Η κουλτούρα του βιαστή...

---

Του Γιώργου Χ. Παπασωτηρίου

Ασυνόδευτα προσφυγόπουλα πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης στο Μεταξουργείο, στην πλατεία Βικτωρίας, παντού στην Αθήνα (Ρώυτερς 2018 και artinews). Kάθε βράδυ, χωρίς μουσική υπόκρουση και μελωμένα στιχάκια, ένα μικρό προσφυγόπουλο, οδηγείται στα χέρια του βιαστή του, που του ξεσκίζει την ψυχή. Κάποιοι, προς στιγμήν, ακούνε τις κραυγές οδύνης των παιδιών και φωνάζουν: «τον εισαγγελέα! Τον εισαγγελέα!». Ύστερα αποσύρονται στην ήσυχη συνείδησή τους.

Κοιτάζω τη φωτογραφία του "καλλιτέχνη" βιαστή. Πίσω από το προσωπείο του μία βιβλιοθήκη γεμάτη βιβλία και στον τοίχο ο πίνακας μ' ένα γυμνό παιδί. Ο βιαστής είναι υψηλής κουλτούρας και... αισθητικής, διαψεύδοντας αυτούς που διατείνονται ότι η ζωώδης ροπή του ανθρώπου στη βία μπορεί να εξομαλυνθεί μέσω της κουλτούρας. Θυμάμαι τον Τζορτζ Στάινερ που έγραφε ότι υπήρχαν και υπάρχουν άνθρωποι για τους οποίους η κουλτούρα είναι ένα επιφανειακό, στείρο περίβλημα: «Γνωρίζουμε τώρα(μετά το Ολοκαύτωμα) ότι ένας άνθρωπος μπορεί να διαβάσει τον Γκαίτε ή τον Ρίλκε, να παίξει κομμάτια από τον Μπαχ ή τον Σούμπερτ και το επόμενο πρωί να πάει να κάνει την καθημερινή του εργασία στο Άουσβιτς». Ναι, «η υψηλή κουλτούρα απέτυχε μπροστά στη βαρβαρότητα», επισημαίνει ο Στάινερ.

Τότε, τι απομένει; Πέρα από την επιφανειακή, την εικονική, την κουλτούρα του άγριου ανταγωνισμού και της διεστραμμένης ηδονής, υπάρχει και η βιωμένη, η κυτταρική, η βαθιά ανθρώπινη κουλτούρα, που αντιστέκεται στις φαντασιώσεις καταστροφής, στις φαντασιώσεις εξουδετέρωσης και της επιστροφής στη βαρβαρότητα, γράφει ο Στάινερ. Υπάρχει, λοιπόν, κουλτούρα και κουλτούρα. Υπάρχει η κουλτούρα της βίας, της κατάκτησης, της επιβολής και της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, δηλαδή η κουλτούρα της δεξιάς, και η κουλτούρα της ανθρωπιάς, της αγάπης για τους απόκληρους, τους αναγκεμένους, για όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως, δηλαδή η κουλτούρα της αριστεράς. Αυτήν την κουλτούρα πρέπει να προβάλει η πολιτική αριστερά, αναγνωρίζοντας ότι η κουλτούρα της δεξιάς (ως η κουλτούρα που κυριαρχεί στην κοινωνία) εμφυλοχωρεί και εντός της.

Και για να το πούμε με τον τρόπο του Βάλτερ Μπένγιαμιν, στη ζωή υπάρχουν «δύο ορχήστρες χάλκινων οργάνων»: μία είναι η στρατιωτική μπάντα που παίζει μια μουσική με απάνθρωπο χαρακτήρα, ρυθμίζοντας το ομοιόμορφο βήμα των ανθρώπων, και μία άλλη ορχήστρα που είναι «αισθησιακή και σαγηνευτική», ευαίσθητη, ανθρώπινη, που ηχεί τις χαρές του ατόμου μέσα στην ομάδα. Σήμερα, περνάει η καμουφλαρισμένη στρατιωτική μπάντα, ηχώντας τους άγριους και βάρβαρους ήχους της. Τα χάλκινα όργανα της άλλης, της ορχήστρας της ευαισθησίας, της συντροφικότητας και της αλληλεγγύης, περιμένουν τους βιρτουόζους τους.

