χείλη των λαϊκών στρωμάτων. Παράλληλα όμως, επιχείρησε με την Μικρή Συμφωνική Ορχήστρα Αθηνών να μεταδώσει την λόγια μουσική σε ευρύτερα ακροατήρια.

Και μόνο η παράθεση μερικών δίσκων με έργα του Θεοδωράκη της δεκαετίας του 1960 δηλοί τη σπουδαιότητα της συνθετικής του δύναμης: Φαίδρα, Όμορφη Πόλη, Επιφάνεια, Το Τραγούδι του νεκρού Αδελφού, Η Γειτονιά των Αγγέλων, Επιτάφιος, Το Αξιον Εστί, Ζοrbα the Greek, Ρωμιοσύνη, Το Τραγούδι του Νεκρού Αδελφού, Μαουτχάουζεν – Εξη Τραγούδια, Μικρές Κυκλάδες / Λιποτάκτες.

Οι δημοκρατικοί αγώνες της δεκαετίας του 1960

Το 1963, η δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ, Γρηγόρη Λαμπράκη, έδωσε το έναυσμα για την ίδρυση της «Νεολαίας Λαμπράκη», της οποίας αναδείχθηκε πρόεδρος.

Παράλληλα εξελέγη βουλευτής με την ΕΔΑ και αναδεικνύεται σε δημόσιο πρόσωπο αναφοράς για την 

Αριστερά.

Η χούντα, οι φυλακίσεις, το διεθνές κύμα συμπαράστασης

Στο Απριλιανό πραξικόπημα των συνταγματαρχών περνά στην παρανομία και δυο μέρες μετά την εγκατάσταση της Χούντας, στις 23 Απριλίου 1967 απεύθυνε έκκληση για Αντίσταση κατά της Δικτατορίας. Λίγες ημέρες μετά, τον Μάιο του 1967, υπήρξε εκ των συνιδρυτών του ΠΑΜ, του οποίου εξελέγη πρόεδρος.

 

Τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς συνελήφθη και φυλακίστηκε στα κρατητήρια της Μπουμπουλίνας. Μεταφέρθηκε στις φυλακές Αβέρωφ, όπου ξεκίνησε απεργία πείνας, έπειτα εκτοπίστηκε στη Ζάτουνα Αρκαδίας και τέλος στο στρατόπεδο Ωρωπού. Η υγεία του κλονίστηκε, με αποτέλεσμα να φουντώσει διεθνές κίνημα των σπουδαιότερων καλλιτεχνικών προσωπικοτήτων της εποχής με αίτημα την απελευθέρωσή του.

Αποφυλακίστηκε υπό τη διεθνή κατακραυγή και έφυγε για το Παρίσι τον Απρίλιο του 1970.

Οι φυλακίσεις και οι εξορίες δεν ελάττωσαν την συνθετική του δεινότητα, ενώ τα έργα και τα τραγούδια που συνέθετε μεταφέρονταν παράνομα στο εξωτερικό, όπου ερμηνεύονται από τις Μαρία Φαραντούρη και τη Μελίνα Μερκούρη.

 

Στο εξωτερικό αναδείχθηκε σε σημαντική μορφή στον αγώνα για την πτώση της δικτατορίας.

Έδωσε συναυλίες σε δεκάδες χώρες, συναντά ηγέτες και προσωπικότητες, ένωσε τη φωνή του με άλλες προσωπικότητες υποστήριξης εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων.

Η μεταπολίτευση

Η πτώση της δικτατορίας βρήκε τον Μίκη Θεοδωράκη στην Αθήνα με την πολιτική του υπόσταση να έχει πια χαρακτήρα πιο αυτόνομο και συμβολικό.

Οι συναυλίες του συγκεντρώνουν σε κάθε ευκαιρία δεκάδες χιλιάδες κόσμου, σκορπώντας ρίγη συγκίνησης για το γεγονός ότι ακούγοντας ελεύθερα πια τα απαγορευμένα από τη Χούντα τραγούδια του.

Tους πρώτους μήνες της αντιπολίτευσης έδωσε τη συγκατάθεσή του στην λύση Καραμανλή για την διακυβέρνηση της χώρας.

Η φράση «Καραμανλής ή Τανκς», αν και δεν ειπώθηκε επακριβώς σε αυτή τη μορφή, ουδέποτε διαψεύστηκε, καθώς όπως είπε αργότερα ο ίδιος, ουσιαστικά συμφωνούσε με τη «λύση Καραμανλή».

Διατήρησε ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με όλους τους ηγέτες της πολιτικής ζωής του τόπου.

Ωστόσο συνοδοιπόρησε με την Αριστερά για σχεδόν 15 χρόνια.

Το 1974 κατήλθε υποψήφιος με το ψηφοδέλτιο της Ενωμένης Αριστεράς στην Βʹ Πειραιά, το 1978 υπήρξε υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων, υποστηριζόμενος από το ΚΚΕ αποσπώντας ποσοστό 16,32%, το 1981 εξελέγη πρώτος βουλευτής στην Βʹ Πειραιά με το ψηφοδέλτιο του ΚΚΕ και επανεξελέγη το 1985 αφού είχε την πρώτη θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΚΚΕ.

Συμμετείχε, δε, σε επανειλημμένες εκδηλώσεις αλληλεγγύης σε διωκόμενους αγωνιστές εργατικών και κομμουνιστικών κομμάτων.

 Τη δεκαετία του 1980 συνέθεσε κύκλους τραγουδιών, το 1983 του απονεμήθηκε το Βραβείο Λένιν για την Ειρήνη, αλλά η περίοδος αυτή σηματοδοτείται και από την επιστροφή του στη συμφωνική μουσική με κύρια έργα την Τρίτη Συμφωνία, την Εβδόμη Συμφωνία, την πρώτη του Όπερα Κώστας Καρυωτάκης (Οι μεταμορφώσεις του Διονύσου) και το μπαλέτο Ζορμπάς.

Η συμπόρευση με τη Δεξιά

Το 1990 ο Μίκης Θεοδωράκης έκανε την μεγάλη πολιτική στροφή και εντάχθηκε στην τρίτη θέση στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας της ΝΔ του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Διετέλεσε υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου και Επικρατείας για περίπου 2,5 χρόνια.

Στην περίοδο μετά το 1993 ο Θεοδωράκης αφιερώθηκε μουσικά κυρίως στην σύνθεση και τις επανεκτελέσεις έργων του στην όπερα και συμφωνικών έργων του.

Ως «Νέστορας»

Οι δημόσιες παρεμβάσεις κατόπιν του αφορούσαν τα επόμενα χρόνια ζητήματα ευρύτερου διεθνούς ενδιαφέροντος, όπως ζητήματα ελληνοτουρκικής φιλίας, τους βομβαρδισμούς στην Γιουγκοσλαβία, την υπόθεση Οτσαλάν, τους πολέμους στο Αφγανιστάν και το Ιράκ. Παράλληλα έχαιρε της εκτίμησης των λαϊκών στρωμάτων αλλά και της οργανωμένης Αριστεράς, καθώς διατηρούσε πνευματικές σχέσεις με τα κόμματά της.

 Στην οικονομική κρίση του 2010 ίδρυσε την πολιτική κίνηση «Σπίθα», από την οποία αποχώρησε το 2013, ενώ οι παρεμβάσεις του εμφορούνταν πλέον σχεδόν αποκλειστικά από τις διαστρεβλωμένες απόψεις περί πατριωτισμού. Αποκορύφωμα αυτής της πορείας υπήρξε η συμμετοχή του στο συλλαλητήριο των Μακεδονομάχων, όπου απευθύνθηκε ευνοϊκά προς τους συμμετέχοντες Χρυσαυγίτες («Αδέρφια μου φασίστες, ναζιστές, τραμπούκοι, τρομοκράτες»), συγκεντρώνοντας τα πυρά του προοδευτικού κόσμου. Ήταν ένας πατριώτης, με την κυριολεκτική έννοια της λέξης. Μια προσωπικότητα που η μουσική και πολιτική φωνή του διέσχισε την ιστορία της Ελλάδας στον πόλεμο, τη δικτατορία και τη λιτότητα.

Πηγή: efsyn.gr

 

Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα: Το «αηδόνι της Ανδαλουσίας»...

  

Σαν σήμερα, 5 Ιουνίου το 1898, γεννιέται ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, ένας από τους σημαντικότερους Ισπανούς ποιητές και θεατρικούς συγγραφείς. Γεννημένος στο Φουέντε Βακέρος, κοντά στην Γρανάδα έζησε τα πρώτα του χρόνια του στο σχολείο Ιησουϊτών της Γρανάδας. Ο πατέρας του ήταν αγρότης και η μητέρα του δασκάλα πιάνου, η οποία του πρόσφερε μαθήματα καθημερινά.
Η οικογένειά του ήταν προνομιούχα και μορφωμένη και έτσι τον πίεσαν να γραφτεί στην Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γρανάδας σε ηλικία 17 ετών. Ο Φεδερίκο όμως είχε περισσότερα ερεθίσματα για την μουσική, την ζωγραφική και την λογοτεχνία. Επομένως παράτησε σύντομα τις σπουδές του και το 1919. εγκαταστάθηκε στις φοιτητικές κατοικίες του Πανεπιστημίου της Μαδρίτης, που τότε λειτουργούσε ως ανοιχτό πανεπιστήμιο, πολιτιστικό κέντρο, της ισπανικής πρωτεύουσας.

