Γιώργος Σεφέρης (1900-1971): Κράτησα τη ζωή μου...

Μέσα στην εβδομάδα που μόλις τέλειωσε, είχαμε την επέτειο της γέννησης του Γιώγου Σεφέρη. Στις 13 Μαρτίου του 1900 γεννήθηκε ο Γιώργος Σεφέρης (1900 – 1971), ο οποίος καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τη σύγχρονη ελληνική ποίηση. Η «Στροφή», η «Στέρνα», το «Μυθιστόρημα», τα «Τετράδια γυμνασμάτων»,το «Ημερολόγιο καταστρώματος» (Α΄, Β΄ και Γ) είναι μόνο ορισμένα από τα σημαντικά έργα του σπουδαίου ποιητή, που διαβάστηκε και διαβάζεται όσο λίγοι, μελοποιήθηκε και τραγουδιέται μέχρι σήμερα.

Ο Γιώργος Σεφέρης εργάστηκε ως διπλωμάτης. Βραβεύτηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1963. Η κηδεία του Γιώργου Σεφέρη μετατράπηκε σε μια μεγάλη αντιδικτατορική διαδήλωση.

Ακολουθεί ένα μικρό αφιέρωμα στο ποίημα του Γιώργου Σεφέρη «Επιφάνια, 1937», από τη συλλογή «Σχέδια για ένα καλοκαίρι». Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το ποίημα, να ακούσετε τον Γιώργο Σεφέρη να το διαβάζει και τον Γρηγόρη Μπιθικώτση να τραγουδά ένα απόσπασμα του ποιήματος, μελοποιημένο από τον Μίκη Θεοδωράκη.

ΕΠΙΦΑΝΙΑ, 1937

Τ’ ανθισμένο πέλαγο και τα βουνά στη χάση του φεγ-
γαριού
η μεγάλη πέτρα κοντά στις αραποσυκιές και τ’ ασφοδίλια
το σταμνί πού δεν ήθελε να στερέψει στο τέλος της μέρας
και το κλειστό κρεβάτι κοντά στα κυπαρίσσια και τα μαλ-
λιά σου
χρυσά. τ’ άστρα του Κύκνου κι’ εκείνο τ’ άστρο ό Αλδε-
βαράν.
Κράτησα τη ζωή μου κράτησα τη ζωή μου ταξιδεύοντας
ανάμεσα στα κίτρινα δέντρα κατά το πλάγιασμα της βροχής
σε σιωπηλές πλαγιές φορτωμένες με τα φύλλα της οξιάς,
καμιά φωτιά στην κορυφή τους. βραδιάζει.
Κράτησα τη ζωή μου. στ’ αριστερό σου χέρι μια γραμμή
μια χαρακιά στο γόνατο σου, τάχα να υπάρχουν
στην άμμο του περασμένου καλοκαιριού τάχα
να μένουν εκεί πού φύσηξε ό βοριάς καθώς ακούω
γύρω στην παγωμένη λίμνη την ξένη φωνή.
Τα πρόσωπα πού βλέπω δε ρωτούν μήτε ή γυναίκα
περπατώντας σκυφτή βυζαίνοντας το παιδί της.
Ανεβαίνω τα βουνά. μελανιασμένες λαγκαδιές. o χιονι-
σμένος
κάμπος, ως πέρα ό χιονισμένος κάμπος, τίποτε δε ρωτούν
μήτε o καιρός κλειστός σε βουβά ερημοκλήσια μήτε
τα χέρια που απλώνονται για να γυρέψουν, κι’ οι
δρόμοι.
Κράτησα τη ζωή μου ψιθυριστά μέσα στην απέραντη
σιωπή
δεν ξέρω πια να μιλήσω μήτε να συλλογιστώ. ψίθυροι
σαν την ανάσα του κυπαρισσιού τη νύχτα εκείνη
σαν την ανθρώπινη φωνή της νυχτερινής θάλασσας στα
χαλίκια
σαν την ανάμνηση, της φωνής σου λέγοντας «ευτυχία».
Κλείνω τα μάτια γυρεύοντας το μυστικό συναπάντημα των
νερών
κάτω απ’ τον πάγο το χαμογέλιο της θάλασσας τα κλει-
στά πηγάδια
ψηλαφώντας με τις δικές μου φλέβες τις φλέβες εκείνες
πού μου ξεφεύγουν
εκεί πού τελειώνουν τα νερολούλουδα κι’ αυτός ό άνθρωπος
πού βηματίζει τυφλός πάνω στο χιόνι της σιωπής.
Κράτησα τη ζωή μου, μαζί του, γυρεύοντας το νερό πού
σ’ αγγίζει
στάλες βαριές πάνω στα πράσινα φύλλα, στο πρόσωπο σου
μέσα στον άδειο κήπο, στάλες στην ακίνητη δεξαμενή
βρίσκοντας έναν κύκνο νεκρό μέσα στα κάτασπρα φτε-
ρά του,
δέντρα ζωντανά και τα μάτια σου προσηλωμένα.
Ό δρόμος αυτός δεν τελειώνει δεν έχει αλλαγή, όσο
γυρεύεις
να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια, εκείνους πού έφυγαν
εκείνους
πού χάθηκαν μέσα στον ύπνο τους πελαγίσιους τάφους,
όσο ζητάς τα σώματα πού αγάπησες να σκύψουν
κάτω από τα σκληρά κλωνάρια των πλατάνων εκεί
πού στάθηκε μια αχτίδα του ήλιου γυμνωμένη
και σκίρτησε ένας σκύλος και φτεροκόπησε ή καρδιά σου,
ό δρόμος δεν έχει αλλαγή. κράτησα τη ζωή μου.
Το χιόνι
και το νερό παγωμένο στα πατήματα των αλόγων.

...κι ένα μελοποιημένο απόσπασμα του ποιήματος...Θεοδωράκης και Μπιθικώτσης...

Darknet: Ο κόσμος και ο υπόκοσμος του σκοτεινού διαδικτύου...

Είναι ο αθέατος κόσμος του διαδικτύου αλλά και ο σκοτεινός υπόκοσμός του. Από τη μία πλευρά είναι εκείνος ο χώρος που μπορεί κάποιος να κινηθεί με πραγματική ανωνυμία και προστασία των προσωπικών του δεδομένων, από την άλλη αυτή ακριβώς την δυνατότητα να γίνει κανείς αόρατος είναι που εκμεταλλεύονται κάποιοι για να ασκήσουν πάσης φύσεως παράνομες δραστηριότητες.
Είναι το Darknet ή αλλιώς «σκοτεινό διαδίκτυο» και γύρω από αυτό υπάρχουν πολλοί μύθοι κι άλλες τόσες αλήθειες.
Κάτω από την επιφάνειά του διαδικτύου, που βλέπουν οι περισσότεροι χρήστες και στην οποία έχουν πρόσβαση μέσω των μηχανών αναζήτησης όπως η Google, βρίσκεται το αόρατο κομμάτι που μπορεί να είναι μέχρι και 500 φορές μεγαλύτερο από το ορατό τμήμα. Αυτό το βαθύτερο και πολύ λιγότερο προσβάσιμο ψηφιακό περιεχόμενο βρίσκεται ασφαλισμένο σε κρυμμένες βάσεις δεδομένων, στις οποίες υπάρχει πρόσβαση μόνο με κωδικούς και λέγεται Deep Web ή «βαθύ» διαδίκτυο. Κάθε δράση που λαμβάνει χώρα στο ορατό διαδίκτυο και έχει ως προϋπόθεση την χρήση κρυπτογραφημένου κωδικού έχει μια ανάδραση στο βαθύ διαδίκτυο. Και κάπου μέσα σε αυτό το «βαθύ» διαδίκτυο, υπάρχει μια ακόμη πιο απόκρυφη γωνιά, το Darknet ή «σκοτεινό» διαδίκτυο, που απαιτεί ειδικά προγράμματα ανώνυμης πλοήγησης όπως το Tor (The Onion Router).
Αν φανταστούμε το διαδίκτυο σαν ένα παγόβουνο, τότε το βαθύ διαδίκτυο είναι αυτό που μπορούμε να δούμε αν βουτήξουμε στα παγωμένα νερά και το σκοτεινό διαδίκτυο είναι οι «ρίζες» του παγόβουνου τις οποίες δεν μπορούμε να δούμε και πιθανόν δεν μπορούμε να τις φτάσουμε, πάρα μόνο με ειδική τεχνολογία. Το εργαλείο αναζήτησης της Google, αλλά και άλλων εταιρειών του διαδικτύου, δεν μπορεί να δει τις πληροφορίες του Darknet επειδή είναι γραμμένο σε διαφορετική «γλώσσα» από αυτήν που χρησιμοποιείται στον Παγκόσμιο Ιστό. Το Darknet χρησιμοποιεί ένα είδος καταλόγου - αλλά ο κατάλογος με κανένα τρόπο δεν απαριθμεί όλες τις τοποθεσίες που περιέχει.

Το λογισμικό Tor, εξασφαλίζει την ανωνυμία, δρομολογώντας τη διαδικτυακή κίνηση ενός χρήστη μέσω ενός πολυδαίδαλου παγκόσμιου δικτύου διακομιστών, καθιστώντας αδύνατο τον τελικό εντοπισμό του αρχικής IP διεύθυνσης του. Είναι σαν ένα κρεμμύδι που έχει πάρα πολλές στρώσεις, εξού και το όνομά του. Σκοπός του Τοr είναι να αποκρύψει την τοποθεσία ή την κίνηση κάποιου από οποιονδήποτε διεξάγει διαδικτυακή παρακολούθηση. Μέσω του Tor είναι δύσκολη η ανίχνευση της διαδικτυακής δραστηριότητας κάποιου χρήστη, όπως επισκέψεις σε ιστοσελίδες, διαδικτυακές αναρτήσεις, προγράμματα άμεσων μηνυμάτων και άλλων μέσων διαδικτυακής επικοινωνίας. Αυτή η διαδικασία διανομής δεδομένων είναι ο λόγος για τον οποίο το Darknet λειτουργεί πιο αργά από τον παραδοσιακό Παγκόσμιο Ιστό.
Στόχος του σκοτεινού ίντερνετ είναι η προστασία της ατομικής ελευθερίας, της ιδιωτικότητας και της δυνατότητας του χρήστη να διεξαγάγει εμπιστευτικές εργασίες χωρίς να καταγράφονται οι διαδικτυακές του δραστηριότητες.
Μετά τις αποκαλύψεις του Σνόουντεν για τις μαζικές παρακολουθήσεις πολιτών από κυβερνήσεις και το σκάνδαλο της Cambridge Analytica που εκμαίευσε δεδομένα εκατομμυρίων χρηστών του Facebook, η προστασία της ηλεκτρονικής ιδιωτικότητάς μας είναι ένα ζήτημα πιο επιτακτικό από ποτέ. Η ατομική αυτονομία γίνεται αντικείμενο σφετερισμού από την πανταχού παρούσα ηλεκτρονική παρακολούθηση, με συμπεριφορικές τεχνικές που σκάβουν βαθιά σε αυτό που ήταν κάποτε ένας ιδιωτικός και υποκειμενικός κόσμος. Σε μια τέτοια εποχή τεχνολογικού ολοκληρωτισμού, το σκοτεινό διαδίκτυο μπορεί να αποτελέσει, λοιπόν, ένα ασφαλές καταφύγιο δημοκρατίας.