Πηγή: artinews.gr

 

Η απάτη, φαινόμενο του καιρού μας...

 

 Του Νίκου Ζυγογιάννη

Αν αναζητήσει κάποιος σε διαδικτυακή μηχανή τη λέξη «εξαπάτηση», θα διαπιστώσει πολλές περιπτώσεις εξαπάτησης πολτών: «Το «έπαιζε» ΑμΕΑ εξαπατώντας ξενοδόχους στο Ιόνιο – Ποιο ήταν το κόλπο», «Θύμα απάτης έπεσε ηλικιωμένη – Της πήραν 15.000 ευρώ ως «αστυνομικοί»!», «Τo SMS του στοίχισε 5.830 ευρώ!», «Παρίσταναν τους οικονομικούς συμβούλους και εξαπατούσαν πολίτες», «Η γυναίκα – αράχνη που πλούτισε τάζοντας ανύπαρκτες δουλειές σε πρεσβείες κι εταιρείες», «εξαπάτηση πολιτών με το πρόσχημα πρόκλησης τροχαίου ατυχήματος» είναι κάποιοι τίτλοι σε ειδησεογραφικές ιστοσελίδες.

Όλα αυτά –κι ακόμα περισσότερα- περιστατικά μας δημιουργούν δυο σκέψεις: Tην ηθική ποιότητα της κοινωνίας μας από τη μια και την ευκολία που ευδοκιμούν τέτοια φαινόμενα. 

Ποιοι είναι, όμως, οι λόγοι που οι άνθρωποι γίνονται θύματα μικρών ή μεγαλύτερων απατεώνων; 

Ψυχολογικοί λόγοι είναι η μία απάντηση. Η ανάγκη εξεύρεσης λύσης στο πρόβλημά τους και η ανάγκη τους να ακούσουν αυτό που θα ήθελαν να ακούσουν τους κάνει να εξοστρακίζουν από τη συνείδησή τους την πραγματικότητα. Αυτό γίνεται συνήθως, σύμφωνα με τους ψυχολόγους, όταν βιώνει το άτομο μια έντονη θλίψη από χωρισμό ή θάνατο ή αρρώστια αγαπημένου προσώπου ή ακόμα μια μεγάλη χαρά. Τότε είναι ευάλωτο συναισθηματικά, αναζητά την ασφάλεια με αποτέλεσμα να μην μπορεί να διαπιστώσει αν κάποιος το προσεγγίζει με σκοπό να τον εξαπατήσει. Αδυνατεί δηλαδή να δει την κατάσταση ως τρίτο πρόσωπο. Αλλά, τους λόγους για τέτοια φαινόμενα, νομίζω, πρέπει να τους αναζητήσουμε και σε μια διαφορετική κατεύθυνση: στον τρόπο που εκπαιδεύονται οι άνθρωποι από την παιδική και εφηβική τους ηλικία και προετοιμάζονται για την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής, στο αν απέκτησαν δηλαδή επαρκείς δεξιότητες για την εξεύρεση λύσεων στα προβλήματά τους.

Σίγουρα, ο εσωτερικός κόσμος του ατόμου και η ανάπτυξή του είναι αποτέλεσμα προσωπικών ανακαλύψεων και μετατάξεων, αποτέλεσμα συλλογισμών, επίτευγμα συναισθηματικών και αφαιρετικών διευρύνσεων της προσωπικότητας. Κατά πόσο, όμως, συντελούνται αυτές οι πνευματικές και ψυχικές διεργασίες στο παιδί και ύστερα στον έφηβο στην εποχή μας, εποχή της εικόνας;