  

"Εγώ πάντα θα είμαι στο πλευρό αυτών που δεν έχουν τίποτα και στους οποίους δεν επιτρέπεται καν να απολαύσουν ειρηνικά το τίποτα που έχουν"

 Η οικογένειά του ήταν προνομιούχα και μορφωμένη και έτσι τον πίεσαν να γραφτεί στην Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γρανάδας σε ηλικία 17 ετών. Ο Φεδερίκο όμως είχε περισσότερα ερεθίσματα για την μουσική, την ζωγραφική και την λογοτεχνία. Επομένως παράτησε σύντομα τις σπουδές του και το 1919. εγκαταστάθηκε στις φοιτητικές κατοικίες του Πανεπιστημίου της Μαδρίτης, που τότε λειτουργούσε ως ανοιχτό πανεπιστήμιο, πολιτιστικό κέντρο, της ισπανικής πρωτεύουσας.

 Εκεί συνάντησε τον Σαλβαδόρ Νταλί, τον σκηνοθέτη Λουίς Μπουνιουέλ, τον ποιητή Ραφαέλ Αλμπέρτι και τον Χιμένεθ. Μετά από 3 χρόνια κατάφερε να συνθέσει τα πρώτα του ποιήματα με τίτλο «Βιβλίο Ποιημάτων». Ήταν εμφανές η απέχθειά του για την Καθολική Εκκλησία και τον μιλιταρισμό μόλις από τα πρώτα του έργα.

  

 Το 1929, σε ηλικία 31 ετών, αποφασίζει να ταξιδέψει στην Αμερική και στην Κούβα προκειμένου να αποκομίσει νέες γνώσεις και πηγές έμπνευσης και να αποδώσει τον ανθρώπινο πόνο των έγχρωμων ανθρώπων, από μαρξιστική σκοπιά. Οι εμπειρίες του από αυτό το ταξίδι αξιοποιήθηκαν στο ποίημα του «Ένας Ποιητής Στη Νέα Υόρκη».  Δύο χρόνια αργότερα επιστρέφει πίσω στη – δημοκρατική πλέον – Ισπανία προκειμένου να δώσει μάχη για την εκπαίδευση και τον πολιτισμό περιοδεύοντας με τον θίασο «La Baracca» και τη βοήθεια της κυβέρνησης, της Δεύτερης Δημοκρατίας της χώρας και τον Eduardo Ugarte.

Στα 38 του μόλις χρόνια, ο Λόρκα ήταν ήδη πολυταξιδεμένος και κατασταλαγμένος όσον αφορά τόσο την προσωπική όσο και λογοτεχνική του ταυτότητα. Στο ιστορικό του μετράει πολλές ποιητικές συλλογές, θεατρικά έργα και περιοδείες με τη θεατρική του ομάδα «La Barraca» στις αγροτικές περιοχές της Ισπανίας.

Κορυφαίες δημιουργίες του αποτελούν «Το Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα», «Ο Ματωμένος Γάμος» και η «Γέρμα», τραγωδίες με πυρήνα τους το ανθρώπινο στοιχείο και θέμα τους την κοινωνική καταπίεση πάνω σε αυτό.

 Ο επί 40 χρόνια βιογράφος του όμως, Ίαν Γκίμπσον, δηλώνει:

«Η Ισπανία δεν μπορούσε να αποδεχτεί πως ο μεγαλύτερος Ισπανός ποιητής όλων των εποχών ήταν ομοφυλόφιλος. Η ομοφοβία υπήρχε και στα δύο στρατόπεδα του εμφυλίου και ύστερα από αυτόν. Ήταν ένα εθνικό πρόβλημα. Τον Λόρκα τον φθονούσαν για το ταλέντο του, επειδή είχε λεφτά και ήταν επιτυχημένος. Όταν ανέλαβε ο στρατός, η εκτέλεσή του ήταν θέμα χρόνου. Ένας επιτυχημένος, προοδευτικός ομοφυλόφιλος δεν ήταν αποδεκτός στην Ισπανία του Φράνκο».

Πηγή: www.monopoli.gr

 

"Ύμνος εις την ελευθερίαν" σε μια εξαιρετική εκτέλεση!

 

 Ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν του Διονυσίου Σολωμού, σε μια σπάνια μουσική εκδοχή του Νικόλαου Χαλικιόπουλου-Μάντζαρου, παρουσιάζεται για πρώτη φορά από το ανδρικό φωνητικό σύνολο ΜΕΙΖΟΝ με αφορμή την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου. Μέσα από αυτή τη μεγάλη διαδικτυακή συναυλία, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών δίνει την ευκαιρία σε όλους τους Έλληνες ανά τον κόσμο καθώς και σε ξένους θαυμαστές του ελληνικού πολιτισμού να γιορτάσουν μουσικά, όλοι μαζί!

 Τη μουσική διεύθυνση έχει αναλάβει ο Αγαθάγγελος Γεωργακάτος, και την πιανιστική συνοδεία ο Στάθης Σούλης. Η «πολυφωνική» μελοποίηση του Ύμνου από τον Μάντζαρο, που θα ερμηνεύσει το ΜΕΙΖΟΝ Ensemble μελετήθηκε και αποκαταστάθηκε επιστημονικά από τον Δρ Μουσικολογίας Κώστα Ζερβόπουλο.

 

 Συντελεστές

Ανδρικό Φωνητικό Σύνολο Μείζον Ensemble

Αλέξανδρος Λούτας

Χρήστος Χριστοδούλου

Αναστάσιος Λαζάρου

Γιώργος Νάκης

Σταύρος Ζουλιάτης

Μάνος Μπουρίκας

Μάνος Κοκκόνης

Ιωάννης Κοντέλλης

Γιάννης Καλύβας

Σπύρος Σώκος

Χρήστος Λάζος

Διονύσης Σούρμπης

Δημήτρης Πλατανιάς

Θεόδωρος Αϊβαλιώτης

Βασίλης Δημακόπουλος

Παναγιώτης Πρίφτης

Νίκος Κατσίγιαννης

Παναγιώτης Παντούλιας

Γιάννης Χριστόπουλος

Κώστας Ζαμπούνης

Μιχάλης Πλατανιάς

πιάνο

Στάθης Σούλης

Μουσική διεύθυνση

Αγαθάγγελος Γεωργακάτος

Πρόγραμμα

Νικόλαος Μάντζαρος – Διονύσιος Σολωμός: Ύμνος εις την Ελευθερίαν

 

Δέκα ιστορίες πίσω από δέκα μεγάλα τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου...

 Σαν σήμερα, το τελευταίο Σάββατο του περσινού Δεκέμβρη, το Σαββατόβραδο της 28ης Δεκεμβρίου του 2019, "έφυγε" ο Θάνος Μικρούτσικος. Τα τραγούδια του όμως είχαν ήδη πάρει τον δρόμο τους για την αιωνιότητα, χρόνια πριν. Ήταν από τους λίγους μουσικούς που βούτηξε σχεδόν σε όλα τα είδη, πειραματίστηκε, έκανε άπειρες συνεργασίες και καταξιώθηκε τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό.

Στις πιο κάτω γραμμές ακολουθούν ιστορίες. Δέκα ιστορίες για καθένα από τα πιο κάτω υπέροχα τραγούδια του... 

Ο Θάνος Μικρούτσικος ξεκίνησε την επαγγελματική του πορεία στη μουσική στη δεκαετία του ’60, με τον δίσκο «Πολιτικά Τραγούδια». Μελοποίησε ποίηση, παραμύθια, υπηρέτησε το θέατρο, τον κινηματογράφο και συνέθεσε όλες αυτές τις μουσικές που θέλουμε να ευχόμαστε πως θα συντροφεύουν πολλές από τις επόμενες γενιές, για το καλό τους και μόνο. Αυτή είναι άλλωστε και η αποστολή του ντοκιμαντέρ που παρουσιάζει το News 247 για τον Θάνο Μικρούτσικο, ακριβώς έναν χρόνο αφού ο Θάνος επέλεξε τραβήξει για τις πιο μακρινές γραμμές των οριζόντων, πώς αλλιώς, χορεύοντας πάνω στο φτερό του καρχαρία.

Πάνω από 50 χρόνια έγραφε μουσική για ό,τι τον καίει. Χιλιάδες πράγματα, τραγούδια, όπερες, ορατόρια. Πάντα με τον χαρακτηριστικό, υπέροχο και δικαιωματικό του στόμφο. Πλέοντας στη λυρική του «θάλασσα» κάνουμε στάση σε 10 «φάρους» που ορθώνονται αέναα ολόφωτοι στην καλλιτεχνική διαδρομή που φέρει τ’ όνομά του.

 

Η πιο όμορφη θάλασσα (1975)

Το 1975 ο Θάνος Μικρούτσικος κάνει επίσημη πρώτη στη δισκογραφία με τα Πολιτικά Τραγούδια μελοποιώντας Ναζίμ Χικμέτ και Βολφ Μπίρμαν. Δίσκος θεμελιώδης και αντιπροσωπευτικός της «ποιητικής» όσο και στρατευμένης πορείας που θα ακολουθούσε στα επόμενα χρόνια. Παράλληλα είναι η απαρχή της μακράς συνεργασίας του με τη Μαρία Δημητριάδη. «Η Δημητριάδη κουβάλαγε στη φωνή της τη δραματική συγκυρία της εποχή της» θα πει αργότερα για τη βασική του ερμηνεύτρια. Ο Μικρούτσικος από τα Πολιτικά Τραγούδια θα κρατήσει για τον εαυτό του τη Μπαλάντα για τους Ασφαλίτες ως το μόνο κομμάτι του άλμπουμ που θα είχε τη δική του φωνή. Κάποια από τα τραγούδια, όπως το «Η Πιο Όμορφη Θάλασσα», το «Αν η μισή μου καρδιά» και το «Τους Έχω Βαρεθεί» είχαν αποκλειστεί από τα κρατικά ραδιόφωνα στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης.