Έτσι είναι μια φιλόξενη πλατφόρμα για τους ακτιβιστές, τους δημοσιογράφους και όσους βιώνουν την καταπίεση και τη λογοκρισία. Οι αποκαλύψεις του Σνόουντεν δεν θα είχαν έρθει άλλωστε ποτέ στη δημοσιότητα αν εκείνος δεν μπορούσε να κρυπτογραφήσει και να διακινήσει τα έγγραφα – πειστήρια του σε έναν ασφαλή μη φυσικό χώρο. Πολλοί μεγάλοι δημοσιογραφικοί οργανισμοί έχουν μία γωνιά στο σκοτεινό ίντερνετ προκειμένου μάρτυρες να μπορούν να τους εμπιστευτούν με εχεμύθεια εμπιστευτικές πληροφορίες. Για παράδειγμα ο New Yorker έχει δημιουργήσει το Strongbox, που εγγυάται πλήρη ανωνυμία σε όσους επιθυμούν να επικοινωνήσουν με τους αρχισυντάκτες ασφαλέστερα από την απλή αποστολή email. Το ίδιο έχουν κάνει και οι «Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα» οι οποίοι όταν κρίνεται απαραίτητο να διασφαλιστεί η μυστικότητα των επικοινωνιών τους με τις πηγές τους, τους ενημερώνουν που θα συναντηθούν στο Darkweb. Χαρακτηριστικό του δημοκρατικού χαρακτήρα του σκοτεινού διαδικτύου είναι και το γεγονός ότι κατά την Αραβική Άνοιξη, το Darknet αποτέλεσε την πλατφόρμα μέσα από την οποία πολιτικοί ακτιβιστές μπορούσαν να μεταδώσουν τα όσα συνέβαιναν στις χώρες τους, προσπερνώντας αφενός τη λογοκρισία που είχε επιβληθεί από τα εκάστοτε καθεστώτα, αφετέρου διαφυλάσσοντας τη σωματική τους ακεραιότητα.

Το σκοτεινό διαδίκτυο, όμως, όσο μπορεί να υπηρετήσει το καλό άλλο τόσο μπορεί να γίνει και υπηρέτης του κακού.
Τεράστια δίκτυα ναρκωτικών, trafficking, εμπορίας όπλων, παιδικής πορνογραφίας και κάθε είδους παράνομης δραστηριότητας έχουν κάνει λημέρι τους το Darknet. Είναι επίσης ένας χώρος στον οποίο έχουν εισβάλλει τρομοκρατικές οργανώσεις όπως το Ισλαμικό Κράτος. Σύμμαχος και βοηθός αυτών των σκοτεινών δοσοληψιών φυσικά είναι το bitcoin, το οποίο θεωρείται πως διευκόλυνε όσο τίποτα άλλο τους χρήστες του διαδικτύου να πραγματοποιούν ανώνυμες συναλλαγές καλύπτοντας τα ίχνη τους. Το κρυπτονόμισμα έχει ήδη αντικαταστήσει κάθε άλλη μορφή πληρωμής όπως κλεμμένες πιστωτικές κάρτες, τραπεζικά εμβάσματα και πληρωμή μέσω PayPal, που παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν σε παράνομες δοσοληψίες αλλά και στο ξέπλυμα μαύρου χρήματος.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της dark web site διακίνησης ναρκωτικών, Silk Road, που ιδρύθηκε το 2011 και μέχρι το ρίξιμο της το 2013 είχε πουλήσει σε πάνω από 100.000 χρήστες, παράνομες ουσίες αξίας 1,2 δισ. δολαρίων. Πίσω από το e-bay των ναρκωτικών στο σκοτεινό διαδίκτυο ήταν ο μυστηριώδης χρήστης με το nickname «Dread Pirate Roberts», που αποδείχτηκε ότι ήταν ο Ross Ulbricht, που καταδικάστηκε για εγκληματικές πράξεις που αφορούν μεταξύ άλλων τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομη δραστηριότητα, τη συνωμοσία για την κυκλοφορία ναρκωτικών καθώς και για εμπλοκή σε πράξεις με σκοπό τις ανθρωποκτονίες έξι ανθρώπων.
Tο δεύτερο πιο δημοφιλές εμπόρευμα στο Darknet μετά τα ναρκωτικά είναι τα προσωπικά δεδομένα, σύμφωνα με τη Europol, ενώ σειρά έχει το λαθρεμπόριο όπλων κι εκρηκτικών. Ευρευνητές έχουν δια[ιστώσει ότι οι εγκληματίες μπορούν να πουλήσουν την πλήρη ψηφιακή ζωή κάποιου για λιγότερο από $50, συμπεριλαμβανομένων δεδομένων από παραβιασμένους λογαριασμούς σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τραπεζικών λεπτομερειών, απομακρυσμένης πρόσβασης σε servers ή επιτραπέζιους υπολογιστές και ακόμη και δεδομένων από δημοφιλείς υπηρεσίες όπως οι: Uber, Netflix και Spotify, καθώς και για ιστοσελίδες τυχερών παιχνιδιών, εφαρμογές dating και ιστοσελίδων πορνογραφικού περιεχομένου που ενδέχεται να αποθηκεύουν πληροφορίες πιστωτικών καρτών.

Πού βρίσκεται όμως το πιο σκοτεινό υλικό του Darkweb; Αμέτρητοι χαρακτήρες έχουν σπαταληθεί στο διαδίκτυο για τα λεγόμενα Red Rooms. Σύμφωνα με όσα γράφονται πρόκειται για τα δωμάτια της φρίκης όπου κανείς μπορεί να δει ζωντανά δολοφονίες, βιασμούς και ακραία βία. Ακόμη και πειράματα πάνω σε ανθρώπους. Τα συμπεράσματα όσων ερευνούν όμως το Darknet αλλά και τα επίσημα στοιχεία αρχών που ουκ ολίγες φορές ασχολήθηκαν με αυτή την πλευρά του ίντερνετ, αποδεικνύουν πως μάλλον πρόκειται για διαδικτυακό μύθο, που υποκινείται από την ψυχολογία της συνωμοσίας που θέλει να ανακαλύψει κάτι ακόμη πιο σκοτεινό στο σκοτάδι.
Άλλες θεωρίες συνωμοσίας υποστηρίζουν ότι βαθύτερα από το Darknet βρίσκεται το Bergie Web, το οποίο λέγεται πως αποτελεί το τελευταίο φράγμα πριν τα σκοτεινά νερά του διαδικτύου. Αν κάποιος σπάσει κι αυτό το φράγμα λέγεται ότι μπορεί να μάθει τα μυστικά του κόσμου στο Marianas Web, που υποτίθεται ότι ονοματοδοτήθηκε από το πιο βαθύ γνωστό σημείο των ωκεανών, που ονομάζεται Τάφρος των Μαριανών.
Πρόκειται όμως για την πιο βαθιά βουτιά στην παράνοια των θεωριών γύρω από το διαδίκτυο που δεν γνωρίζουμε.

                                                                                                 Πηγή: tvxs.gr

Χρόνια Πολλά Διαδίκτυο: Ο Παγκόσμιος Ιστός γίνεται 30 ετών!

Τον Μάρτιο του 1989, ο Tim Berners-Lee (επιστήμονας υπολογιστών στο CERN) δημοσίευσε μία εισήγηση για έναν "ιστό" από αρχεία υπερκειμένων τα οποία θα μπορούσαν να τα παρακολουθήσουν μέσω ενός "περιηγητή".
Τρεις δεκαετίες αργότερα, το ίντερνετ διαφοροποίησε τη δομή της επικοινωνίας, την παγκόσμια πρόσβαση στην πληροφορία και την κοινωνία γενικότερα.
Το Ίδρυμα Παγκόσμιου Ιστού (World Wide Web Foundation) έχει προγραμματίσει εορταστικές δραστηριότητες, ξεκινώντας από μια σειρά ομιλητών, με τον Berners-Lee στο εργαστήριο του CERN στη Γενεύη της Ελβετίας που ξεκίνησε νωρίς σήμερα το πρωί. Μετά ο Lee θα αναχωρήσει για το Μουσείο Επιστημών του Λονδίνου, όπου θα συζητήσει σχετικά με το πως το ίντερνετ άλλαξε τη ζωή μας και πως θα προστατέψουμε το μέλλον του.
 Η συνιδρυτής του Web Foundation, Rosemary Leith, θα διοργανώσει επίσης μια εκδήλωση στο Κέντρο Τεχνολογικής Ενδυνάμωσης των Γυναικών (Women's Technology Empowerment Centre) στο Λάγος της Νιγηρίας, που θα επικεντρωθεί σε γυναίκες δημιουργούς τεχνολογιών και επιλύσει κοινωνικών προκλήσεων. Αυτές οι εκδηλώσεις είναι κομμάτι μιας μεγαλύτερης κοινωνικής γιορτής (30 ωρών) της ιστορίας του διαδικτύου, με την κάθε ώρα να αντικατοπτρίζει διαφορετικό έτος του διαδικτύου με διάφορα tweets και ανακοινώσεις από ιδρυτές, εφευρέτες και οργανισμούς από όλο το κόσμο.
Αν και πρόταση του Berner-Lee έγινε το 1989, οι πρώτες σελίδες που έκανε host το CERN βγήκαν live τον Αύγουστο του 1991, δημιουργώντας μία αντιπαράθεση σχετικά με την "γέννηση" του ίντερνετ αφού στις 23 Αυγούστου του 2016 το CERN ονόμασε τη συγκεκριμένη μέρα ως "Internaut Day", παρά το γεγονός ότι το World Wide Web Consortium (W3C) και το CERN είχαν συμφωνήσει πως η 25η επέτειος του διαδικτύου ήταν στις 12 Μαρτίου 2014.
Ωστόσο, ο άνθρωπος που έβαλε το θεμέλιο λίθο του Ιστού το 1989, ο Βρετανός Σερ Τιμ Μπέρνερς-Λι, δεν έχει διάθεση τόσο να γιορτάσει τα γενέθλια, όσο να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον του δημιουργήματός του, για το οποίο ανησυχεί έντονα, όπως αναφέρει σε σχετική επετειακή ανακοίνωση-ανοικτή επιστολή του, καθώς και σε δηλώσεις του.
Όπως επισημαίνει, πολλοί άνθρωποι σήμερα νιώθουν αβέβαιοι κατά πόσο ο Ιστός τελικά υπήρξε μια δύναμη για το καλό ή για το κακό, αν και ο ίδιος διατηρεί ελπίδες πως τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν προς το καλύτερο τα επόμενα 30 χρόνια (μεγάλο χρονικό διάστημα θα πρόσθετε κανείς…).
«Αν παρατήσουμε την προσπάθεια να φτιάξουμε ένα καλύτερο Ιστό τώρα, τότε η αποτυχία δεν θα ανήκει στον Ιστό, αλλά σε μας. Είναι το ταξίδι μας από την ψηφιακή εφηβεία προς ένα πιο ώριμο, υπεύθυνο και περιεκτικό μέλλον», τονίζει στην επιστολή του. Ως θετικό σημάδι, μεταξύ άλλων, θεωρεί ότι αρκετές κυβερνήσεις θέλουν να αποφύγουν τη «βαλκανοποίηση» του διαδικτύου, δηλαδή τον κατατεμαχισμό του εντός εθνικών ή περιφερειακών συνόρων.
Ο Τιμ Μπέρνερς-Λι μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Πυρηνικών Ερευνών (CERN), όπου κάποτε ως ερευνητής σχεδίασε τον αρχικό Ιστό (και η αρχική πρόταση του είχε κριθεί από το αφεντικό του Μάικ Σέντελ «αόριστη αλλά συναρπαστική»), ανέφερε ότι δεν βρίσκει «και τόσο ωραίο» τον Ιστό σήμερα πια και ότι πολλοί συνειδητοποιούν ότι «δεν εξυπηρετεί την ανθρωπότητα πολύ καλά».
Όπως είπε, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς, «φαίνεται πως διαρκώς πηγαίνουμε από την μια καταστροφή της ιδιωτικότητας στην επόμενη», παραπέμποντας επίσης στις εντεινόμενες ανησυχίες κατά πόσο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποστηρίζουν τη δημοκρατία.
Μιλώντας στο BBC ο θεμελιωτής του World Wide Web (www) είπε ότι απαιτείται παγκόσμια δράση για να σταματήσει «η καθοδική βουτιά προς ένα δυσλειτουργικό μέλλον», ιδίως όσον αφορά την εμπορευματοποίηση, την υποκλοπή και τη χειραγώγηση των προσωπικών δεδομένων των χρηστών, την συστηματική εξάπλωση της επιθετικότητας και της παραπληροφόρησης, την ολοένα μεγαλύτερη πόλωση των απόψεων κ.α. Όπως είπε, μέσα σε αυτή την 30ετία, τα πρώτα 15 χρόνια ήσαν καλά, αλλά μετά «στράβωσαν» και τώρα απαιτείται αλλαγή πλεύσης για να διορθωθούν ξανά. Δήλωσε πάντως αισιόδοξος, επειδή ολοένα περισσότεροι άνθρωποι -χάρη και σε σκάνδαλα τύπου Cambridge Analytica- αρχίζουν πια να καταλαβαίνουν τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν ως χρήστες του Ιστού. Κάλεσε τους πάντες -από τους πολιτικούς ηγέτες και τους επιχειρηματίες ως τους απλούς πολίτες- να συμβάλουν, ώστε το διαδίκτυο να γίνει καλύτερο και όχι χειρότερο τα επόμενα χρόνια.