Εποχή που τη θέση του λόγου καταλαμβάνει η εικόνα;  Η εικόνα είναι η αναπαραγωγή της πραγματικότητας. Ούτε η ερμηνεία της, ούτε η περιγραφή της. Έτσι η φαντασία κάποιου δεν προλαβαίνει να εφεύρει τη δική της εικόνα, γιατί αντικαθίσταται από την έτοιμη εικόνα που του προβάλλεται. Παράλληλα, μέσω της προσλαμβανόμενης εικόνας, γίνεται και ο υπάκουος δέκτης του μηνύματος, γιατί η εικόνα συνταυτίζεται με το ιδεολογικό περιεχόμενο που κρύβει μέσα της.

Ταυτίζει δηλαδή το «σημαίνον» με το «σημαινόμενο». Έτσι, η εικόνα αποκτά μια δύναμη ανεξέλεγκτη: μπορεί να διαμορφώσει νέα «ήθη», να υποσκάψει τα υπάρχοντα, να υπονομεύσει τις παραδεδεγμένες «αξίες», πολιτικές ή πολιτιστικές. Επομένως, στα κρίσιμα χρόνια της εκπαίδευσής του, της δημιουργίας του «σκέπτεσθαι», της ικανότητας δηλαδή να σχηματίζει συλλογισμούς, ώστε να κρίνει, να ελέγχει, να αξιολογεί, να αμφιβάλλει, του επικοινωνούν τα μηνύματα μέσω της εικόνας περισσότερο παρά με το διάβασμα. Στην περίπτωση αυτή ο λόγος ο αληθινός λιγοστεύει ή γίνεται λόγος επίπεδος, περιγραφικός ή στρεβλός. Γι’ αυτό δεν είναι σε θέση το άτομο να σκέφτεται για λογαριασμό του, αφήνει τους άλλους να σκέφτονται και να αποφασίζουν γι’ αυτόν. Το χαρακτηρίζει πνευματική οκνηρία, εσωτερική αδράνεια, ένα κλειστό σύστημα σκέψης. Αδυνατεί να σπάσει τα φράγματα, να μπει στην ψυχή των άλλων. Μένει στην ήσσονα προσπάθεια. Δεν εξετάζει διεξοδικά όλες τις εναλλακτικές λύσεις των προβλημάτων, όλες τις πιθανότητες.

Αντίθετα, ο αναγνώστης, αυτός που προσλαμβάνει το μήνυμα με το διάβασμα, προσπαθεί να υλοποιήσει το μήνυμα σε εικόνες. Βρίσκει μόνος του τις παραστάσεις με τη βοήθεια της εμπειρίας και της φαντασίας του, παραστάσεις πρωτότυπες που δε μοιάζουν με κανενός άλλου. Το άτομο αυτό αποκτά εσωτερική ζωή. Γίνεται ικανό να στοχάζεται, να εμβαθύνει, να αναζητά την αλήθεια. Η σκέψη του είναι αυτόνομη και εκφράζει γνώμη ανεξάρτητη, γιατί έχει υψηλό βαθμό αυτοσυνειδησίας. Ο άνθρωπος με αυτά τα χαρακτηριστικά, νομίζετε, εξαπατάται εύκολα;

Πηγή: antikleidi.gr

"Ήχοι του δάσους": Μια διαδικτυακή πλατφόρμα συγκεντρώνει τη «μουσική» του πλανήτη...

 

 

Μια διαδικτυακή πρωτοβουλία με τίτλο «Ήχοι του δάσους» [Sounds of the forest] συγκεντρώνει ηχητικό υλικό από δασικές εκτάσεις του πλανήτη –από τις πιο γνωστές μέχρι τις πιο απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες– δημιουργώντας ένα μοναδικό αρχείο της φύσης.