 

Ένα Σπιτάκι Απόμερο  (1969)

 

Αυτό που δεν γνωρίζουν λοιπόν πολλοί είναι ότι η πρωτόλεια ηχογράφηση που «είχε» Θάνο Μικρούτσικο ήταν ένα 45άρι με μελοποιημένα ποιήματα του Κώστα Καρυωτάκη και τη φωνή της Βάσως Μεσηνέζη στα 1969. Ο ίδιος είχε γράψει νότες για το «Ένα Σπιτάκι Απόμερο» και τη «Μυγδαλιά». Όπως αναφέρει ο συνθέτης στη βιογραφία του Οδυσσέα Ιωάννου, «Ο Θάνος κι ο Μικρούτσικος» (2011), το δυσεύρετο αυτό δισκάκι έγινε χωρίς να έχει υπογράψει ο ίδιος συμβόλαιο με την δισκογραφική εταιρεία. Ο ήχος δεν θυμίζει σε τίποτα το μετέπειτα γνώριμο βιμπράτο του συνθέτη.

Ο Ντικ (1976)

Ο Μικρούτσικος μελοποίησε πρώτη φορά Ρίτσο στα μισά της δεκαετίας του 70′- ή τουλάχιστον τότε έφθασε σε μας η ριζοσπαστική «Καντάτα για τη Μακρόνησο- Σπουδή σε Ποιήματα του Βλαδίμηρου Μαγιακόφσκι», ένα από τα πιο πρωτοποριακά δείγματα της ελληνικής δισκογραφίας. Μετά τη δραματική «Εισαγωγή» έπεται σύντομα αλλά καίρια «Ο Ντικ», με ερμηνευτές τη Μαρία Δημητριάδη και τον Σάκη Μπουλά. Ο Γιάννης Ρίτσος έγραψε τα ποιήματα το 1949 όσο ήταν εξόριστος στη Μακρόνησο. Κατόπιν αυτά κατάφεραν να φυλαχθούν με τη βοήθεια συνεξοριστών του, οι οποίοι τα έθαψαν στο χώμα μέσα σε  μπουκάλια. Από εκεί τα διέσωσε ο Μάνος Κατράκης, πριν μεταφερθεί στον Αη Στράτη. Όπως είχε πει ο Μικρούτσικος σε συνέντευξή του, πρώτος ακροατής του δίσκου ήταν ο ίδιος ο Ρίτσος: «Μου κρατούσε το χέρι κι έμεινε αμίλητος μετά το τέλος του έργου. Με φίλησε στο μέτωπο κι άναψε τσιγάρο. Οταν έφυγα από το σπίτι του – δεν ντρέπομαι να το πω – έβαλα τα κλάματα».

 

Kuro Siwo (1979)

Ο Θάνος Μικρούτσικος, ο άνθρωπος που μεσολάβησε στη βαθιά γνωριμία μας με τον Νίκο Καββαδία, ήταν 5 ετών όταν ο πατέρας του του διάβασε τη Μαραμπού. Παρ’ όλα αυτά, το πρώτο δικό του ποίημα που έκανε τραγούδι ήταν από τη συλλογή «Το Πούσι». Το «Kuro Siwo» άνοιξε έναν ορίζοντα στον οποίο οι 2 καλλιτέχνες ταυτίζονται επαναλαμβανόμενα από το κοινό. Ο «Σταυρός του Νότου»- ο οποίος παρεμπιπτόντως δεν αποτελεί όνομα κάποιας συλλογής του πιο ξακουστού «Ποιητή της Θάλασσας», αλλά μόνο το όνομα αυτού του εμβληματικού δίσκου, αποτελεί έργο ζωής για τον συνθέτη, με πολιτική τοποθέτηση που δεν έχει επισημανθεί όσο ίσως θα έπρεπε και σίγουρα το πιο διαχρονικό του Μικρούτσικου, αφού κάθε γενιά καταφέρνει να βρίσκει το δικό της σημείο αναφοράς. Ερμηνευτής, ένας ακόμα χαρακτηριστικός ραψωδός του Θάνου Μικρούτσικου, ο «δωρικός» Γιάννης Κούτρας.

Εφτά Νάνοι στο S S Cyrenia (1986)

Το ιδιαίτερο με αυτό εδώ το κομμάτι, η πρώτη εκτέλεση του οποίου εντοπίζεται στον δίσκο «Η Αγάπη Είναι Ζάλη» της Χαρούλας Αλεξίου, είναι πως ο Μικρούτσικος- ίσως- κάθε φορά που καθόταν στο πιάνο ενώπιόν μας έπαιζε και μία διαφορετική αυτοσχεδιαστική εισαγωγή. Δεν είναι υπερβολή να πεις πως έχουν ακουστεί χιλιάδες παραλλαγές. Η σχέση του Θάνου με τον Καββαδία ήταν διαρκώς εξελισσόμενη.

Λύχνος του Αλλαδίνου (1991)

Δώδεκα χρόνια μετά τον Σταυρό του Νότου, ο Μικρούτσικος καταπιάνεται ξανά με τον Ποιητή του δημιουργώντας τις «Γραμμές των Οριζόντων». Όχι συμπληρωματικά, ούτε ανανεωτικά. Στις «Γραμμές των Οριζόντων» αποτυπώνεται πιο ολοκληρωμένα η βαθιά τρυφερή σχέση του συνθέτη με την ποίηση του Καββαδία.

Mικρή μου Μωβ Βεντάλια (1986)

Από τα μέσα του ’80 κι έπειτα ο Θάνος συνεργάστηκε με τη Χαρούλα αρκετές φορές- άλλωστε μην ξεχνάς πως «Η Αγάπη είναι Ζάλη», και πράγματι, «Κρατάει Χρόνια Αυτή η Κολώνια»… Αλλά η «Μικρή μου Μοβ Βεντάλια» κατείχαν μία ιδιαίτερη θέση μέσα στην καρδιά του συνθέτη, κι αυτό γιατί οι στίχοι ανήκουν στον αδερφό του, τον Αντρέα.

Ο Γουίλλυ, Ο Μαύρος Θερμαστής (1981)

Η πρώτη εκτέλεση του περίφημου Γουίλι του Καββαδία ανήκει φυσικά στον Βασίλη Παπακωνσταντίνου. Ωστόσο μία ιδιαίτερη μνεία αξίζει στην υπέροχη reggae επανεκτέλεση του Βλάσση Μπονάτσου, όπως αυτή καταχωρήθηκε στον δίσκο Γενικά. «Στο άλμπουμ αυτό είχε παίξει ο Ουρμπάνιακ, ένα από τα 2-3 καλύτερα τζαζ βιολιά στον κόσμο» είχε επισημάνει σχετικά ο Θάνος.

Ερωτικό (1982)

Τα περίτεχνα λόγια του Άλκη Αλκαίου σ’ ένα τα πιο αγαπητά, σύγχρονα τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου. Η λυρική Πιρόγα, συγκαταλέχθηκε στο playlist του «Εμπάργκο» του Μανόλη Μητσιά κι έκτοτε μετρά 10 επίσημες επανεκτελέσεις. Ένα κομμάτι διαμάντι.

Ρόζα (1996)

Κι όμως, οι στίχοι της Ρόζας ήταν ξεχασμένοι για χρόνια μέσα σ’ ένα συρτάρι και ως τραγούδι, εξαιτίας μιας πρώτης, κακής ηχογράφησης κατά τον δειγματισμό του είχε απορριφθεί διάφορους καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων και η Αλεξίου. Ο μύθος λέει πως ο Άλκης Αλκαίος είχε γράψει τη «Ρόζα» γύρω στο 1976, δηλαδή περίπου 20 χρόνια προτού περάσει στην αιωνιότητα με το φωνητικό περίβλημα του Δημήτρη Μητροπάνου, ο οποίος το άκουσε εντελώς τυχαία με τον φίλο και παραγωγό του, Ηλία Μπενέτο, στο σπίτι του Μικρούτσικου.

 

 

                                                                                                                 Πηγή: ladylike.gr

 

95 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου δημιουργού...

  

*ΤηςΧρύσας Κακατσάκη (φιλολόγου, ιστορικού Τέχνης)

 

Η σειρά εκδηλώσεων και αφιερωμάτων για τα 95 χρόνια από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι το πιθανότερο είναι ότι τον ίδιο δεν θα τον έβρισκαν σύμφωνο, αφού είχε δηλώσει επανειλημμένως: «Δε μ’ αρέσει η αναμνησιολογία, την απεχθάνομαι. Είναι χειρότερη κι από μνημόσυνο. Τους ανθρώπους που έχουν φύγει αλλά παραμένουν ζωντανοί τους έχουμε καθημερινά τοποθετημένους μέσα μας και τους κουβαλάμε σ’ ολόκληρη τη ζωή μας».

Και όντως αυτό συμβαίνει για όσους λάτρεψαν τη μουσική του, για όσους στήνονταν στο Γ΄ Πρόγραμμα για να ακούσουν τα παρεμβατικά του σχόλια. Και αν τα τραγούδια του έμειναν, η φυσική απουσία του ωστόσο είναι σχεδόν οδυνηρή. Ασυμβίβαστος και ανατρεπτικός, οι απόψεις του ποτέ δεν χώρεσαν κάτω από το τενεκεδένιο σήμα ενός κόμματος. Είχε στηλιτεύσει σε στιγμές ανύποπτες τον ηθικοπλαστικό εθνικισμό. Είχε εντοπίσει τους εχθρούς της πολιτικής που δεν είναι άλλοι από τον λαϊκισμό και τον ελιτισμό. Πίστευε σε μια δημογεροντία του πνεύματος και όχι σε μια αγία αποστολική οικογένεια του πρίγκιπος Φρανκενστάιν, όπως θεωρούσε την ΕΕ. Είχε μιλήσει για το τέρας του φασισμού σε μια περίοδο που οι περισσότεροι με θολωμένο το μυαλό από την πασοκική ευδαιμονία είτε δεν το έβλεπαν είτε ασχολούνταν με ψευδεπίγραφες διανοητικές κράμπες. Για την αιρετική του στάση πλήρωσε βαρύ τίμημα, πέφτοντας θύμα του χυδαίου αυριανισμού και όχι μόνο.