Μακαρένα Σάντσες: Επαγγελματίας Επαναστάτρια...

Για την Ημέρα της Γυναίκας...

Η Μακαρένα Σάντσες ζει για το ποδόσφαιρο.

Η Μακαρένα Σάντσες, όμως, θέλει να ζει και από το ποδόσφαιρο.

Τα πόδια της αποτυπώνουν το ταλέντο της και αντανακλούν τη σκληρή δουλειά ετών σε γήπεδα και γυμναστήρια.
Στο αριστερό χέρι της δεν μπορεί να αγνοήσει κάποιος ένα επιβλητικό tattoo-πορτρέτο της ακόμη πιο επιβλητικής Μεξικανής ζωγράφου, Φρίντα Κάλο.
Ωστόσο, στο μυαλό της 27χρονης παίκτριας ποδοσφαίρου από την Αργεντινή υπάρχει, θαρρεί κανείς, ένας «καμβάς». Ένα πεδίο έκφρασης στο οποίο η ίδια αφήνει εκτός τις «πινελιές» των επιτευγμάτων της στο χορτάρι και θέλει να σχεδιάσει και να προκαλέσει την αφύπνιση των γυναικών της πατρίδας της. Σε κάθε τομέα της καθημερινότητας, όχι μόνο στον αθλητισμό.
Μία από τις χαρακτηριστικότερες ατάκες της Φρίντα Κάλο -η οποία στα έξι της υπέφερε από πολιομυελίτιδα, έμεινε με ημιπαράλυτο και πιο κοντό το δεξί πόδι, έπαιξε λίγο ποδόσφαιρο και στα 18 της είχε ατύχημα που προκάλεσε σοβαρή βλάβη σε ισχίο, λεκάνη και σπονδυλική στήλη- ανέφερε: «Πόδια; Τι σας χρειάζομαι όταν έχω φτερά για να πετάξω;».
Η διαφορά (και ενδεχομένως η ειρωνεία) είναι ότι η Μακαρένα Σάντσες χρειάζεται τα πόδια της. Αλλά η καρδιά της θέλει να πετάξει μακριά από τη μίζερη πραγματικότητα του ποδοσφαιρικού και κοινωνικού στάτους της χώρας της.
«Συνδέθηκα συναισθηματικά με την πάλη της Φρίντα Κάλο, σε μία δική της εποχή που η κοινωνία ήταν πιο σκληρή από τη σημερινή», εξήγησε η Σάντσες σε προ εβδομάδων συνέντευξή της στον «Guardian». Συμπληρώνοντας πως «εκείνη ύψωσε τη φωνή της ενώ δεν “επιτρεπόταν”, με την τέχνη και την ιδεολογία της κόντρα σε ένα “μάτσο” περιβάλλον» και εξηγώντας κάπως έτσι και την προσωπική της «εξέγερση».

Η Μακαρένα Σάντσες είναι μεν διάσημη στην Αργεντινή, όμως έγινε γνωστή και στον υπόλοιπο κόσμο από την απόφασή της να καταθέσει τον περασμένο Φεβρουάριο αγωγή κατά της ομάδας της, Ουρκίσα, και της ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας της χώρας. Ζητώντας να την αναγνωρίσουν ως επαγγελματία αθλήτρια.

Η Μακαρένα Σάντσες.

Την ίδια στιγμή που τη βραδιά της 8^ης Μαρτίου, Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας, πολλές κοπέλες γιορτάζουν σε κάποιο μπαρ, υπάρχουν ορισμένες γυναίκες που δεν αρκούνται και δεν θα αρκεστούν και στο μέλλον σε selfies. Το μήνυμά τους δεν (θα) περιορίζεται σε κοινοτυπίες και θεωρητικές απαιτήσεις για ισονομία, οι οποίες απλώς συνοδεύονται από hashtags στα social media.
Η Σάντσες μετακόμισε το 2012 στο Μπουένος Άιρες για να αγωνιστεί στην Ουρκίσα, μία από τις κορυφαίες ομάδες γυναικών της Αργεντινής. Την περασμένη σεζόν κατέκτησε τον τίτλο, αφήνοντας πίσω της τις Μπόκα Τζούνιορς και Ρίβερ Πλέιτ και εξασφάλισε συμμετοχή στο Κόπα Λιμπερταδόρες.
Η επιτυχία, όμως, δεν έφερε και οικονομική εξασφάλιση ή έστω απλή ανταμοιβή για την Σάντσες, η οποία λάμβανε μόλις 400 πέσος (περίπου… 9,6 ευρώ) μηνιαίως, ως οδοιπορικά. Η ίδια αποκάλυψε στον «Guardian» ότι «παρά τις δυσκολίες, η κατάσταση στην Ουρκίσα ήταν καλύτερη, καθώς σε άλλες ομάδες οι παίκτριες όχι μόνο δεν πληρώνονται, αλλά βάζουν το χέρι στην τσέπη για να καλύπτουν έξοδα ρουχισμού, εξοπλισμό προπόνησης, διατροφή. Πληρώνουν μέχρι και το ασθενοφόρο, τον γιατρό και τους αστυνομικούς στους αγώνες!».
Η 27χρονη κατήγγειλε ότι οι σύλλογοι δεν καλύπτουν τις αθλήτριες σε περιπτώσεις τραυματισμών… Τόνισε ότι στην Ουρκίσα οι μισθοί των ανδρών είναι υπέρ-πολλαπλάσιοι, παρότι η ομάδα είναι στην τρίτη κατηγορία. Και υποστήριξε πως «εκείνοι, μάλιστα, δεν προπονούνται υπό άθλιες συνθήκες και μπορούν να ζήσουν τις οικογένειές τους με τα χρήματα που λαμβάνουν από την ομάδα».

Επιμένει ότι «εμείς οι γυναίκες είμαστε σε ένα περιβάλλον που μας αποκλείει και μας περιφρονεί. Ένα πολύ μεγάλος μέρος της κοινωνίας μίας χώρας που λατρεύει το ποδόσφαιρο πιστεύει ακόμη πως δεν είμαστε ικανές να παίζουμε και δεν έχουμε το δικαίωμα να αγωνιζόμαστε ούτε ερασιτεχνικά».

Η φωνή της έχει συγκινήσει κυρίως παλαίμαχους παίκτες, όμως ελπίζει να εισακουστεί δυνατότερα με τη μήνυση κατά της ομάδας της και της ομοσπονδίας. «Γιατί είναι απαράδεκτο και ανήκουστο να μην μας αναγνωρίζουν ως εργαζόμενες και να εξακολουθούν να μας στερούν βασικά δικαιώματα, όπως μισθό και ιατροφαρμακευτική κάλυψη».
Ο αγώνας της, αναφέρει η ίδια, δεν είναι μόνο αθλητικός. Αφορά το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας της Αργεντινής, διότι «τα δικαιώματα των γυναικών στη χώρα συνεχώς παραβιάζονται σε κάθε εργασία. Στην πατρίδα μου κυριαρχεί ακόμα το “μάτσο”, ο οπισθοδρομικός μισογυνισμός και η πεποίθηση ότι “απαγορεύεται” μία γυναίκα να απασχολεί μία θέση που θεωρείται ανδρική».
Η Σάντσες, μάλιστα, υποχρεώθηκε να μείνει κι εκτός γηπέδων ως το καλοκαίρι. Καθώς ένας κύριος λόγος για την αγωγή της ήταν η απόφαση της διοίκησης της Ουρκίσα να την «κόψει» από το ρόστερ τον Ιανουάριο, προφανώς λόγω των πολιτικών πεποιθήσεών της. Και οι κανονισμοί δεν επιτρέπουν σε αθλήτρια να υπογράψει σε άλλη ομάδα στα μέσα της σεζόν. «Εκτός από μεσαιωνικές αντιλήψεις, στην Αργεντινή δεν δίνεται η ευκαιρία στις γυναίκες να λαμβάνουν διοικητικές θέσεις, ώστε να έχουν και λόγο στις αποφάσεις», πρόσθεσε…
Επιπλέον, καμία παίκτρια δεν είναι μέλος της Futbolistas Argentinos Agremiados (Ένωση Παικτών), αλλά η -γεμάτη αυτοπεποίθηση για τις βλέψεις της- Μακαρένα έχει στο πλευρό της τις Γερουσιαστές Άνα Μαρία Σεναντόρα, Άνα Κλαούντια Αλμιρόν, Μαρία Ινές Πιλάτι Βεργκάρα, Μάγκι Σολάρι Κιντάνα, Νάνσι Γκονζάλες, Νόρμα Ντουράνγκο, Μπέτι Μίρκιν και συναδέλφους τους, Φερνάντο Πίνο Σολάνας και Μαρσέλο Φουέντες.
Μία απαραίτητη στήριξη και στις δράσεις ακτιβισμού, με την οργάνωση Asociacon Nacional de Jugadoras del Futbol Femenino που στηρίζει η Σάντσες και έχει στόχο την επίτευξη του στόχου της μετατροπής των πρωταθλημάτων γυναικών της Νότιας Αμερικής σε επαγγελματικά. Η παίκτρια της Ουρκίσα, επίσης, είναι υπέρ της άδειας συμμετοχής γυναικών σε ανδρικούς συλλόγους! Όπως έπαιζε κι εκείνη σε ομάδες αγοριών ως έφηβη.
Τον Αύγουστο του 2018 ανάρτησε στο Facebook σχόλιο υπέρ μίας επτάχρονης συντοπίτισσάς της που επιθυμούσε να παίζει σε μία ομάδα αγοριών στην γενέτειρα τους, Σάντα Φε.