 

Από τα τιτιβίσματα στο Εθνικό Πάρκο Άμπελ Τάσμαν της Νέας Ζηλανδίας μέχρι τη συμφωνία τζιτζικιών και βατράχων ένα σούρουπο στο δάσος Αγκούμπε της Ινδίας· από την καταρρακτώδη βροχή στο Αμπιτζάν της Ακτής του Ελεφαντοστού μέχρι τις βάθρες της Σαμοθράκης· και από τον κούκο της Νορβηγίας στα θροΐσματα των φύλλων στο δρυμό Ταμποπάτα στο Περού.

Όλες αυτές τις ηχητικές διαδρομές –και πολλές άλλες ακόμη– μπορεί να ακολουθήσει κανείς μέσα από την ανοιχτή σε όλους διαδικτυακή πλατφόρμα, που δημιούργησε η αγγλική ομάδα Wild Rumpus.

To πρότζεκτ, που χρηματοδοτείται από το Συμβούλιο Τεχνών της Αγγλίας και το PRS Foundation, αποτελεί ένα έργο σε εξέλιξη, στο οποίο όποια/ος επιθυμεί μπορεί να στείλει τη δική της/ου ηχητική καταγραφή.

«Συγκεντρώνουμε ήχους από τους δασότοπους και τα δάση του κόσμου, δημιουργώντας έναν ολοένα και πιο πλήρη ηχητικό χάρτη, ο οποίος αποτυπώνει τους ακουστικούς τόνους και τις ηχητικές υφές από τα δάση του πλανήτη», σημειώνουν οι δημιουργοί, στην παρουσίαση της ιστοσελίδας τους.

Όπως εξηγούν οι ίδιοι, στη δεύτερη φάση του πρότζεκ καλλιτέχνες από διαφορετικές χώρες θα εμπνευστούν από αυτό το ηχητικό υλικό, συνθέτοντας μουσική, βίντεο και άλλες δημιουργίες, που θα παρουσιαστούν στο Timber Festival, το καλοκαίρι του 2021, στο Εθνικό Πάρκο των Μίντλαντς της Αγγλίας.

Με τον όρο, «τυφλότητα απέναντι στα δέντρα», οι επιστήμονες περιγράφουν την επίμονη τάση του ανθρώπου να παραγνωρίζει –ακόμα και στο επίπεδο της φιλοσοφίας αλλά και της έρευνας– τη σημασία και τον ζωντανό χαρακτήρα της χλωρίδας του πλανήτη. Τα δέντρα μοιάζουν να γίνονται αντιληπτά ως στατικά στοιχεία του περιβάλλοντος, με περιφερειακό και επουσιώδη ρόλο.

Αφυπνίζοντας μια άλλη αίσθηση, αυτήν την ακοής, το αρχείο των «Ήχων του δάσους» υπενθυμίζει ότι πρόκειται για ένα διαρκώς κινούμενο σύμπαν, τον ζωογόνο χαρακτήρα του οποίου ίσως εκτιμούμε περισσότερο μέσα στις συνθήκες της αποστέρησής του...

 

Μηνολόγιο Φεβρουαρίου 2021

Να που φτάσαμε κιόλας στην τρίτη μέρα του Φλέβάρη! Στο παλιό ρωμαϊκό ημερολόγιο, που το έχουμε δανειστεί, ο Φλεβάρης ήταν ο τελευταίος μήνας του χρόνου -η χρονιά άρχιζε από τον Μάρτιο. Στο τέλος του χρόνου γίνονταν τελετές εξαγνισμού, και από το februum (= κάθαρση) ο μήνας ονομάστηκε Februarius. Από το Φεβράριος > Φεβράρης > Φεβλάρης προέκυψε η δημώδης ονομασία Φλεβάρης, που παρετυμολογικά συνδέεται με τη φλέβα, δηλ. ο Φλεβάρης ανοίγει τις φλέβες του (φλεβίζει) και βρέχει τον κόσμο -εξού και η παροιμία “Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει”.