Ο Χατζιδάκις δεν κατατάσσεται στους στρατευμένους καλλιτέχνες, ήταν όμως πάντα παρών όταν οι περιστάσεις το απαιτούσαν ή το υπαγόρευε η συνείδησή του. Ελάχιστοι π.χ. γνωρίζουν ότι υπήρξε ΕΠΟΝίτης και μάλιστα στα Δεκεμβριανά συνέθεσε ένα χριστουγεννιάτικο ορατόριο (ανέκδοτο μέχρι σήμερα) για να εμψυχώσει τον χειμαζόμενο λαό. Περίπου 30 χρόνια αργότερα θα γράψει τη μουσική για την ταινία «Faccia di spia», αφιερώνοντας μια μακρόσυρτη σουίτα στον Τσε Γκεβάρα. Γιατί η μουσική του για το σινεμά δεν περιορίζεται στα εύκολα σουξεδάκια για τις ανάγκες του βιοπορισμού, αλλά κινείται σε όλη την γκάμα των αισθήσεων και των παραισθήσεων, άλλοτε αγγίζοντας τον νεορεαλισμό της μετεμφυλιακής Ελλάδας στον «Δράκο» και άλλοτε υπογραμμίζοντας την απελευθέρωση από τα εσωτερικά και εξωτερικά δεσμά, όπως στο αναρχικό παραμύθι «Sweet movie».

Στην ουσία μελοποίησε την έννοια του Ελληνα όπως αυτός τη φανταζόταν, στην πολιτισμική, κοινωνική και γεωγραφική του υπόσταση, παραδίδοντας μαθήματα αισθητικής και αισθηματικής αγωγής. Οντας μεταξύ Ανατολής και Δύσης βάζει το μπουζούκι να συνομιλεί με το βιολί, το ρεμπέτικο με τις συμφωνίες του Μάλερ και τη Σαπφώ με τον Λόρκα, σε μια θαυμαστή ισορροπία λόγιου και λαϊκού.

Αν ο Χατζιδάκις ήταν επιχείρηση, θα είχε για λογότυπο το όνειρο που βγάζει τα πράγματα από τη φθορά και μας ξεναγεί στην οδό της συλλογικής ευαισθησίας. Γι’ αυτό εκείνος θα βρίσκεται πάντα ψηλά στον ουρανό που κατοικούνε τα άστρα και μαζεύονται οι ποιητές, ενώ εμείς θα φυλάσσουμε σαν εγκόλπιο τα λόγια και τις πράξεις του που δεν εννοούν να λιποθυμήσουν αλλά μας κρατάνε ξάγρυπνους μέσα στο άγχος των καιρών.

 

                                                                                   Πηγή: documentonews.gr

Οι τόποι του Καββαδία στον χάρτη!

Πού βρίσκονται όλα εκείνα τα μέρη για τα οποία γράφει στα ποιήματα του...

Στο Bay of Bisky ο καπετάνιος έδωσε εντολή να ρίξουν στη θάλασσα το πτώμα του Γουίλιαμ Τζορτζ Άλουμ και χίλια μίλια από τις Εβρίδες «ήρθες να με δεις κι όμως δεν με είδες». Σ' ένα μαγαζί του Nosy Be «πήρες το μαχαίρι δύο σελίνια» και στις Μαρκίζες «καλλυντικά τώρα πουλάνε του Coty». 

Τα έργο του Νίκου Καββαδία είναι, μεταξύ άλλων,  ένα τεράστιο ταξίδι σε εξωτικά μέρη με περίεργα ονόματα. Μέσα από τα ποιήματα του σαλπάρεις για μέρη όπως τα παγωμένα στενά Kara Straits και το λιμάνι Pegasus στη Νέα Ζηλανδία. Περνάς τη «στοιχειωμένη» θάλασσα των Σαργασσών και δίνεις μάχη με το Kuro Siwo στην Άπω Ανατολή. Πού ακριβώς όμως βρίσκονται όλα αυτά τα μέρη στα οποία ταξίδεψε ο ποιητής της θάλασσας και του έδωσαν έμπνευση;

O blogger Civil πριν από κάποια χρόνια δημιούργησε έναν άκρως αναλυτικό χάρτη στο Google, στο οποίο έχει συγκεντρώσει όλες τις τοποθεσίες για τις οποίες γράφει ο Καββαδίας, έναν... Άτλαντα του έργου του ναυτικού ποιητή. Πατώντας σε κάθε τοποθεσία που επισκέφτηκε ο Καββαδίας μπορεί κανείς διαβάσει και το αντίστοιχο απόσπασμα των ποιημάτων του και να ταξιδέψει μαζί τους σε κάθε ήπειρο της γης.

Παρακάτω μπορείτε να βρείτε εκτός από τον χάρτη και όλα αυτά τα αποσπάσματα των ποιημάτων του που μιλούν για μέρη εξωτικά, αλλά και για μέρη οικεία.

ΝΟΤΙΑ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ

Τον πυρετό στους τροπικούς, του Rio τη μαλαφράντζα,

την πυρκαγιά που ανάψαμε μιά νύχτα στο Μανάο.

Ποίημα: Πικρία, Τοποθεσία: Ρίο ντε Τζανέιρο και Μανάους, Βραζιλία

Ἡ ξύλινη ποὺ ὅλοι ἀγαπήσαμε Γοργόνα,

καθὼς βουτᾶ παίρνει παράξενες ἀνάσες.

Προτοῦ κολλήσουμε γιὰ πάντα στὶς Σαργάσσες,

μᾶς πρόδωσε μ᾿ ἕνα πνιγμένο τοῦ Νορόνα.

Ποίημα: Μαρέα - Τοποθεσία: Fernando de Noronha, Βραζιλία

Σαλπάρουμε! Μας περιμένουν στο Μπραζίλι.

Ποίημα: Cambay's water -Τοποθεσία: Βραζιλία

Βλαστημά ο λοστρόμος τον καιρό

κ' είν' αλάργα τόσο η Τοκοπίλλα.

Ποίημα: Πούσι - Τοποθεσία: Tocopila, Χιλή

Μας προσμένουν πίπες αδειανές

και τελωνοφύλακες στο Τσίλι.

Ποίημα: Αρμίδα – Τοποθεσία: Χιλή

Οι Γιαπωνέζες, τα κορίτσια στη Χιλή,

κι οι μαύρες του Μαρόκου που πουλάνε μέλι,

έχουν σαν όλες τις γυναίκες τα ίδια σκέλη

και δίνουν με τον ίδιο τρόπο το φιλί.

Ποίημα: Καφάρ - Τοποθεσία: Χιλή

Συχώρεσέ με...Μια βραδιά θολή στο Σάντα Φε,

καθώς κάποια με κράταγε σφιχτά στην αγκαλιά της,

ετράβηξα απ' την κάλτσα της μια δέσμη από λεφτά

που όλη τη μέρα εμάζευεν απ' την αισχρήν δουλειά της.

Ποίημα: Ένας δόκιμος στη γέφυρα εν ώρα κινδύνου  Τοποθεσία: Σάντα Φε, Αργεντινή

Ἡ ξύλινη ποὺ ὅλοι ἀγαπήσαμε Γοργόνα,

καθὼς βουτᾶ παίρνει παράξενες ἀνάσες.

Προτοῦ κολλήσουμε γιὰ πάντα στὶς Σαργάσσες,

μᾶς πρόδωσε μ᾿ ἕνα πνιγμένο τοῦ Νορόνα.

Ποίημα: Μαρέα – Τοποθεσία: Θάλασσα των Σαργασσών

Πηχτὸ πούσι σκεπάζει τὰ καρνάγια.

West End - Thame's Street καὶ διπλὸς ἔρως.

Ἂς φυσᾶνε στὸ Πλάτα τὰ Παμπέρος,

ἂς ρολάρει τὸ κύμα στὴ Μπισκάγια.

Ποίημα: Στεριανὴ ζάλη – Τοποθεσία: Rio de la Plata, Ουρουγουάη – Αργεντινή

ΑΦΡΙΚΗ

Γιὰ τὸ ἄστρο τῆς Ἀνατολῆς κινήσαμε μικροί.

Πουλί, πουλάκι στεριανό, θάλασσα δὲ σοῦ πρέπει!

Καὶ σὲ ποὺ σὲ φυτέψαμε, παιδί, στὸ Κονακρί,

μὲ γράμμα συμβουλευτικό της μάνας σου στὴν τσέπη.

Ποίημα: Ο λύχνος του Αλλαδίνου – Τοποθεσία: Conakry, Γουινέα

Άλλοτες είχαμε τα πλοία κρυφό σκοπό,

μα ο κόσμος έγινε σαν αδειανή φυλλάδα,

είναι τι ίδιο πιά να μένεις στην Ελλάδα

με το να ταξιδεύεις στο Fernando Po.

Ποίημα: Καφάρ – Τοποθεσία: Bioko Norte, Ισημερινή Γουινέα

Ο Γουίλλη, ο μαύρος θερμαστής από το Τζιμπουτί,

όταν από τη βάρδια του τη βραδινή σχολούσε,

στην καμαρά μου ερχότανε, γελώντας, να με βρει,

κι ώρες πολλές για πράγματα περίεργα μου μιλούσε.