Έχει ταχθεί ανοικτά υπέρ της ψήφισης νόμου για το δικαίωμα της έκτρωσης, ενώ έχει απαντήσει δημοσίως σε σχόλιο σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης για τις ομοφυλοφιλικές σεξουαλικές προτιμήσεις της.

Πρόκειται για άνθρωπο που δεν φοβάται να πει την άποψή του. Τον περασμένο Δεκέμβριο κατηγόρησε την διοργανώτρια αρχή του Κόπα Λιμπερταδόρες, αναφέροντας μετά τον επαναληπτικό τελικό Ρίβερ Πλέιτ-Μπόκα Τζούνιορς στη Μαδρίτη (σ.σ.: λόγω των επεισοδίων που είχαν προκαλέσει την αναβολή της ρεβάνς στο Μπουένος Άιρες) ότι «είναι απλώς ντροπή τα πριμ επιτυχίας των ομάδων στο Λιμπερταδόρες ανδρών να είναι 103.850.000 δολάρια και τα αντίστοιχα των γυναικών να είναι μόλις 110.000».

Μήνυμα για τον «ποδοσφαιρικό φεμινισμό» και την αναγνώριση των γυναικών ως επαγγελματιών.

Οι γυναίκες στα σπορ απαιτούν ισότητα, σεβασμό και ανταμοιβή των κόπων τους. Κάτι που, πάντως, δεν αποτυπώνεται στις απολαβές. Στην περίφημη λίστα του περιοδικού Forbes για τους 100 πλουσιότερους αθλητές του 2018 δεν υπήρχε ούτε ένα γυναικείο όνομα , για πρώτη φορά μετά το 2010…
Στη λίστα του 2017 «χώρεσε» μόνο η Σερένα Ουίλιαμς (61^η θέση), η οποία όμως δεν το θεώρησε τιμή και δήλωσε πως «αυτό απλώς επιβεβαιώνει εκείνο που έχω διαπιστώσει και εδώ και χρόνια. Τα σπορ και το Top-100 του Forbes είναι ένα “κλαμπ μόνο για αγόρια”».

Όταν η διοίκηση του τουρνουά Ουίμπλεντον αποφάσισε το 2008 να προσφέρει το ίδιο χρηματικό έπαθλο στον νικητή του μονού ανδρών και γυναικών, μόλις εννέα από τα 44 αθλήματα στα οποία οι αθλητές πληρώνονται έκαναν το ίδιο.

Έντεκα χρόνια μετά, αυτά τα σπορ έχουν αυξηθεί σε 35. Ωστόσο, στα εναπομείναντα εννέα συμπεριλαμβάνονται το ποδόσφαιρο, το μπάσκετμπολ, το γκολφ και το κρίκετ.
Ακόμη και στο τένις, εκτός των τεσσάρων τουρνουά Γκραν Σλαμ, το χάσμα παραμένει μεγάλο. Με τους άνδρες να κερδίζουν διπλάσια και τριπλάσια ποσά ως prize money σε άλλους μεγάλους αγώνες.

Νόβακ Τζόκοβιτς και Σερένα Ουίλιαμς.

Μάλιστα, ο Σέρβος σταρ των κορτς, Νόβακ Τζόκοβιτς, παρακίνησε τους άνδρες συναδέλφους του να ζητήσουν περισσότερα χρήματα στα έπαθλα και τα ποσοστά επί χορηγιών και διαφημίσεων… Ισχυριζόμενος πως οι αγώνες των ανδρών έχουν μεγαλύτερη τηλεθέαση και προσέλευση στις εξέδρες.
Στην Αυστραλία, τη σεζόν 2016-17, ο σταρ της Μέλμπουρν Σίτι, Τιμ Κέιχιλ είχε συμβόλαιο 3.500.000 δολαρίων, το οποίο ήταν υψηλότερο από τις αμοιβές και των 181 παικτριών του γυναικείου πρωταθλήματος ποδοσφαίρου στη χώρα!
Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2018, ο Νο143 της παγκόσμιας κατάταξης των ανδρών στο γκολφ, Μακένζι Χιουζ, κέρδισε περισσότερα χρήματα (2,36εκατ.δολ.) από την Νο2 στην κατάταξη των γυναικών, Σουνγκ Χουν Παρκ (2,34εκατ.).
Η διαφορά μοιάζει χαοτική σε επίπεδο Παγκοσμίου Κυπέλλου. Η FIFA προσφέρει συνολικά 506.000.000 ευρώ στις ομάδες, ως μπόνους συμμετοχής και πρόκρισης ή κατάκτησης, ενώ το αντίστοιχο ποσό στα Μουντιάλ γυναικών δεν ξεπερνά τα 13.200.000.
Τον περασμένο Ιούλιο, η Εθνική Γαλλίας έλαβε πριμ 30.000.000 ευρώ για την κατάκτηση του Μουντιαλ. Η Εθνική γυναικών των Η.Π.Α. κέρδισε το 2015 μόλις 1.755.000.

Η πρώην τερματοφύλακας των Αμερικανίδων Χόουπ Σόλο, είχε ξεσπάσει προ ετών, λέγοντας ότι «είμαστε η καλύτερη ομάδα στον κόσμο. Έχουμε κατακτήσει τρία Μουντιάλ και δύο Ολυμπιακά μετάλλια και οι άνδρες της Εθνικής πληρώνονται τριπλάσια ή τετραπλάσια ποσά, απλώς για να εμφανίζονται σε αυτές τις διοργανώσεις;».

Ο αντίλογος θα ανέφερε προφανώς ότι το ενδιαφέρον ανάμεσα στις διοργανώσεις ανδρών και γυναικών είναι διαφορετικό. Όμως τουλάχιστον στις Η.Π.Α. η Σόλο -που έθεσε και υποψηφιότητα για την προεδρεία της ομοσπονδίας, αλλά ηττήθηκε από τον Κάρλος Κορντέιρο– είχε τα δικά της στοιχεία. Θυμίζοντας πως «ο τελικός του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2015 μέτρησε 25,4εκατ. τηλεθεατές», κάτι που παραμένει το κορυφαίο (τηλεοπτικό) ματς ποδοσφαίρου στην ιστορία στην Αμερική!

Ο αρθρογράφος του «Independent», Γιούαν Μακένα, πάντως, επιμένει πως «το χάσμα στα χρήματα είναι δικαιολογημένο». Επισημαίνοντας ότι μπορεί το ρεκόρ να ανήκει στην Εθνική Γυναικών των Η.Π.Α., όμως οι χορηγοί κοιτούν τη συνολικά μεγάλη εικόνα. Και, στην προκειμένη, αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι εκτός του τελικού γυναικών, όλοι οι αγώνες των ανδρών στο Μουντιάλ του 2014 είχαν κατά 74% υψηλότερη τηλεθέαση από τα ματς της παρέας της Σόλο. Κάτι που απέφερε στο FOX Sports διαφημιστικά έσοδα 17.000.000 δολαρίων από το Παγκόσμιο Κύπελλο Γυναικών του 2015, τη στιγμή που, έναν χρόνο νωρίτερα, το ESPN κέρδισε 529.000.000 από το Μουντιάλ των ανδρών!
Στις Η.Π.Α., επίσης, και στον κολεγιακό αθλητισμό, μία γυναίκα προπονητής αμείβεται με 63 σεντς για κάθε ένα δολάριο που λαμβάνει άνδρας κόουτς. Ενώ οι άνδρες μαθητές-αθλητές λαμβάνουν 179.000.000 δολάρια περισσότερα από τα κορίτσια σε υποτροφίες.
Στο ΝΒΑ, τα δίκτυα ΤΝΤ και ESPN πληρώνουν ετησίως 2,6δισ.δολ. και το δεύτερο καταβάλλει 12.000.000 στο γυναικείο WNBA για τα ετήσια τηλεοπτικά δικαιώματα.

Μπορεί το 70% των σπορ να προσφέρουν το ίδιο ποσό σε χρηματικά έπαθλα, όμως στο υπόλοιπο 30% οι διαφορές αγγίζουν επίπεδα δισεκατομμυρίων.
Το δίκτυο BBC παρουσίασε, προ τριών ετών, μία έρευνα του Πανεπιστήμιου της Μινεσότα που παρατηρούσε ότι παρότι το 40% των επαγγελματιών αθλητών παγκοσμίως είναι γυναίκες, μόνο το 4% της προβολής από τα Μ.Μ.Ε αφορά το «ωραίο φύλο».

Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι από τη συνολική διαφημιστική επένδυση του παγκόσμιου αθλητισμού, μόνο το… 0,4% φτάνει στον γυναικείο αθλητισμό.

Το 1996, η Σέριλ Σουπς, θρύλος του αμερικανικού μπάσκετμπολ, μέλος του Hall Of Fame και για λίγο παίκτρια και των Εσπερίδων Καλλιθέας, το 2010, έγινε η πρώτη γυναίκα που είχε το δικό της παπούτσι από την εταιρία Nike με την υπογραφή της.

Η Σέριλ Σουπς με την φανέλα της Εθνικής των Η.Π.Α..

Μία σύγχρονη σταρ του ποδοσφαίρου, η Άντα Χέγκερμπεργκ, γνωρίζει πως αυτό δύσκολα θα επαναληφθεί στις μέρες μας.
Η 23χρονη παίκτρια από τη Νορβηγία -και προσφάτως νικήτρια της Χρυσής Μπάλας- ξέρει επίσης ότι αν και είναι κάτοχος τριών Τσάμπιονς Λιγκ με τη Λυών, είναι απίθανο να φτάσει να αμείβεται με 14.000.000 ευρώ ετησίως, όπως τουλάχιστον μία ντουζίνα ανδρών στα φετινά ευρωπαϊκά πρωταθλήματα.
Αυτό που, τουλάχιστον, ζητά η ίδια είναι «σεβασμός». Αυτό έγραψε στο εξαιρετικό κείμενό της στην ιστοσελίδα The Players Tribune, αναφέροντας πως «θα μπορούσα να μιλώ για ώρες για ισότητα και τι χρειάζεται ν’ αλλάξει στο ποδόσφαιρο και την κοινωνία. Αλλά, στο τέλος, όλα καταλήγουν στον σεβασμό. Δεν είδα ποτέ τον εαυτό μου ως γυναίκα παίκτρια ποδοσφαίρου. Ούτε όταν ζούσα σε ένα μικρό χωριό στη Νορβηγία. Ούτε όταν υπέφερα στην Γερμανία. Ούτε όταν τα κατάφερα στη Λυών».

Με το τρόπαιο του Τσάμπιονς Λιγκ.