Ο Φλεβάρης είναι ο μόνος μήνας που έχει λιγότερες από 30 ημέρες, και γι’ αυτό λέγεται Κουτσοφλέβαρος, ενώ σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας έχει κι άλλα ονόματα που δηλώνουν κάτι ανάλογο: Μικρός, Κουτσός, Γκουζούκης και Κούντουρον (ποντ. κοντή+ουρά). Και εξαιτίας αυτού, μια από τις παροιμιώδεις «ανύπαρκτες ημερομηνίες», είναι και η 30 Φεβρουαρίου, όπως είναι και οι 32 του μηνός, η μέρα του Αγίου Ποτέ (και του άλλου που αρχίζει απ’ το ίδιο γράμμα), ο μήνας που δεν έχει Σάββατο ή ο κόκκινος Μάης.

Ο φετινός Φλεβάρης, για εμάςτους Ευρωπαίους, είναι σημαδιακός και από μιαν άλλη άποψη, ότι κλείνει ένας χρόνος από τον ερχομό της πανδημίας στα μέρη μας και στη ζωή μας. Θυμίζω ότι το πρώτο κρούσμα στη χώρα βρεθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020 και η πρώτη απαγόρευση ήταν η απαγόρευση των καρναβαλικών εκδηλώσεων, στις 28-29 Φεβρουαρίου (ηταν δίσεκτο το 2020, καραδίσεκτο) και 1 Μαρτίου. Και τώρα πλησιάζουμε στους 6.000 νεκρούς...Οι νεκροί και τα λοκντάουν πέρυσι ήρθαν τον Μάρτη.
 

Να και το μηνολόγιο του Φλεβάρη, πάντα από το sarantakos.wordpress.com

Δε 1	† Ζαχαρίου Παπαντωνίου
Τρ 2	Γενέσιον Γεωργίου Σουρή· επίσης Δημητρίου Μενδελέγεφ και του Περιοδικού Συστήματος αυτού
Τε 3	Προσεδάφισις επί της Σελήνης του πρώτου γηίνου αντικειμένου
Πε 4	† Τελευτή Θεοδώρου Κολοκοτρώνη. Και Δύτου Ανάδυσις
Πα 5	† Ιωάννου Γαβριήλ Εϋνάρδου
Σα 6	Δυστύχημα του αεροδρομίου του Μονάχου
Κυ 7	Καρόλου Ντίκενς και Λουκιανού Κηλαηδόνη του μοναχικού καουμπόη τελευτή
Δε 8	Μάρκου Βαμβακάρη και Νικολάου Ξυλούρη, των γνησίων μελωδών
Τρ 9	† Κοίμησις Διονυσίου Σολωμού. Και Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας
Τε 10	† Νικολάου Καββαδία, βάρδου των ναυτικών
Πε 11	† Καρτεσίου «σκέπτομαι άρα υπάρχω».
Πα 12	Γενέσιον Καρόλου Δαρβίνου
Σα 13	Εφεύρεσις κινηματογραφίας υπό αδελφών Λυμιέρ και θανή Ιωάννου Καλαϊτζή του δαιμονίου γελοιογράφου
Κυ 14	Έρωτος του ανικήτου
Δε 15	Γενέσιον Γαλιλαίου
Τρ 16	Ιστολογίου ίδρυσις· και Δημοκρίτου του Αβδηρίτου
Τε 17	† Θανάτωσις Ιορδάνου Μπρούνο επί της πυράς
Πε 18	Κοίμησις Μιχαήλ Αγγέλου και γενέσιον Νικολάου Καζαντζάκη, Κρητός
Πα 19	Γενέσιον Κοπερνίκου του ανατροπέως
Σα 20	Εφεύρεσις φωνογράφου υπό Θωμά Έδισων. Και Σπειροειδούς Αρχιτέκτονος γενέθλιον
Κυ 21	Παγκόσμια ημέρα μητρικής γλώσσης
Δε 22	† Αμερίκου Βεσπουκίου
Τρ 23	† Ιωάννου Γουτεμβεργίου και της τυπογραφίας εν Ευρώπη. Και ίδρυσις της ΕΠΟΝ
Τε 24	† Τένεση Γουίλιαμς
Πε 25	Γενέσιον Καρόλου Γολδόνη
Πα 26	Γενέσιον Βίκτωρος Ουγκώ
Σα 27	Ανακάλυψις της δομής του DNA. Και τελευτή Άλκης Ζέη
Κυ 28	† Κήδευσις Κωνσταντίνου Παλαμά – «Ηχήστε οι σάλπιγγες!…»