Ποίημα: Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί – Τοποθεσία: Τζιμπουτί

Μου `λεγε πώς καπνίζουνε στο Αλγέρι το χασίς

και στο Άντεν πώς χορεύοντας πίνουν την άσπρη σκόνη

κι έπειτα πώς φωνάζουνε και πώς μονολογούν

όταν η ζάλη μ’ όνειρα περίεργα τους κυκλώνει

Μου `λεγε ακόμα ότι είδε αυτός μια νύχτα που `χε πιει

πως πάνω σ’ άτι εκάλπαζε στην πλάτη της θαλάσσης

και πίσωθε του ετρέχανε γοργόνες με φτερά

σαν πάμε στ’ Άντεν μου `λεγε κι εσύ θα δοκιμάσεις

Ποίημα: Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί – Τοποθεσία: Άντεν, Υεμένη

Σ' ένα μαγαζί του Nossi Be

πήρες το μαχαίρι, δυό σελλίνια

Ποίημα: Σταυρός του Νότου – Τοποθεσία: Nosy Be, Μαδαγασκάρη

απόψε που αγκαλιάστηκαν Εβραίοι και Μουσουλμάνοι

και ταξιδέψαν τα νησιά στον πόντο, τα Κανάρια.

Ποίημα: Πικρία – Τοποθεσία: Κανάριες νήσοι, Ισπανία

Ξέχασα κείνο το μικρό κορίτσι από το Αμόι

και τη μουλάτρα που έζεχνε κρασί στην Τενερίφα

Ποίημα: Πικρία – Τοποθεσία: Τενερίφη, Ισπανία

Παρακαλῶ σε κάθησε νὰ ξημερώσει κάπως.

Χρῶμα νὰ βρῶ, τὸ πράσινο καὶ τίντες μυστικές.

Κι απέ, το θρύλο να σου πω που μου 'πε μαύρος κάπος

τη νύχτα που μας έγλειφε φωτιά στο Μαρακές.

Ποίημα: Μουσώνας – Τοποθεσία: Marrakech, Μαρόκο

Οι Γιαπωνέζες, τα κορίτσια στη Χιλή,

κι οι μαύρες του Μαρόκου που πουλάνε μέλι,

έχουν σαν όλες τις γυναίκες τα ίδια σκέλη

και δίνουν με τον ίδιο τρόπο το φιλί.

Ποίημα: Καφάρ – Τοποθεσία: Μαρόκο

Δούλευε τὸ φτυάρι, μαῦρε τοῦ Μαρόκου

ποὺ μασᾶς βοτάνια γιὰ τὸν πυρετό.

Ποίημα: Black and White– Τοποθεσία: Μαρόκο

Τῆς τραμουντάνας τ᾿ ἄστρο, τ᾿ ἄστρα τοῦ Νοτιᾶ

παντρεύονται μὲ πορφυρόχρωμους κομῆτες.

Τοῦ Mazagan οἱ θερμαστὲς οἱ Σοδομίτες

παῖξαν τοῦ Σέσωστρη τὴν κόρη στὰ χαρτιά.

Ποίημα: Μαρέα – Τοποθεσία: El Jadida (Mazagan), Μαρόκο

"Συχώρεσέ με...Κάποτες όπου 'χα πιει πολύ

και δεν εκαταλάβαινα το τι έκανα, στο Αλγέρι"

Ποίημα: Ένας δόκιμος στη γέφυρα εν ώρα κινδύνου- Τοποθεσία: Αλγέρι, Αλγερία

Απάνω μου έχω πάντοτε στη ζωνη μου σφιγμένο

"ένα μικρό αφρικανικόν ατσάλινο μαχαίρι

όπως αυτά που συνηθούν και παίζουν οι αραπάδες

που από ένα γέρον έμπορο τ' αγόρασα στ' Αλγέρι."

Ποίημα: Ένα μαχαίρι - Τοποθεσία: Αλγέρι, Αλγερία

"Για το Μαδράς, τη Σιγγαπούρ, τ' Αλγέρι και το Σφαξ

θ' αναχωρούν σαν πάντοτε περήφανα τα πλοία,

κι εγώ, σκυφτός σ' ένα γραφείο με χάρτες ναυτικούς,

θα κάνω αθροίσεις σε χοντρά λογιστικά βιβλία."

Ποίημα: Mal du depart- Τοποθεσία: Αλγέρι, Αλγερία

"Σημάδι μαῦρο ἀπόμεινε κι ἂς ἔσπασε ὁ χαλκᾶς.

-Στὴν ἀγoρὰ τοῦ Ἀλιτζεριοῦ δεμένη νὰ σὲ σύρω.-"

Ποίημα: Ο λύχνος του Αλλαδίνου- Τοποθεσία: Αλγέρι, Αλγερία

"Μου `λεγε πώς καπνίζουνε στο Αλγέρι το χασίς

και στο Άντεν πώς χορεύοντας πίνουν την άσπρη σκόνη

κι έπειτα πώς φωνάζουνε και πώς μονολογούν

όταν η ζάλη μ’ όνειρα περίεργα τους κυκλώνει"

Ποίημα: Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί- Τοποθεσία: Αλγέρι, Αλγερία

Ὁλονυχτιὲς τὸν πότισες μὲ τὸ κρασὶ τοῦ Μίδα

κι ὁ φάρος τὸν ἐλίκνιζε μὲ τρεῖς ἀναλαμπές.

Δίπλα ὁ λοστρόμος μὲ μακριὰ πειρατικὴ πλεξίδα

κι ἀλάργα μας τὸ σκοτεινὸ λιμάνι τοῦ Gabes.

Ποίημα: Εσμεράλδα – Τοποθεσία: Gabes, Τυνησία

Για το Μαδράς, τη Σιγγαπούρ, τ' Αλγέρι και το Σφαξ

θ' αναχωρούν σαν πάντοτε περήφανα τα πλοία,

κι εγώ, σκυφτός σ' ένα γραφείο με χάρτες ναυτικούς,

θα κάνω αθροίσεις σε χοντρά λογιστικά βιβλία.

Mal du depart – Τοποθεσία: Sfax, Τυνησία

Ήμουνα τότε δόκιμος σ' ένα λαμπρό ποστάλ

και ταξιδεύαμε Αίγυπτο γραμμή Νότιο Γαλλία.

Ποίημα: Μαραμπού – Τοποθεσία: Αίγυπτος

Ἄσχημος εἶμαι. Ἁμαρτωλὸς σὲ φρέσκο τοῦ Ἀνωνύμου,

χυμένο εἶναι τὸ μάτι μου μὲ χτύπημα σφυριοῦ,

τὸ αὐτὶ κομμένο, κι ἔχασα μία νύχτα τὴ φωνή μου

στὴ ναυμαχία τοῦ Μισιριοῦ.

Ποίημα: Fresco – Τοποθεσία: Αίγυπτος

Καὶ μοῦ ῾πε αὐτὸς πὼς μία φορὰ τοῦ τὴν ἐπούλησε ἕνας,

στὴν Ἀλεξάντρεια, ἔμπορος ναρκωτικῶν, Ἀράπης

Ποίημα: Έχω μια πίπα  - Τοποθεσία: Αλεξάνδρεια, Αίγυπτος

Σκουριά πυρόχρωμη στις μίνες του Σινά.

Ποίημα: Fata Morgana Τοποθεσία: Σινά, Αίγυπτος

ΑΣΙΑ

Rosso romano, πορφυρό της Δαμασκός

Ποίημα: Fata Morgana – Τοποθεσία: Δαμασκός, Συρία

Πανί δερμάτινο, αλειμμένο με κερί,

οσμή από κέδρο, από λιβάνι, από βερνίκι,

όπως μυρίζει αμπάρι σε παλιό σκαρί

χτισμένο τότε στον Ευφράτη στη Φοινίκη.

Ποίημα: Fata Morgana – Τοποθεσία: Φοινίκη

Πανί δερμάτινο, αλειμμένο με κερί,

οσμή από κέδρο, από λιβάνι, από βερνίκι,

όπως μυρίζει αμπάρι σε παλιό σκαρί

χτισμένο τότε στον Ευφράτη στη Φοινίκη.

Ποίημα: Fata Morgana – Τοποθεσία: Ευφράτης ποταμός

Πούθ' έρχεσαι; Απ' τη Βαβυλώνα.

Πού πας; Στο μάτι του κυκλώνα.

Ποιαν αγαπάς; Κάποια τσιγγάνα.

Πώς τη λένε; Φάτα Μοργκάνα.

Ποίημα: Fata Morgana – Τοποθεσία: Βαβυλώνα

Πάντα οι κυκλώνες έχουν γυναικείο όνομα. Εύα από τη Κίο.

Ποίημα: Fata Morgana – Τοποθεσία: Gemlik, Τουρκία

- της Αγρας τα μακριά σαριά, του Σάντουν το μετάξι -

Ποίημα: Θεσσαλονίκη ΙΙ - Τοποθεσία: Agra, Ινδία

Τοῦ ναύτη δῶσ᾿ του στὴ στεριὰ κρεβάτι, καὶ νὰ πιεῖ.

-Ὅλο τὸν κόσμο γύρισες, μὰ τίποτα δὲν εἶδες...-

Μὲς στὸ μετάξι κρύβονταν τῆς Ἴντιας οἱ σκορπιοὶ

κ᾿ ἔφερνε ὁ ἀγέρας τῆς νοτιᾶς στὴν πλώρη ἄμμο κι ἀκρίδες.

Ποίημα: Ο λύχνος του Αλλαδίνου - Τοποθεσία: Ινδία

Ξημέρωσε κι ήρθε ο φακίρης με τα φίδια,

η μαχαράνα του Μυζόρ δε φάνηκε όμως!...

Ποίημα: Cambay's water – Τοποθεσία: Mysore, Ινδία

Για το Μαδράς, τη Σιγγαπούρ, τ' Αλγέρι και το Σφαξ θ' αναχωρούν σαν πάντοτε περήφανα τα πλοία,κι εγώ, σκυφτός σ' ένα γραφείο με χάρτες ναυτικούς,θα κάνω αθροίσεις σε χοντρά λογιστικά βιβλία.