Η Χέγκερμπεργκ συμπλήρωσε πως «δουλεύουμε όσο σκληρά όσο κάθε άλλος ποδοσφαιριστής. Έχουμε τις ίδιες εμπειρίες, τους ίδιους πόνους και τις ίδιες θυσίες. Αφήνουμε πίσω τις οικογένειές μας για να κυνηγήσουμε τα όνειρά μας. Το θέμα αφορά απλώς τον σεβασμό…».
Σεβασμό που η Άντα δεν βίωσε ακριβώς την βραδιά της απονομής της Χρυσής Μπάλας. Τότε που ο παρουσιαστής, Μάρτιν Σολβέι, σε μία επιεικώς αμήχανη αλλά κυρίως ντροπιαστική κίνηση, ρώτησε την Χέγκερμπεργκ αν ξέρει να κάνει twerk (σ.σ.: αισθησιακή χορευτική φιγούρα)… Με την ίδια να απαντά ενοχλημένη «Όχι».

Στη συνέχεια, πάντως, δεν έχασε το λαμπερό χαμόγελό της.
Ίσως να βρέθηκε κάποιος να της θυμίσει την προ πολλών ετών διαπίστωση της Τζάκι Τζόινερ-Κέρσι, που είχε πει ότι «αν σταματώ να κινούμαι απειλητικά προς κάθε σκύλο που γαβγίζει στον δρόμο μου, δεν θα φτάσω εκεί που επιθυμώ να πάω».

Δεν είναι λίγες οι αθλήτριες που καταγγέλλουν σεξιστικές συμπεριφορές. Η παλαίμαχος παίκτρια ποδοσφαίρου της Εθνικής Αμερικής, Άμπι Ουάμπαχ έγραψε στην αυτοβιογραφία της ότι «οι περισσότερες δεν είναι τυχερές όσο εγώ, όταν αποσυρθούν από την ενεργό δράση, ώστε να μπορούν να βγάλουν ένα βιβλίο ή να δίνουν διαλέξεις. Η αποχώρηση από τα γήπεδα δεν είναι εύκολη.

Δεν έχουν κερδίσει πολλά χρήματα, δεν έχουν μεγάλη ασφάλεια. Αυτό είναι ένα σημαντικό ζήτημα για τις προσδοκίες τους. Πόσες θα θέλουν να ασχοληθούν επαγγελματικά, γνωρίζοντας πόσο αβέβαιο είναι το μέλλον;».

Η Άμπι Ουάμπαχ σε διάλεξή της.

Οι ρίζες αυτών των διακρίσεων και αποκλίσεων εντοπίζονται από την αρχή του μοντέρνου αθλητισμού. Οι κοινωνίες θεωρούσαν τα σπορ «ανδρικό προνόμιο και θέμα γενετικής ικανότητας».

Άλλωστε, αναφορές κάνουν λόγο για διάκριση και από τον «πατέρα» των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, Πιέρ ντε Κουμπερτέν, ο οποίος φέρεται να είχε αποκαλέσει τον γυναικείο αθλητισμό «μη αισθητικό θέαμα». Και πίστευε πως «η συμμετοχή των γυναικών είναι κάτι μη πρακτικό, δίχως ενδιαφέρον και εξαιρετικά ανάρμοστο»…

Λίγες αθλήτριες απέκτησαν το δικαίωμα Ολυμπιακής παρουσίας μετά το 1900, ενώ μόλις το 2012 στο Λονδίνο κάθε χώρα είχε τουλάχιστον μία γυναίκα στην Ολυμπιακή αποστολή της.
Ιστορική είναι, επίσης, η φωτογραφία με την Κάθριν Σβάιτσερ, πρώτη γυναίκα που έτρεξε το 1967 στον Μαραθώνιο της Βοστόνης, να δέχεται επίθεση από τον υπεύθυνο του αγώνα, Τζοκ Σεμπλ, ο οποίος επέμενε ότι απαγορεύεται η συμμετοχή γυναικών…

Η παρεμπόδιση της Κάθριν Σβάιτσερ.

Ακόμη και σε επίπεδο διοίκησης, λιγότερες από τις μισές ομοσπονδίες αθλημάτων παγκοσμίως έχουν μία γυναίκα στο συμβούλιό τους. Από αυτές, μόνο το 25% έχει λόγο στη λήψη αποφάσεων.
Η Παγκόσμια Ομοσπονδία Στίβου (IAAF) έχει ήδη αρχίσει εδώ και έναν χρόνο τα βήματα προς αλλαγή αυτών των δεδομένων. Από τον Απρίλιο του 2018 ανακοίνωσε ότι οι έξι γυναίκες που συμμετέχουν στο Δ.Σ. θ α αυξηθούν σε επτά φέτος (30% εκπροσώπησης), σε δέκα το 2023 (40%) και σε 13 το 2027 (50%).
Επίσης, από φέτος, μία από τις τέσσερις θέσεις αντιπροέδρων θα καλυφθεί από γυναίκα και αυτές θα γίνουν δύο το 2027! Ο Βρετανός πρόεδρος της IAAF, Σεμπάστιαν Κόου, εξήγησε ότι «υπάρχει ισοτιμία σε αμοιβές και αγωνίσματα, αλλά όχι στις διοικητικές θέσεις και αυτό είναι κάτι που ευελπιστούμε ν’ αλλάξουμε άμεσα».
Συμφωνώντας και ο ίδιος, μάλλον, με την ηθοποιό Σούζαν Σαράντον, η οποία επιμένει ότι «όλα θα είναι υπέροχα τότε που δεν θα είναι τόσο μεγάλο θέμα όταν μία γυναίκα απλώς κάνει καλά τη δουλειά της»…
                                                 
                                                                                               Γιώργος Αδαμόπουλος
                                                                                                   Πηγή: athletestories.gr

Η σημασία του Μέντορα...

Του Νικόλα Δεληγιάννη

Όταν μου προτάθηκε να γράψω εδώ, ήξερα ότι το πρώτο μου κείμενο δεν θα ήταν για τις τέσσερις συμμετοχές σε Ολυμπιακούς Αγώνες, για το… ατομικό σπορ του τερματοφύλακα, για το τρεμπλ, για τα προσωπικά ρεκόρ, για το «life after sports» και άλλα τέτοια ενδιαφέροντα.

Ξέρω, άλλωστε, ότι δυσκολεύομαι ιδιαίτερα να μιλάω για τον εαυτό μου, επομένως δεν ήθελα να βάλω μια επιπλέον δυσκολία στο γραπτό μου!
Γνώριζα καλά ότι, αυτόματα, τα χέρια θα πληκτρολογούσαν ένα κείμενο γεμάτο συναίσθημα, ευγνωμοσύνη και ίσως υπερβολή, ειδικά για όποιον -μέσα στο ταξίδι της ζωής του- δεν έχει την πολυτέλεια να συναντήσει τον Μέντορά του.
Είναι τέτοια η επίδραση, η επιρροή, η επαφή, η αποδοχή ενός τέτοιου ανθρώπου, που καθίσταται πρακτικά αδύνατο για κάποιον, είτε είναι αθλητής είτε επιχειρηματίας ή κάποιος διακεκριμένος επιστήμονας, να μην κάνει επανειλημμένες αναφορές στον Μέντορά του σε κάθε ευκαιρία που του δίνεται.

Ο Μέντορας δεν είναι απλά ένας ακόμα προπονητής που γεμίζει τη θέση σε μια ομάδα, διαχειρίζεται το υλικό της και καταφέρνει νίκες ή υποχρεώνεται σε ήττες μαζί με την ομάδα στην οποία τίθεται επικεφαλής. Δεν είναι απλά αυτός που θα επιλέξει τους παίκτες της και θα «τρέξουν» μαζί τη σεζόν. Όχι…

Είναι ένας ιδιαίτερος, μοναδικός, πληθωρικός, χαρισματικός άνθρωπος, ένας καθοδηγητής, ο οποίος παίζει αποφασιστικό, πολυσύνθετο ρόλο στην εξέλιξη των αθλητών και του χαρακτήρα τους, στην «κατασκευή» ομάδων, ακόμα και στην εξέλιξη των ίδιων των σπορ!
Θυμάμαι τον πατέρα μου, επιχειρηματία στο χώρο της εστίασης, από παλιά μέχρι και λίγες μέρες πριν το θάνατό του, πριν λίγους μήνες, όταν βρισκόμασταν σε κάποιο εστιατόριο ή ακόμα και στο σπίτι -όταν κοντραριζόμασταν για το ποιος ξέρει να ψήσει ή να μαγειρέψει καλύτερα- πώς μέσα στην κριτική του έβαζε αμέσως την απαραίτητη παράμετρο του δικού του Μέντορα και το πώς εκείνος, αν ήταν παρών, θα αντιδρούσε, τι θα έλεγε και με ποιον ιδιαίτερο τρόπο θα το αντιμετώπιζε!

Νικόλας και Σπύρος Δεληγιάννης / Photo by: Nikolas Deligiannis (FB).

Οι περιγραφές αυτές σκιαγραφούσαν, στα δικά μου αυτιά, τότε, έναν άνθρωπο ιδιαίτερα σκληρό, απαιτητικό και σε κάποιες περιπτώσεις ανυπόφορο, μολονότι ο πατέρας μου φώτιζε ολόκληρος όταν μιλούσε για εκείνον.
Μέχρι το 1997!
Τότε, μετά από τρία χρόνια σκληρής καθημερινότητας, ο δικός μου Μέντορας, ο Νίκολα, έφυγε από την Ελλάδα και κλήθηκε να αναλάβει την -επανακάμψασα, τότε, απ’ τον πόλεμο-Εθνική ομάδα υδατοσφαίρισης της Σερβίας.

Ο Νίκολα, είναι ο Νίκολα Στάμενιτς, Σέρβος προπονητής και πτυχιούχος μηχανολόγος μηχανικός, γεννημένος στο Βελιγράδι. Έπαιξε πόλο, κυρίως στην Παρτίζαν και την Εθνική ομάδα της ενωμένης Γιουγκοσλαβίας, κατακτώντας τίτλους και μετάλλια ως αθλητής.

Ως προπονητής, επελέγη από τον Βλάχο Όρλιτς, πατριάρχη της σέρβικης σχολής, αρχικά ως β΄ προπονητής και αργότερα ως επικεφαλής, να συνεχίσει το έργο του, με μεγάλη επιτυχία. Αυτό είναι, σε σύμπτυξη, λίγο ως πολύ, το βιογραφικό του.
Τι ήταν όμως αυτό που έκανε τον Νίκολα τόσο ξεχωριστό;
-Ήταν οι γνώσεις του στην τακτική;
-Η εξειδίκευσή του στην ατομική τεχνική των αθλητών υδατοσφαίρισης;
-Η ικανότητά του να δημιουργεί ομάδες απ το «μηδέν»;
-Ήταν μήπως το γεγονός πως για εκείνον -από τότε- η βίο-μηχανική του σώματος, η φυσική και η γεωμετρία, είναι αναπόσπαστο κομμάτι των σπορ;
-Η ικανότητά του στην ανάλυση και η επιμονή του στην λεπτομέρεια;
-Η δυνατότητα που είχε να ψυχολογεί και να καθοδηγεί;
-Η αυστηρότητά του στην προπόνηση και η προσήλωσή του στην τήρηση των κανόνων αλλά, ταυτόχρονα, η ευγένεια του και η καλοσύνη του έξω απ’ την πισίνα;
-Η φιλοσοφία του για το άθλημα του πόλο;
-Η ικανότητά του να πιστεύεις ότι… τα ξέρει όλα;
-Η επιβλητική του παρουσία;
Η απάντηση είναι: «όλα μαζί τα παραπάνω και ακόμη περισσότερα».