Ποίημα: Mal du depart – Τοποθεσία: Chennai (ή αλλιώς Μαδράς), Ινδία

Ἕνα κοχύλι σκουλαρίκι ἔχεις στ᾿ αὐτὶ

καὶ στὰ μαλλιὰ θαλασσινὸ πράσινο ἀστέρα.

Tropical stormy-In Madras area cholera,

καὶ στὰ νησιὰ τοῦ Lakha-diwa πυρετοί.

Ποίημα: Θαλασσία πανίς - Τοποθεσία: Chennai (ή αλλιώς Μαδράς), Ινδία

Πέρ’ απ’ τη γέφυρα του Αδάμ, στη Νότιο Κίνα,

χιλιάδες παραλάβαινες τσουβάλια σόγια.

Μα ούτε στιγμή δεν ελησμόνησες τα λόγια

που σου `πανε μια κούφια ώρα στην Αθήνα

Ποίημα: Kuro Siwo – Τοποθεσία: γέφυρα του Αδάμ (νότια Ινδία)

Ὁ Νάγκελ Χάρμπορ, Νορβηγὸς πιλότος στὸ Κολόμπο, [...]

πλοίαρχος σὲ φορτηγὰ καράβια,

ἀφοῦ τὸν κόσμο γύρισαν ὁλόκληρο, μία μέρα

κουράστηκε κι ἀπόμεινε πιλότος στὸ Κολόμπο.

Ποίημα: Ο πιλότος Nagel – Τοποθεσία: Colombo, Σρι Λάνκα

Ἕνα κοχύλι σκουλαρίκι ἔχεις στ᾿ αὐτὶ

καὶ στὰ μαλλιὰ θαλασσινὸ πράσινο ἀστέρα.

Tropical stormy-In Madras area cholera,

καὶ στὰ νησιὰ τοῦ Lakha-diwa πυρετοί.

Ποίημα: Θαλασσία πανίς –Τοποθεσία: Lakshadweep, Ινδία

Στο ημερολόγιο γράψαμε: « Κυκλών και καταιγίς ».

Εστείλαμε το S.O.S. μακριά σε άλλα καράβια,

κι εγώ κοιτάζοντας χλωμός τον άγριον Ινδικό

πολύ αμφιβάλλω αν φτάσουμε μια μέρα στη Μπατάβια.

Ποίημα: Ένας δόκιμος στη γέφυρα εν ώρα κινδύνου – Τοποθεσία: Ινδικός ωκεανός

Και μια βραδιά στη Μπούρμα, ή στη Μπατάβια

στα μάτια μιας Ινδής που θα χορέψει

γυμνή στα δεκαεφτά στιλέτα ανάμεσα,

θα δείτε - ίσως - τη Γκρέτα να επιστρέψει.

Ποίημα: Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ – Τοποθεσία: Βιρμανία (Μιανμάρ)

Τα φορτηγά είναι κακοτάξιδα κι αργούν,

μες στα ποστάλια πλήττεις βλέποντας τουρίστες,

το να φορτώνεις μήνες ρύζια στο Ραγκούν

είν' ένα πράγμα που σκοτώνει τους αρτίστες.

Ποίημα: Καφάρ – Τοποθεσία: Yangon, Βιρμανία

Πολλὲς φορὲς μαλώνουνε, παίζουν γροθιὲς καὶ βγάζουν

κάτι μαχαίρια ναυτικὰ τοῦ Σέφιλντ σκουριασμένα.

χτυπιοῦνται καὶ πεθαίνουνε πάνω σὲ μπάλες κάμποτ

ἢ σὲ τσουβάλια ἀπ᾿ τὸ Penang μπαχαρικὰ γιομάτα.

Ποίημα: Μαύρη λίστα – Τοποθεσία: νησί Penang, Μαλαισία

Για το Μαδράς, τη Σιγγαπούρ, τ' Αλγέρι και το Σφαξ

θ' αναχωρούν σαν πάντοτε περήφανα τα πλοία,

κι εγώ, σκυφτός σ' ένα γραφείο με χάρτες ναυτικούς,

θα κάνω αθροίσεις σε χοντρά λογιστικά βιβλία.

Ποίημα: Mal du depart – Τοποθεσία: Σιγκαπούρη

Στο ημερολόγιο γράψαμε: « Κυκλών και καταιγίς ».

Εστείλαμε το S.O.S. μακριά σε άλλα καράβια,

κι εγώ κοιτάζοντας χλωμός τον άγριον Ινδικό

πολύ αμφιβάλλω αν φτάσουμε μια μέρα στη Μπατάβια.

Ποίημα: Ένας δόκιμος στη γέφυρα εν ώρα κινδύνου – Τοποθεσία: Τζακάρτα, Ινδονησία

Και μια βραδιά στη Μπούρμα, ή στη Μπατάβια

στα μάτια μιας Ινδής που θα χορέψει

γυμνή στα δεκαεφτά στιλέτα ανάμεσα,

θα δείτε - ίσως - τη Γκρέτα να επιστρέψει.

Ποίημα: Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ– Τοποθεσία: Τζακάρτα, Ινδονησία

Μα στου νότου τα νησιά,

στο στενό του Μακασάρ,

το κουρσεύουν πειρατές,

και δε γύρισε ποτές.

Ποίημα: Νανούρισμα για μωρά και για γέρους – Τοποθεσία: στενό του Makassar

Και μια γριά στο Αννάμ, κεντήστρα στίγματος,

- μια γριά σ' ένα πολύβουο καφενείο -

μια αιμάσσουσα καρδιά θα μου στιγμάτιζε,

κι ένα γυμνό, στο στήθος σας, κρανίο."

Ποίημα: Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ – Τοποθεσία: Αννάμ, Βιετνάμ (Γαλλικό προτεκτοράτο ως το 1949)

Πολλές φορές στα σκοτεινά τον είδανε τα βράδια

με βότανα το στήθος του να τρίβει, οι θερμαστές...

"Του κάκου, το 'ξερε κι αυτός καθώς το ξέρουν όλοι,

ότι του Αννάμ Τα στίγματα δε σβήνουνε ποτέ

Ποίημα: William George Allum– Τοποθεσία: Αννάμ, Βιετνάμ (Γαλλικό προτεκτοράτο ως το 1949)

Να 'χαμε το λύχνο του Αλαδίνου

ή το γέρο νάνο απ' τη Καντόνα.

Ποίημα: Fata Morgana - Τοποθεσία: Canton, Guangdong, Κίνα

"Αριβάρει στο Μακάο

μ' ένα φόρτωμα κακάο"

Ποίημα: Νανούρισμα για μωρά και γέρους – Τοποθεσία: Macau, Κίνα

- της Αγρας τα μακριά σαριά, του Σάντουν το μετάξι -

Ποίημα: Θεσσαλονίκη ΙΙ – Τοποθεσία: Shantou, Guangdong, Κίνα

Ξέχασα κείνο το μικρό κορίτσι από το Αμόι

Ποίημα: Πικρία – Τοποθεσία: Xiamen (Amoy), Fujian, Κίνα

Να προλάβει τη Σαγκάη,

να φορτώσει το άσπρο τσάι.

Ποίημα: Νανούρισμα για μωρά και γιά γέρους – Τοποθεσία: Shangai, Κίνα

"Οι Γιαπωνέζες, τα κορίτσια στη Χιλή,

κι οι μαύρες του Μαρόκου που πουλάνε μέλι"

Ποίημα: Καφάρ – Τοποθεσία: Ιαπωνία

Η λαμαρίνα! ...η λαμαρίνα όλα τα σβήνει.

Μας έσφιξε το kuro siwo σαν μια ζωνη

κι συ κοιτάς ακόμη πάνω απ’το τιμόνι,

πως παίζει ο μπούσουλας καρτίνι με καρτίνι.

Ποίημα: Kuro Siwo – Τοποθεσία: ρεύμα Κουροσίβο (Kuroshio current)

ΩΚΕΑΝΙΑ – ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ ΩΚΕΑΝΟΣ

Ηρθες να με δεις κι όμως δε μ' είδες

έχω απ' τα μεσάνυχτα πνιγεί

χίλια μίλια πέρ' απ' τις Εβρίδες.

Ποίημα: Πούσι – Τοποθεσία: New Hebrides (Εβρίδες), Ειρηνικός ωκεανός

Φώτα του Melbourne. Βαρετά κυλάει ο Yara Yara

ανάμεσα σε φορτηγά πελώρια και βουβά,

φέρνοντας προς το πέλαγος, χωρίς να δίνει δυάρα,

του κοριτσιού το φίλημα, που στοίχισε ακριβά.

Ποίημα: Yara Yara – Τοποθεσία: Yarra River, Αυστραλία

Κάτου στα νερά του Port Pegassu

βρέχει πάντα τέτοιαν εποχή.

Ποίημα: Πούσι – Τοποθεσία: Port Pegasus, Νέα Ζηλανδία

Κ' έπειτα στις ξέρες του Ακορά

τσούρμο τ' άγριο κύμα να μας βγάλει

τέρατα βαμμένα πορφυρά

με φτερούγες γλάρων στο κεφάλι.

Ποίημα: Αρμίδα – Τοποθεσία: ξέρες του Ακορά, Ν.Ζηλανδία

Στην Ταϊτή έζησε μήνες κι ο Λοτί

Ποίημα: Καφάρ – Τοποθεσία: Ταϊτή, Γαλλ. Πολυνησία

αν πας λιγάκι παρακάτου, στις Μαρκίζες,

που άλλοτες τρώγανε μπανάνες κι άγριες ρίζες,

καλλυντικά τώρα πουλάνε του Coty.

Ποίημα: Καφάρ – Τοποθεσία:  Marquesas Islands, Γαλλ. Πολυνησία

ΕΥΡΩΠΗ

Βγαίνει από τη Τζιμπεράλτα

δίχως μπούσουλα και χάρτα.

Ποίημα: Νανούρισμα για μωρά και γιά γέρους – Τοποθεσία: Γιβραλτάρ

Κι ακόμα, Κύριε...ντρέπομαι να το συλλογιστώ, [...]

κοιμήθηκα μ' έναν μικρόν εβραίο στη Σεβίλλια.

Ποίημα: Ένας δόκιμος στη γέφυρα εν ώρα κινδύνου – Τοποθεσία: Σεβίλλη, Ισπανία

Κοπέλες απ' το Δίστομο φέρτε νερό και ξίδι.

κι απάνω στη φοράδα σου δεμένος σταυρωτά

σύρε για κείνο το στερνό στην Κόρδοβα ταξίδι

μέσα απ’ τα διψασμένα της χωράφια τα ανοιχτά

Ποίημα: Federico Garcia Lorca – Τοποθεσία: Κόρδοβα, Ισπανία

Πυξίδα γέρικη ataxie locomotrice

και στοιχειωμένη από τα χείλια σου σφυρίχτρα.

Στην κόντρα γέφυρα προσμένατε κι οι τρεις

να λύσει τ’ άστρο του Αλμποράν η χαρτορίχτρα.

Ποίημα: Μαρέα – Τοποθεσία: φάρος του Αλμποράν

"Μα όξω από τη Βαρκελώνα

το μπατάρει μιά χελώνα"

Ποίημα: Νανούρισμα για μωρά και γιά γέρους – Τοποθεσία: Βαρκελώνη, Ισπανία

"...Σὲ κρεμεζί, Νύφη λεβέντρα Ἰβηρική.

Ἀνάβουνε τοῦ Barriochino τὰ φανάρια.

Σπανιόλοι μου θαλασσοβάτες καὶ Γραικοί.

Γκρέκο καὶ Λόρκα -Ἱσπανία καὶ Πασιονάρια..."

Ποίημα: Ἀντίσταση – Τοποθεσία: Βαρκελώνη, Ισπανία

Βαμμένη. Να σε φέγγει κόκκινο φανάρι.

Γιομάτη φύκια και ροδάνθη αμφίβια Μοίρα.

Καβάλαγες ασέλωτο με δίχως χαλινάρι,

πρώτη φορά σε μια σπηλιά στην Αλταμίρα

Ποίημα: Γυναίκα – Τοποθεσία: Αλταμίρα, Χώρα των Βάσκων, Ισπανία

"Κάποια βραδιὰ ὡς περνούσαμε ἀπὸ τὸ Bay of Bisky

μ᾿ ἕνα μικρὸ τὸν βρήκανε στὰ στήθια τοῦ σπαθί."

Ποίημα: William George Allum– Τοποθεσία: κόλπος Biscay

"Ἂς φυσᾶνε στὸ Πλάτα τὰ Παμπέρος,

ἂς ρολάρει τὸ κύμα στὴ Μπισκάγια."

Ποίημα: Στεριανὴ ζάλη – Τοποθεσία: κόλπος Biscay (Βισκαϊκός κόλπος)

Καὶ μόνον ὅταν στὴν Κορνίς, σὲ κάποιο γκρίζο σπίτι,

γύρω ἀπὸ ἑβραίους πού ῾χανε μὲ γυναικεῖα ντυθεῖ,

σᾶς ἔχασα γιὰ μία στιγμὴ ἀπ᾿ τὰ μάτια μου, μοῦ ἐφάνη

ὁ φύλακάς μου ὁ ἄγγελος πὼς εἶχε πιὰ χαθεῖ.

Ποίημα: Γράμμα απ'τη Μαρσίλλια – Τοποθεσία: Corniche, Μασαλία, Γαλλία

Ακόμη ξέρω τον αρχαίο σκοπό του Μινικάπε,

τη φοινικιά που ζωντανή θρηνεί στο Παραμέ.

Μα ένα πουλί μου μύνησε πως κάποιος άλλος σ' τα 'πε

κάποιος , που ξέρει να ιστορά καλύτερα από με.

Ποίημα: Μουσώνας – Τοποθεσία: Paramé, Παρίσι

"Σε ντύνουν και σε γδύνουνε καλόγνωμα κορίτσια,

το' να, η Νικόλ που μύριζεν αμπέλια από την Λορραίνη."

Ποίημα: Marco Polo – Τοποθεσία: Λωρραίνη, Γαλλία

Σὲ πολιτεῖες τοῦ Καναλιοῦ, στὸ Λίβερπουλ, στὸ Σουὰνς

βλέπει κανεὶς πρωὶ πρωί, στοὺς ντόκους μὲ τὰ κρένια

[...]

Ὅμως περνοῦν τὸ τρομερὸ κανάλι τοῦ Saint George

κι ὀρθοπλωρίζουνε γιὰ κεῖ ποὺ κυβερνάει πούσι

Ποίημα: Coaliers - Τοποθεσία: κανάλι της Μάγχης (ίσως εννοεί και το κανάλι του St George)

Σὲ πολιτεῖες τοῦ Καναλιοῦ, στὸ Λίβερπουλ, στὸ Σουὰνς

βλέπει κανεὶς πρωὶ πρωί, στοὺς ντόκους μὲ τὰ κρένια

Ποίημα: Coaliers - Τοποθεσία: Swansea, Μ. Βρειτανία

Σὲ πολιτεῖες τοῦ Καναλιοῦ, στὸ Λίβερπουλ, στὸ Σουὰνς

βλέπει κανεὶς πρωὶ πρωί, στοὺς ντόκους μὲ τὰ κρένια

Ποίημα: Coaliers – Τοποθεσία: Liverpool, Μ. Βρετανία

Πολλὲς φορὲς μαλώνουνε, παίζουν γροθιὲς καὶ βγάζουν

κάτι μαχαίρια ναυτικὰ τοῦ Σέφιλντ σκουριασμένα.

Ποίημα: Μαύρη λίστα – Τοποθεσία: Sheffield, Μ. Βρετανία

Πηχτὸ πούσι σκεπάζει τὰ καρνάγια.

West End - Thame's Street καὶ διπλὸς ἔρως.

Ἂς φυσᾶνε στὸ Πλάτα τὰ Παμπέρος,

ἂς ρολάρει τὸ κύμα στὴ Μπισκάγια.

Ποίημα: Στεριανὴ ζάλη – Τοποθεσία: Thames street, Λονδίνο

Πηχτὸ πούσι σκεπάζει τὰ καρνάγια.

West End - Thame's Street καὶ διπλὸς ἔρως.

Ἂς φυσᾶνε στὸ Πλάτα τὰ Παμπέρος,

ἂς ρολάρει τὸ κύμα στὴ Μπισκάγια.

Ποίημα: Στεριανὴ ζάλη – Τοποθεσία: West End, Λονδίνο

Βλέπω στὸ Λονδίνο ἐγὼ τὴ Fanny

στὸ κρεβάτι σου ἄλλον νὰ φιλεῖ.

Ποίημα: Black and White– Τοποθεσία: West End, Λονδίνο

Γράφει ἡ προπέλα φεύγοντας ξοπίσω: «σὲ προδίνω»

κι ὁ γρύλος τὸ ξανασφυράει στριγγὰ τοῦ τιμονιοῦ.

Μὴ φεύγεις. Πές μου, τό ῾πνιξες μία νύχτα στὸ Λονδίνο

ἢ στὰ βρομιάρικα νερὰ κάποιου ἄλλου λιμανιοῦ;

Ποίημα: Εσμεράλδα– Τοποθεσία: West End, Λονδίνο

Τοῦ Ἄλμπορ τὸ φανάρι πότε θὰ φανεῖ;

Οἱ μαθήτριες σχολάσανε τοῦ ᾠδείου.

Φωτεινὲς ρεκλάμες τῆς ὁδοῦ Σταδίου.

Γέφυρα βρεγμένη σκοτεινή.

[...]

Τζίντζερ, ποὺ κοιτᾶς μὲ τὸ γυαλί,

τὸ φανάρι τοῦ Ἄλμπορ δὲν ἐφάνη.

Ποίημα: Black and White – Τοποθεσία: Aalborg, Δανία

Μὰ πάντα συλλογίζονταν τὴν μακρινή του χώρα

καὶ τὰ νησιὰ πού ῾ναι γεμάτα θρύλους, τὰ Λοφοῦτεν.

Ὅμως μία μέρα πέθανε στὴν πιλοτίνα μέσα

ξάφνου σὰν ξεπροβόδισε τὸ Steamer Tank «Fjord Folden»

ὅπου ἔφευγε καπνίζοντας γιὰ τὰ νησιὰ Λοφοῦτεν...

Ποίημα: Ο πιλότος Nagel – Τοποθεσία: νησιά Lofoten, φιόρδ Folden, Νορβηγία

Ταξίδευες κυνηγημένη ἀπὸ τὴ μοίρα σου

γιὰ τὴ κατάλευκη μὰ πένθιμη Ἑλβετία

Ποίημα: A bord de l᾿ «Aspasia» - Τοποθεσία: Ελβετία

Τη μαχαιριά που μού 'δωσε ο Μαγιάρος στην Κωστάντζα

Ποίημα: Πικρία – Τοποθεσία: Costanza, Ρουμανία

Χαμηλὸς οὐρανὸς γιομάτος ἄστρα,

μὰ δὲ μοιάζει μ᾿ αὐτὸν ποὺ σὲ γνωρίζει.

Ἡ μπαρκέτα γυρίζει; Δὲ γυρίζει.