Ο Νίκολα Στάμενιτς σε προπόνηση του Ολυμπιακού (1999) / Photo by: Eurokinissi.

Θυμάμαι δύο πανομοιότυπα περιστατικά, τα οποία περιγράφουν δύο τέτοιους προπονητές και φίλους, «απόφοιτους» της ίδιας σχολής, από δύο αθλητές-εμβλήματα:
Το καλοκαίρι του 1997, νέος τότε εγώ στην Εθνική, συζητάω με το ίνδαλμά μου και συμπαίκτη μου στην Εθνική, Μάκη Βολτυράκη, για το Νίκολα, που μόλις πριν λίγο καιρό έχει φύγει απ την Ελλάδα. «Έλα μωρέ, νομίζω ότι υπερβάλλετε λίγο, όλοι στη Γλυφάδα. Είπαμε, πάρα πολύ καλός προπονητής αλλά… εντάξει», μου είπε ο Μάκης.
Ένα χρόνο ακριβώς μετά, ο Νίκολα αναλαμβάνει τον Ολυμπιακό, με τον Βολτυράκη, τον καλύτερο τερματοφύλακα στον κόσμο τότε, αρχηγό στον Ολυμπιακό…

Βρισκόμαστε κάποια στιγμή, λοιπόν, με τον Μάκη και τον ρωτάω: «Λοιπόν, τι λες για τον Νίκολα;». Η απάντησή του, απόλυτη. «Τι να λέμε; Εμείς γράφαμε με μολύβια και ο άνθρωπος μας έφερε τα κομπιούτερ»!!

Νικόλας Δεληγιάννης και Μάκης Βολτυράκης (2002) / Photo by: Eurokinissi.

Με το ίδιο φωτισμένο πρόσωπο του Μάκη, μερικά χρόνια αργότερα, θυμάμαι τον Φραγκίσκο Αλβέρτη, σε τηλεοπτική συνέντευξη στον Βασίλη Σκουντή, να λέει:
«Πριν τον Ομπράντοβιτς, βλέπαμε το μπάσκετ… αλλιώς».
«Δηλαδή;», ρωτάει ο Σκουντής, με περίσσια απορία. «Πώς ήταν το μπάσκετ, πριν τον Ομπράντοβιτς;».
«Δεν θυμάμαι» (!!!), απαντάει με καθυστέρηση ο Αλβέρτης, προκαλώντας γενικό γέλιο στο στούντιο…

Είναι αυτή η αίσθηση που αλλάζει όλη την κοσμοθεωρία σου για τα σπορ και τα πράγματα. Αυτή που ο αθλητής χρειάζεται, όταν βρίσκεται πια μακριά απ’ τους γονείς του και ταυτόχρονα μέσα σ’ ένα σκληρό αλλά και ονειρεμένο περιβάλλον, αυτό του πρωταθλητισμού. Η αίσθηση, δηλαδή, που σου δίνει αυτός ο άνθρωπος ότι βρίσκεσαι σε καλά χέρια υπό τις οδηγίες του. Πως θα σε γεμίσει γνώση, θα σε έχει υπό συνεχή, ειλικρινή, σκληρή κριτική, πάνω σε κανόνες που κανένας -ακόμα και αυτός ο ίδιος, πρώτος- δεν μπορεί να παραβεί.

Πως θα σου δείξει πράγματα που ΠΑΝΤΑ θα σου εξηγεί το γιατί (το πώς είναι αυτονόητο ότι θα το έχει εξηγήσει).
Πως θα σε μάθει να παίζεις το άθλημα τόσο απλά, χωρίς διαστημικές ευρεσιτεχνίες απ’ την… Καστανούλα Ευρυτανίας, που το λες και «αλλιώς» (και στους υπόλοιπους θα φαίνεται απλοϊκός, ίσως γελοίος).
Πως θα σε «υποχρεώσει» να σέβεσαι το άθλημα, θα σου μιλήσει για τις σκέψεις σου (τις πολύ δικές σου) και το πώς μπορείς να τις βάλεις σε μια λογική σειρά, θα σε κάνει να ονειρευτείς μεγάλα πράγματα, δείχνοντας σου πώς θα τα φτάσεις και, όταν τελικά φτάσεις, θα σε έχει έτοιμο για το πώς θα τα διαχειριστείς…

Φραγκίσκος Αλβέρτης και Ζέλικο Ομπράντοβιτς (2004) / Photo by: Eurokinissi.

Όλα αυτά έχουν μια μεγάλη δυσκολία.
Πρέπει να μπεις σε μια διαδικασία σκληρής προπόνησης, σε συνέχειες, πρέπει να είσαι έτοιμος να αποτύχεις (να σπάσεις τα μούτρα σου), να αμφιβάλλεις, να πονέσεις, να κλάψεις, να θυμώσεις, να φτάσεις στο σημείο να τα παρατήσεις.

Πρέπει να μην μπορείς να ακούς καν τη φωνή αυτού του «δυνάστη» που, 9 η ώρα το πρωί με 0 βαθμούς Κελσίου στον Άγιο Κοσμά, ξύπνησε -νομίζεις- μόνο και μόνο γιατί «τη βρίσκει» με το να σου λέει ότι η μαμά του παίζει καλύτερα στο τέρμα από σένα!

Είναι αντιφατικές οι περιγραφές που αφορούν σ’ αυτού του είδους τους προπονητές, για όσους δεν έχουν την τύχη να βρεθούν σε τέτοια διαδικασία. Συνήθως, περιγράφονται από πολλούς ως υπερβολικά αυστηροί, περίεργοι, ιδιόρρυθμοι, ξεπερασμένοι, απολυταρχικοί, στρυφνοί και άλλα τέτοια πολύχρωμα και βαρύγδουπα επίθετα!
Οι υπόλοιποι είναι συνήθως από ανθρώπους που είχαν την ευτυχία να συνεργαστούν μαζί τους ή απλά να μιλήσουν μαζί τους δυο-τρεις φορές, οπότε γνωρίζουν πως τα πράγματα δεν είναι ακριβώς όπως φαίνονται από μακριά!!!
Είναι όμως αυτή, η ίδια η παραπάνω διαδικασία, που κάνει έναν τεράστιο Σέρβο πολίστα να λέει τότε πως «μετά τον Νίκολα, όλοι οι προπονητές μου φαίνονται γελοίοι».
Θα κάνει τον Αλεξάντερ Τσίριτς να λέει πως ο Στάμενιτς είναι «Θεός».
Θα κάνει τον Σάντρο Καμπάνια να θεωρεί τον Ράτκο Ρούντιτς αρχιτέκτονα της «sette bello» -και όχι το τεράστιο πηγαίο ταλέντο όλων αυτών των τεράστιων προσωπικοτήτων της Εθνικής Ιταλίας.
Βλέπουμε, επίσης, τον Πεπ Γκουαρντιόλα (στο ντοκιμαντέρ του Amazon για τη Μαν. Σίτυ) να λέει στον πρόεδρο της ομάδας του ότι «δεν θα συζητούσαμε, εδώ, σήμερα, αν δεν ήταν ο Γιόχαν Κρόιφ», φορώντας τα παπούτσια του δάσκαλου του «Total Footbal».
Βλέπουμε και τον εκκεντρικό Ντένις Ρόντμαν, να έχει στο πλάι του (εξαιρετική τιμή), στην τελετή εισαγωγής του στο «Hall of Fame», τον άνθρωπο που θεωρεί Μέντορά του, που «αν δεν ήταν αυτός, θα ήμουν ίσως έμπορος ναρκωτικών ή νεκρός». Όχι κάποιον φίλο του ή κάποιον συμπαίκτη του αλλά τον προπονητή του, τον μεγάλο Φιλ Τζάκσον! Να αναφέρεται, επίσης, με συγκίνηση και αγάπη στον Τσακ Ντέιλι, προπονητή του στο Ντιτρόιτ! Ποιος; Ο τρελο-Ρόντμαν!

Ντένις Ρόντμαν και Φιλ Τζάκσον.

Είναι «πιασιάρικο» δημοσιογραφικά και, γι’ αυτό ίσως αναδείχθηκε τόσο, το γεγονός πως μετά την κατάκτηση του Champions League με την Μίλαν, ο μεγάλος Αντρέι Σεφτσένκο πήρε το κύπελλο και το πήγε στο μνήμα του αγαπημένου του Μέντορα, Βαλερί Λομπανόφσκι. Eίναι κορυφαία ένδειξη απόδοσης τιμής στον άνθρωπο που πιστεύεις μέσα σου ότι του οφείλεις…
Τέτοια είναι και η δήλωση του Γκάρι Λίνεκερ για τον αείμνηστο Σερ Μπόμπι Ρόμπσον ότι «του οφείλω ό,τι είμαι σήμερα, ό,τι έχω!». Μαζί και ο πολυτάλαντος Πολ Γκασκόιν εξομολογείται πως «αν δεν ήταν ο Σερ Μπόμπι, θα κουβαλούσα καρότσια στην οικοδομή ή μπορεί να μουν νεκρός»!!!

Θα μου ήταν εξαιρετικά δύσκολο να καταλάβω -αν δεν ήξερα πρόσωπα και πράγματα- το γιατί πολίστες του διαμετρήματος των αδερφών Απανασένκο, του Μάρκοτς, του Καμπάνοφ, του Κολότοφ, του Μαξίμοφ, του Τομακίτζε και τόσων άλλων μεγάλων αστέρων του Σοβιετικού γουότερπολο, στέκονταν με περίσσιο σεβασμό και συστολή μπροστά στον Μπόρις Ποπόφ…

Είναι πανομοιότυπη εικόνα μ’ αυτήν των Βολκόφ, Ταρακάνοφ, Τιχονένκο, Χομίτσιους, Βάλτερς, Σαμπόνις, Μαρτσουλιόνις και άλλων, στην παρουσία του Αλεξάντερ Γκομέλσκι, παλιότερα.
Με έντονη νοσταλγία και αγάπη, με πρόσωπο που λάμπει, μου μιλούσαν για ώρες ολόκληρες, ένα καλοκαιρινό απόγευμα, στο εξοχικό του φίλου μου, Βασίλη Μηνούδη, εκείνος και ο τότε συμπαίκτης του στο βόλεϊ του Ολυμπιακού, Γιώργος Ουτζής, για τον αξεπέραστο Ιταλό προπονητή Τζιαν Πάολο Μοντάλι, με τον οποίο είχαν την ευκαιρία να προπονηθούν. Θα μπορούσα να τους ακούω για άλλες τόσες ώρες να μιλούν για τις μικρές-μεγάλες λεπτομέρειες που χαρακτηρίζουν αυτούς τους προπονητές…

Τζιαν Πάολο Μοντάλι (1998) / Photo by: Eurokinissi.