Τὸ κορίτσι νυστάζει στὴν Καράστρα.

Ποίημα: Στεριανή ζάλη – Τοποθεσία: Kara straits (στενά στη θάλασσα του Καρά στη βόρεια Ρωσία)

"Πούθ' έρχεται ο πικρός καφές, το σάνταλο από πού.

Και φτάσαμε στης Βενετιάς τα θαυμαστά καρνάγια."

Ποίημα: Marco Polo – Τοποθεσία: Βενετία, Ιταλία

Σου πήρα από τη Νάπολη μια ψεύτικη καμέα

κι ένα κοράλλι ξέθωρο μαζί.

Πίσω απ' το φριγκορίφικο στην άδεια προκυμαία

έβενος, γλώσσα της φωτιάς, στο βάθος κρεμεζί

Ποίημα: Yara Yara – Τοποθεσία: Νάπολι, Ιταλία

Κάποια βραδιά, ποὺ ἀπὸ τὸ Στρόμπολι περνούσαμε

εἶπες σὲ κάποιον γελαστή, σὲ τόνο ἀστείου:

«Πῶς μοιάζει τ᾿ ἄρρωστο κορμί μου, καθὼς καίγεται,

μὲ τὴν κορφὴ τὴ φλεγόμενη τοῦ ἡφαιστείου!»

Ποίημα: A bord de l᾿ «Aspasia» – Τοποθεσία:  Stromboli, Ιταλία

Νὰ καὶ ἡ Ναυσικὰ ἀπὸ τσοὺ Κορφοὺς

τυλιγμένη μὲς στὴ σαπουνάδα.

Εἶχε τρεῖς φονιάδες ἀδερφοὺς

κάπου στὸ Μαντούκι, στὴ Σπιανάδα.

Ποίημα: Παιδεία – Τοποθεσία: Κέρκυρα

Μα ένας Κεφαλλονίτης,

κειοπίσω απ' τη Δολίχα,

τραμπάκουλο αρματώνει

και το βαφτίζει Τρίχα.

Ποίημα: Νανούρισμα για μωρά και γιά γέρους – Τοποθεσία: Δολίχα, Κεφαλλονιά

"Φαίνανε πανί στον αργαλειό

και σε ταρσανά ξομπλιάζαν κατάρτι

αντίκρυ στο Νήρυτο και στο Δασκαλιό

για ένα κοριτσάκι από την Σπάρτη."

Ποίημα: Παιδεία – Τοποθεσία: Δασκαλιό (Αστερίς, βραχονησίδα) – Κεφαλλονιά

"Φαίνανε πανί στον αργαλειό

και σε ταρσανά ξομπλιάζαν κατάρτι

αντίκρυ στο Νήρυτο και στο Δασκαλιό

για ένα κοριτσάκι από την Σπάρτη."

Ποίημα: Παιδεία  – Τοποθεσία: Νήριτο (Όρος Ιθάκη)

Ἕνα κοπάδι ἐλέφαντες, μαϊμοῦδες καὶ καμῆλες

σοῦ κουβαλοῦσαν σὲ μακρὺ ποντόνι τὰ προικιά.

Μὰ τά ῾πιε ἀνεμορούφουλας ἀπέξω ἀπὸ τὶς Μύλες

καὶ ξέστρωσες τὸ νυφικὸ κρεβάτι σου, Θιακιά.

Ποίημα: Fresco  – Τοποθεσία: Ιθάκη (Θιάκι)

Καβατζάρει το Σχινάρι,

τονε κλαίγαν κι οι γαϊδάροι.

Ποίημα: Νανούρισμα για μωρά και γιά γέρους - Τοποθεσία: Σκινάρια, Ζάκυνθος

"Φαίνανε πανί στον αργαλειό

και σε ταρσανά ξομπλιάζαν κατάρτι

αντίκρυ στο Νήρυτο και στο Δασκαλιό

για ένα κοριτσάκι από την Σπάρτη."

Ποίημα: Παιδεία – Τοποθεσία: Σπάρτη

Ὁ πλοίαρχος Φλέτσερ ἔριξε τὸ «Σχὲλδ» στὸν Ματαπᾶ

μία μέρα ποὺ τῶν θαλασσῶν παλεῦαν τὰ στοιχεῖα

Ποίημα: Ο πλοίαρχος Φλέτσερ – Τοποθεσία: ακρωτήριο Ταίναρο

Κοπέλες απ' το Δίστομο φέρτε νερό και ξίδι.

κι απάνω στη φοράδα σου δεμένος σταυρωτά

σύρε για κείνο το στερνό στην Κόρδοβα ταξίδι

μέσα απ’ τα διψασμένα της χωράφια τα ανοιχτά

Ποίημα: Federico Garcia Lorca – Τοποθεσία: Δίστομο, Βοιωτίας

μὰ τίποτ᾿ ἀπ᾿ τὸ πλήρωμα δὲν ἔπαθε κανεὶς

κι ὅλοι μὲ κάποιο ρυμουλκὸ στὸν Πειραιᾶ ἐπιστρέψαν.

Ποίημα: Ο πλοίαρχος Φλέτσερ – Τοποθεσία: Πειραιάς

Τοῦ Ἄλμπορ τὸ φανάρι πότε θὰ φανεῖ;

Οἱ μαθήτριες σχολάσανε τοῦ ᾠδείου.

Φωτεινὲς ρεκλάμες τῆς ὁδοῦ Σταδίου.

Γέφυρα βρεγμένη σκοτεινή.

Ποίημα: Black and White – Τοποθεσία: οδός Σταδίου, Αθήνα

Στον τοίχο της Καισαριανής μας φέραν από πίσω

κ' ίσα έν' αντρίκιο ανάστημα ψηλώσαν το σωρό.

Ποίημα: Federico Garcia Lorca – Τοποθεσία: Καισαριανή, Αθήνα

Μὲ τὸ καράβι τοῦ Θησέα σ᾿ ἀφήσαμε στὴ Νάξο.

Γυμνή, μ᾿ ἕνα στὰ πόδια σου θαλασσινὸ σκουτί.

Σὲ ποιὲς σπηλιὲς ἐκρύφτηκες καὶ πῶς νὰ σὲ φωνάξω;

Κοστάρω κι ὅλο μὲ τραβάει μακριὰ τὸ καραντί.

Ποίημα: Fresco – Τοποθεσία: Νάξος

δόξα του κρύσταλλου, κρασί απ' τη Σαντορίνη.

Ποίημα: Fata Morgana – Τοποθεσία: Σαντορίνη

Σημάδι μαῦρο ἀπόμεινε κι ἂς ἔσπασε ὁ χαλκᾶς.

-Στὴν ἀγoρὰ τοῦ Ἀλιτζεριοῦ δεμένη νὰ σὲ σύρω.-

Καὶ πήδηξ᾿ ὁ μικρὸς θεὸς μία νύχτα, τῶν Ἰνκᾶς,

στοῦ Αἰγαίου τὰ γαλανὰ νερά, δύο μίλια ὄξω ἀπ᾿ τὴ Σκύρο.

Ποίημα: Ο λύχνος του Αλλαδίνου – Τοποθεσία: Σκύρος (και Αλγέρι)

Οι κάβες της Γερακινής και το Στρατόνι.

Ποίημα: Fata Morgana – Τοποθεσία:  Γερακινή, Χαλκιδικής

Κατέβηκε ο Πολύγυρος και γίνηκε λιμάνι.

Λιμάνι κατασκότεινο, στενό, χωρίς φανάρια

Ποίημα: Πικρία – Τοποθεσία: Πολύγυρος, Χαλκιδική

Σκουριά πυρόχρωμη στις μίνες του Σινά.

Οι κάβες της Γερακινής και το Στρατόνι.

Το επίχρισμα. Η άγια σκουριά που μας γεννά,

Μας τρέφει, τρέφεται από μας, και μας σκοτώνει.

Ποίημα: Fata Morgana – Τοποθεσία:  Στρατώνι, Χαλκιδική

Τράνταζε σαν από σεισμό συθέμελα ο Χορτιάτης

κι ακόντιζε μηνύματα με κόκκινη βαφή.

Ποίημα: Θεσσαλονίκη ΙΙ  – Τοποθεσία:  Χορτιάτης, Θεσσαλονίκη

Μα έριχνε η Τούμπα, σε διπλό κρεβάτι, τα χαρτιά της.

Ποίημα: Θεσσαλονίκη ΙΙ  – Τοποθεσία:  Τούμπα, Θεσσαλονίκη

Αύριο σαν τότε και χωρίς χρυσάφι στο μανίκι,

μάταια θα ψάχνεις το στρατί που πάει για το Depot.

Ποίημα: Θεσσαλονίκη  – Τοποθεσία:  Ντεπώ, Θεσσαλονίκη

Σ' έστειλε ο πρώτος στα νερά να πας για να γραδάρεις,

μα εσύ θυμάσαι τη Σμαρώ και την Καλαμαριά.

Ποίημα: Θεσσαλονίκη  – Τοποθεσία:  Καλαμαριά, Θεσσαλονίκη

Κι αν κάποια στην Καλαμαριά πουκάμισο μου ράβει,

μπορεί να 'ρθω απ' τα πέλαγα με τη φυρονεριά.

Ποίημα: Θεσσαλονίκη ΙΙ  – Τοποθεσία:  Καλαμαριά, Θεσσαλονίκη

Κάτω από φώτα κόκκινα κοιμάται η Σαλονίκη

Ποίημα: Θεσσαλονίκη  – Τοποθεσία: Θεσσαλονίκη

Της Σαλονίκης μοναχά της πρέπει το καράβι.

Να μην τολμήσεις να τη δεις ποτέ από τη στεριά.

Ποίημα: Θεσσαλονίκη ΙΙ  – Τοποθεσία: Θεσσαλονίκη