Όλα αυτά μαρτυρούν κάτι πολύ παραπάνω από μια επαγγελματική σχέση ή μια σχέση αθλητή-προπονητή, όπως την έχουν οι περισσότεροι από τους… καθημερινούς ανθρώπους στο μυαλό τους!
Πρόσφατα, σε ντοκιμαντέρ της Euroleague Basketball, ο γενικός διευθυντής της Φενέρμπαχτσε είπε πως «ναι, είναι δύσκολη η καθημερινότητα των παικτών με τον Ομπράντοβιτς, όμως βλέπω ότι αυτό που σκέφτονται δεν είναι οι εννέα Ευρωλίγκες που έχει κατακτήσει, αλλά οι παίκτες που -υπό την καθοδήγησή του- κάνουν μεγάλη καριέρα, ανά την Ευρώπη, και στο τέλος της ημέρας είναι ευτυχισμένοι αθλητές»!

Ο ίδιος ο Ομπράντοβιτς, όπως συνέβαινε πάντα σ’ αυτήν τη σχολή, πάτησε στα βήματα του δικού του Μέντορα, του «σοφού», Ντούσαν Ίβκοβιτς.

Ζέλικο Ομπράντοβιτς και Ντούσαν Ίβκοβιτς, προπονητές της Benetton Τρεβίζο και του Ολυμπιακού (1997) / Photo by: Eurokinissi.

Δεν βρίσκω τυχαίο το γεγονός πως οι αδερφοί Αγγελόπουλοι εμπιστεύθηκαν την αναγέννηση της ομάδας στον «Ντούντα», έχοντας ξεκάθαρο πλάνο στο μυαλό τους πως θα πρέπει να δημιουργηθεί μια ομάδα με γερές βάσεις, στηριζόμενη, τότε, σε νεαρούς και μη Έλληνες παίκτες αλλά και σε ένα τιμ με γνώση μπάσκετ, παραβλέποντας-και σωστά- το… ηλικιακό κριτήριο επιλογής προπονητή!

Ο δικός μας, Γιάννης Γιαννουρής, έφτιαξε απ’ το «μηδέν» μια ομάδα γειτονιάς με αθλητές υψηλής αθλητικής παιδείας, και κατόρθωσε να φέρει το πρώτο ευρωπαϊκό τρόπαιο υδατοσφαίρισης στη χώρα, όταν ακόμα αυτό φάνταζε ουτοπία! «Συμπτωματικά», σχεδόν, όλοι αυτοί οι αθλητές έκαναν μεγάλη καριέρα, σημειώνοντας εξαιρετικές διακρίσεις.
Ίσως γι αυτό, και όχι γιατί ήταν ο προπονητής που με κάλεσε πρώτη φορά στην Εθνική Ανδρών, χρειάστηκε να περάσω τα τριάντα για να μπορέσω να του μιλήσω στον ενικό!

Όλοι οι προαναφερθέντες έχουν μείνει στην ιστορία γιατί, εκτός της διάρκειάς τους, παρήγαγαν αθλητές ξεχωριστούς, έφτιαξαν ομάδες-θρύλους, άφησαν το αποτύπωμά τους έντονο και ίσως άλλαξαν-εξέλιξαν το ίδιο τους το άθλημα. Είχαν, όμως, και κοινά χαρακτηριστικά, όπως η εργασιομανία τους, η αυστηρότητά τους, η επιμονή στους κανόνες και τη λεπτομέρεια που κάνει τη διαφορά και ο κοινός παρονομαστής πως έφεραν -ο καθένας στα μέτρα του- επανάσταση στο σπορ το ίδιο!

Ο Γιάννης Γιαννουρής στον τελικό του Κυπελλούχων ανάμεσα στην Βουλιαγμένη και τη Ρόμα (1997) / Photo by: Eurokinissi.

Η αυστηρότητά τους και η επιμονή τους στους βασικούς κανόνες -των αθλημάτων αλλά και της συμπεριφοράς- πήγαζε απ’ την άσβεστη φλόγα τους για εξέλιξη των ίδιων τους των αθλητών αλλά και την αγωνία τους να φτάσουν οι «μικροί» εκεί που πραγματικά όριζε το ίδιο το ταλέντο τους.
Κοινό, επίσης, είναι και το γεγονός ότι οι αθλητές που «βγήκαν» από εκείνους, αναφέρονται μόνιμα και συστηματικά στο πόσο καταλυτικοί ήταν για την καριέρα και τη ζωή τους γενικότερα! Όλοι τους, στο πέρασμα των ετών, είχαν εικόνα επιβλητική, πλήν όμως ταπεινή, που προσέθετε «επιπλέον» στο ήδη πληθωρικό φέρεσθαι.

Όταν, πριν λίγα χρόνια, θέλησα -φοβούμενος το χρόνο, μήπως δεν προλάβω- να αρπάξω την ευκαιρία, ταξιδεύοντας στο Βελιγράδι, να ευχαριστήσω εν ζωή τον Μέντορα μου, με σπασμένη φωνή από συγκίνηση, μου απάντησε «I had good material!».
Ακόμα, και τότε, δίδασκε!! Αν δεν ήταν εκείνος, θα ΝΟΜΙΖΑ ότι ήμουν τερματοφύλακας και ότι θα έκανα καριέρα όπως την ονειρευόμουν…

Και εκείνος μου έλεγε ότι ήμουν «καλό υλικό», βάζοντάς με να σκεφτώ αν όντως ήμουν τέτοιο ή κάτι άλλο συνέβη!

Νίκολα Στάμενιτς (2004) / Photo by: Eurokinissi.

Προπονητές πέρασαν πολλοί και από πολλά σπορ. Πετυχημένοι και αναγνωρίσιμοι.

Είχα αρκετούς τέτοιους -πραγματικά σπουδαίους- προπονητές από τους οποίους πήρα πολλά και διαφορετικά. Και επειδή ακριβώς είναι τέτοια η παιδεία που έλαβα, πιστεύω ότι οφείλω και σε εκείνους πολλά.

Για αυτό ακριβώς το λόγο και δεν μου φαίνονταν γελοίοι.
Θα έγραφα εδώ τα ονόματά τους, αλλά νομίζω πως είναι καλύτερο το ότι εκείνοι ξέρουν καλά ποιοι είναι -και είναι αρκετοί, Έλληνες και ξένοι- και το πώς τους έχω στο κεφάλι μου!!
Ωστόσο, ελάχιστοι είναι εκείνοι, σε σχέση με τον αριθμό απασχολούμενων προπονητών, που έχουν αφήσει βαρύ και έντονο το ανεξίτηλο αποτύπωμά τους πάνω σε δεκάδες μεγάλους ή λιγότερο μεγάλους αθλητές, αποτελώντας το δεύτερο έμβλημα των ομάδων, τις οποίες υπηρέτησαν, και σίγουρα άφησαν τεράστια κληρονομία στους επόμενους, τη λεπτομερή ανάλυση και εξέλιξη των ίδιων τους των αθλημάτων.
Είναι αυτοί που διδάσκουν τα σπορ με λογική, με ανάλυση, με υψηλή τεχνική, με απλότητα στα όρια της απλοϊκότητας, με σεβασμό στο ίδιο το σπορ και αποθέωση του συντονισμού, της συνεργασίας και της ομαδικής δουλειάς. Δίνουν αξία στη λεπτομέρεια που θα παίξει ρόλο στην τελευταία άμυνα ή επίθεση του ματς που θα δώσει τίτλο, ίσως και μετάλλιο σε Ολυμπιακούς Αγώνες!
Είναι ακούραστοι και ανεξάντλητοι, δείχνουν σε όλους πως, αν θες να φτάσεις ψηλά, πρέπει να είσαι εργασιομανής και όχι να κοιτάς τις αργίες στο ημερολόγιο (μοιάζει λες και ότι γι αυτούς δεν υπάρχουν τέτοιες), κανονίζοντας τις επόμενες διακοπές σου.
Να σε νοιάζει, δηλαδή, η συνεχής βελτίωση του μυαλού και του σώματός σου, του τρόπου που σκέφτεσαι και συμπεριφέρεσαι, του πώς τελικά ΑΓΩΝΙΖΕΣΑΙ!

Νικόλας Δεληγιάννης (2011) / Photo by: Eurokinissi.

Φροντίζουν να σμιλεύουν σε καθημερινή βάση το χαρακτήρα και να γεμίζουν το πνεύμα των αθλητών τους, απαραίτητος κρίκος στην αλυσίδα της δημιουργίας τους.

Αντί επιλόγου και με την ευκαιρία πού μου δίνει ένα τέτοιο κείμενο, θέλω αυτός ο άνθρωπος, ο μεγάλος Νίκολα, να γνωρίζει ότι υπήρξε στο δικό μου κώδικα αξιών, ένα (και μάλιστα χαμηλό) σκαλοπάτι κάτω από τον πατέρα μου, τον όποιο και έχασα πρόσφατα, και στον οποίο οφείλω τα πάντα.

Θα αισθανόμουν διπλά και τριπλά τυχερός αν και στα δύο μου αγόρια έφερνε ο Θεός ή η μοίρα ή το πεπρωμένο ή, εν πάση περιπτώσει, όποιος μπορεί να φέρει έναν τέτοιο άνθρωπο στο δρόμο κάποιου νέου, να το κάνει.
Και να τον κρατήσει εκεί για όσο περισσότερο μπορεί.

Νικόλας Δεληγιάννης (2013) / Photo by: Eurokinissi.

Ο Νικόλας Δεληγιάννης είναι βοηθός προπονητής και υπεύθυνος τερματοφυλάκων στη γυναικεία ομάδα υδατοσφαίρισης του Ολυμπιακού.

Φέτος τα Κούλουμα η ποίηση και η φύση έχουν... άνοιξη...

Η άνοιξη, πιστή και ακριβής στο ραντεβού της και, μη ορρωδώντας προ ουδενός, κατέφθασε και πάλι με όλο της το κάλλος. Η ποίηση, και αυτή πιστή στην αποστολή της, εμπνεύσθηκε από την άνοιξη και την ύμνησε πότε με αισιοδοξία και πότε μελαγχολικά, δωρίζοντάς μας καρπούς οίστρου που πάλλουν το είναι μας και αποτυπώνουν συγκινήσεις, αξίες και μηνύματα, που οι ποιητές, ως θεματοφύλακες, διαφυλάσσουν ως κόρην οφθαλμού για την πορεία του έρημου ανθρώπου σε αυτόν τον πλανήτη.
Ευσεβής πόθος, μια άνοιξη του δίποδου ζώου που ενώ θεωρεί με οίηση ότι είναι νοήμον και ικανό για τα μέγιστα, ιχνηλατεί αυτούς τους καιρούς στα σκοτάδια.

Μυρίσαι το άριστον
IV Την άνοιξη δεν τη βρήκα τόσο στους αγρούς ή, έστω, σ' έναν Botticelli όσο σε μια μικρή Βαϊφόρο κόκκινη. Έτσι και μια μέρα, τη θάλασσα την ένιωσα κοιτάζοντας μια κεφαλή Διός.
Όταν ανακαλύψουμε τις μυστικές σχέσεις των εννοιών και τις περπατήσουμε σε βάθος θα βγούμε σ' ένα άλλου είδους ξέφωτο που είναι η Ποίηση. Και η Ποίηση πάντοτε είναι μία, όπως ένας είναι ο ουρανός. Το ζήτημα είναι από πού βλέπει κανείς τον ουρανό.
Εγώ τον έχω δει από καταμεσής τής θάλασσας. 

Οδυσσέας Ελύτης 

 Ο Μικρός Ναυτίλος

Νευροεπιστήμη: 10 νέα πράγματα που μάθαμε για τον εγκέφαλο το 2018...

Ο εγκέφαλος, παρόλο που είναι το πιο ζωτικό όργανό μας, αυτό που καθορίζει το ποιοί είμαστε και τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο και τους άλλους, παραμένει σε μεγάλο βαθμό ένα μυστήριο. Αλλά οι επιστήμονες κάνουν κάθε χρόνο νέες προόδους για την κατανόησή του.

Έτσι και το 2018 υπήρξαν ορισμένες ενδιαφέρουσες ανακαλύψεις, μερικές από τις οποίες σταχυολόγησε το Live Science:

1. Βρέθηκε ένα νέο είδος νευρώνα: Είναι αρκετά ασυνήθιστο να ανακαλύπτονται άγνωστα έως τώρα εγκεφαλικά κύτταρα. Το 2018 οι νευροεπιστήμονες βρήκαν ένα τελείως νέο είδος, που ονόμασαν «νευρώνα κυνόροδο» (επειδή εμφανισιακά θυμίζει την αγριοτριανταφυλλιά). Αποτελεί περίπου το 10% του πρώτου στρώματος του νεοφλοιού, δηλαδή, ενός από τα πιο πρόσφατα μέρη στην εξέλιξη του εγκεφάλου (συνεπώς, οι μακρινοί πρόγονοί μας δεν είχαν μάλλον τέτοιους νευρώνες). Προς το παρόν, οι επιστήμονες δεν ξέρουν τι ακριβώς κάνει αυτός ο νέος νευρώνας, που συνδέεται με άλλους νευρώνες (πυραμιδικά κύτταρα), τα οποία φαίνεται να «φρενάρει» όσον αφορά τη διέγερσή τους.

2. Ο εγκέφαλος μπορεί να περιέχει βακτήρια: Οι επιστήμονες πίστευαν ότι ο εγκέφαλος ήταν ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από βακτήρια και ότι η οποιαδήποτε παρουσία τους είναι ένδειξη κάποιας πάθησης. Όμως, για πρώτη φορά, βρέθηκαν βάσιμες ενδείξεις ότι ο εγκέφαλός μας μπορεί να φιλοξενεί αβλαβή βακτήρια, όπως ήταν ήδη γνωστό ότι συμβαίνει με άλλα μέρη του ανθρωπίνου σώματος. Η μετά θάνατον έρευνα σε 34 εγκεφάλους έφερε στο φως βακτήρια, ιδίως σε μερικές περιοχές του εγκεφάλου όπως ο ιππόκαμπος, ο προμετωπιαίος φλοιός, η μέλαινα ουσία και τα βοηθητικά αστροκύτταρα κοντά στον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Οι ερευνητές έκαναν σχετική επιστημονική ανακοίνωση, αλλά δεν έχουν κάνει ακόμη επιστημονική δημοσίευση και τα ευρήματά τους πρέπει να επιβεβαιωθούν από άλλους.

3. Ο εγκέφαλος είναι μαγνητικός: Περιέχει σωματίδια που είναι δυνατό να μαγνητισθούν, αλλά οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν γιατί αυτά υπάρχουν στον εγκέφαλο ή από πού προέρχονται. Μερικοί υποστηρίζουν ότι πρέπει να παίζουν κάποιο -άγνωστο έως τώρα- βιολογικό ρόλο, ενώ άλλοι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτά βρέθηκαν στον εγκέφαλο λόγω περιβαλλοντικής ρύπανσης. Το 2018, οι επιστήμονες χαρτογράφησαν -με μετά θάνατον έρευνα σε επτά ανθρώπους- τα σημεία που αυτά τα μαγνητικά σωματίδια βρίσκονται στον εγκέφαλο. Διαπιστώθηκε ότι στην πραγματικότητα αυτοί οι μικροί μαγνήτες είναι διάσπαρτοι, όπως συμβαίνει σε αρκετά ζώα. Μια κατηγορία βακτηρίων χρησιμοποιεί τα μαγνητικά σωματίδια για να προσανατολίζεται στο χώρο και μερικά ζώα πιθανώς κάνουν το ίδιο. Ίσως και ο άνθρωπος.

4. Ένας αρχαίος ιός βοηθά στην επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων: Είχε μολύνει τους ανθρώπους πριν πολλά χρόνια και άφησε πίσω του ένα γενετικό κώδικα που ενσωματώθηκε στο ανθρώπινο DNA. Οι επιστήμονες τώρα ανακάλυψαν ότι αυτά τα γενετικά απομεινάρια του αρχαίου ιού (ιδίως το γονίδιο Arc) παίζουν ζωτικό ρόλο στην επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και μάλιστα για τις ανώτερες νοητικές λειτουργίες. Επίσης, βρέθηκε ότι -για άγνωστο λόγο- προβλήματα στη λειτουργία του γονιδίου Arc συμβαίνουν συχνότερα στα άτομα με αυτισμό ή άλλες νευρολογικές διαταραχές.

5. Νέα κύτταρα σε γερασμένους εγκεφάλους: Εδώ και δεκαετίες οι επιστήμονες πίστευαν ότι, αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στο υπόλοιπο σώμα, στον εγκέφαλο δεν έρχονται νέα κύτταρα να αντικαταστήσουν τα παλιά που πεθαίνουν. Τώρα -με μια έρευνα στον εγκέφαλο 28 ανθρώπων που είχαν πεθάνει- βρέθηκαν βάσιμες ενδείξεις ότι ακόμη και οι γερασμένοι εγκέφαλοι γεννούν νέα κύτταρα. Η διαφορά είναι ότι σε ένα προχωρημένης ηλικίας εγκέφαλο υπάρχουν λιγότερα νέα αιμοφόρα αγγεία και λιγότερες συνδέσεις ανάμεσα στα εγκεφαλικά κύτταρα. Κατά τα άλλα, ένας εγκέφαλος ηλικιωμένου έχει την ίδια αναλογία νέων κυττάρων με εκείνη ενός νεανικού εγκεφάλου. Όμως δεν συμφωνούν όλοι οι επιστήμονες με αυτό και το θέμα χρειάζεται περαιτέρω εξέταση.

6. Το στρες μπορεί να συρρικνώσει τον εγκέφαλο: Μια μελέτη σε 2.000 υγιείς μεσήλικες έδειξε ότι όσοι είχαν υψηλότερα επίπεδα της ορμόνης του στρες κορτιζόλης, είχαν επίσης ελαφρώς μικρότερο όγκο εγκεφάλου. Επίσης, οι άνθρωποι αυτοί είχαν χειρότερες επιδόσεις στα τεστ μνήμης σε σχέση με όσους είχαν φυσιολογικά επίπεδα κορτιζόλης.

7. Ο εγκέφαλος «σβήνει» το θόρυβο των δικών μας βημάτων: Κανονικά θα έπρεπε να ακούμε το κάθε μας βήμα, όπως ακούμε των άλλων. Όμως, όπως έδειξε μελέτη σε πειραματόζωα, ο εγκέφαλος -μέσα από εξελικτικές προσαρμογές- έχει δημιουργήσει ένα είδος ηχομόνωσης, «φιλτράροντας» τα δικά μας βήματα, έτσι ώστε να μπορούμε να ακούσουμε καλύτερα αν μας πλησιάζει κανείς (θέμα ζωής ή θανάτου αν βρίσκεσαι στη ζούγκλα...). Οι επιστήμονες για πρώτη φορά ανακάλυψαν τον βιολογικό μηχανισμό: Τα κύτταρα στον κινητικό φλοιό του εγκεφάλου στέλνουν σήματα που μπλοκάρουν τον ακουστικό φλοιό, ώστε να μη στείλει τα δικά του σήματα και γίνουν έτσι αντιληπτά τα βήματά μας.

8. Τα ψυχεδελικά αλλάζουν τα ίδια τα εγκεφαλικά κύτταρα: Πειράματα σε εργαστηριακά κύτταρα και ζώα δείχνουν ότι οι εν λόγω ναρκωτικές ουσίες (LSD, MDMA ή «έκσταση» κ.ά.) μεταβάλλουν κυριολεκτικά τη δομή των εγκεφαλικών κυττάρων. Αν αυτό ισχύει και στους ανθρώπους, μπορεί να αξιοποιηθεί για τη θεραπεία διαταραχών όπως η κατάθλιψη, στις οποίες οι νευρώνες του προμετωπιαίου φλοιού τείνουν να συρρικνώνονται. Η προσθήκη ψυχεδελικών δραστικών ουσιών οδήγησε τα εγκεφαλικά κύτταρα να μεγαλώσουν και να δημιουργήσουν νέες νευρωνικές συνδέσεις με άλλα κύτταρα, μια εξέλιξη με δυνητικά θεραπευτικές δυνατότητες.

9. Ο δεύτερος εγκέφαλος στο έντερο: Εκατομμύρια εγκεφαλικά κύτταρα ζουν στο παχύ έντερο και, επειδή λειτουργούν χωρίς οδηγίες από κάποιο εγκεφαλικό κέντρο, ονομάζονται «ο δεύτερος εγκέφαλος» ή εντερικό νευρικό σύστημα. Μια νέα έρευνα του 2018 έδειξε ότι στην πραγματικότητα αυτό ο εντερικός «εγκέφαλος» είναι αρκετά έξυπνος. Μπορεί, μεταξύ άλλων, να ενεργοποιήσει συγχρονισμένα τους νευρώνες του, ώστε να κινητοποιήσει τους μυς και να συντονίσει τη δραστηριότητά τους, προκειμένου να κάνει πράγματα όπως η απομάκρυνση των κοπράνων από το σώμα. Έως τώρα πιστευόταν ότι μόνο ο πραγματικός εγκέφαλος στο κεφάλι μπορεί να κάνει τέτοια συγχρονισμένη δράση. Μερικοί επιστήμονες εκτιμούν μάλιστα ότι ο εντερικός εγκέφαλος εξελίχτηκε πριν από εκείνον του κεφαλιού.

10. Η μεγάλη πλαστικότητα του εγκεφάλου: Η περίπτωση ενός αγοριού 11 ετών, γνωστού στη νευροεπιστήμη ως «ασθενής U.D.», δείχνει πόσο ικανός είναι μερικές φορές ο εγκέφαλος να αναπληρώνει τις απώλειές του. Από το παιδί αφαιρέθηκε πριν τέσσερα χρόνια το ένα τρίτο του δεξιού ημισφαιρίου, προκειμένου να μειωθούν οι συνεχείς επιληπτικές κρίσεις του. Παρόλο που, μεταξύ άλλων, το αγόρι έχασε το δεξί μέρος του οπτικού κέντρου του εγκεφάλου του (το οποίο μπορεί να αναγνωρίσει τα πρόσωπα), το αριστερό μέρος (που είναι καλύτερο στην επεξεργασία των λέξεων) ήλθε να αναπληρώσει την απώλεια και το παιδί καταφέρνει να αναγνωρίζει πρόσωπα όπως και οι συνομήλικοί του. Κι αυτό επειδή το εναπομείναν αριστερό μέρος του εγκεφάλου ανέλαβε να κάνει μια δουλειά του δεξιού μέρους (την αναγνώριση προσώπων) για την οποία δεν είχε την εξειδίκευση, αλλά την απέκτησε χάρη στη νευρωνική πλαστικότητά του.

     

                                                                                                         Πηγή:  www.livescience.com