Για να καλοδεχτούμε τον νέο μήνα, από τον "Άγιο Φεβρουάριο" του Δήμου Μούτση το εξαιρετικό, από την παιδική ηλικία, "Άλλος για Χίο τράβηξε..." με εξαιρετικούς στίχους του Μάνου Ελευθερίου...

Σημειώσεις από το πουθενά...

Του Μισέλ Φάις

Ο σαραντατριάχρονος υφασματέμπορας Μισέλ Φάις, η γυναίκα του, η τριανταοκτάχρονη Κλάρα, τα τρία παιδιά τους (η δεκαεπτάχρονη Νταίζη, ο δεκαεξάχρονος Ινο, ο ενδεκάχρονος Εντμόντ) αλλά και η μητέρα του, η εβδομηνταεπτάχρονη Ρίβκα (Ρεβέκκα), αναπαύονται στον βυθό του σκοτεινού Δούναβη.

Το βράδυ της 3ης Μαρτίου 1943 συγκεντρώθηκαν, μαζί με 1.200 Εβραίους της Δράμας, σε καπναποθήκες της πόλης από τους Βούλγαρους κατακτητές. Με τρένα προωθήθηκαν, μαζί μ’ άλλους Ελληνοεβραίους της Κεντρικής Μακεδονίας, στη Νότια Βουλγαρία, στο λιμάνι του Λομ, στις όχθες του Δούναβη. Εκεί μεταβιβάζονται από τους Γερμανούς σε ποταμόπλοια, με δηλωμένο προορισμό τη Βιέννη και αδήλωτο (και ανεπίστρεπτο) το στρατόπεδο Τρεμπλίνκα της Πολωνίας. Το ποταμόπλοιο, όπου βρίσκονται τα έξι μέλη της οικογένειας Φάις (ουγγροεβραϊκής καταγωγής που εγκαταστάθηκαν στη Βόρεια Ελλάδα περί το 1530 από τη Βουδαπέστη) βυθίζεται από τους ναζί.

Οχι, δεν είναι αρχή κάποιου ιστορικού χρονικού ή μυθοπλαστικής αφήγησης. Είναι μια γυμνή οικογενειακή μνήμη. Κατάσαρκη. Κάτι ανάμεσα σε ενοχικό τραύμα και συλλογικό εφιάλτη. Καθώς η απώλεια του κοσμοπολίτη θείου Μισέλ και της οικογένειάς του, λατρεμένου αδελφού του πατέρα μου, σφράγισε ως βλέμμα ζωής και γραφής αυτόν που «σήκωσε» το όνομά του.

Αν στην επιφάνεια αυτού του κειμένου αποτυπώνεται η Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης Θυμάτων Ολοκαυτώματος (27 Ιανουαρίου), στον βυθό του αναδεύεται εκείνη η ζώνη της μνήμης, όπου τα όρια ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο αίσθημα χάνονται, όπως ανάμεσα στη λήθη και τη μνημονική έκρηξη. Ισως γι’ αυτό ο μνημονικός μετασχηματισμός ενός αδιανόητου μεγέθους εγκλήματος στην ευρωπαϊκή ιστορία, τόσο ψυχρά μεθοδευμένου και «εργαστηριακά» εκτελεσμένου (που συμπεριλαμβάνει, εκτός από Εβραίους, αντιφρονούντες, αιχμαλώτους πολέμου, Τσιγγάνους και ομοφυλόφιλους) αποδεικνύεται τόσο ζωτικός, δύσβατος και διαφεύγων (εξ ου και αντιστέκεται σε ποικίλες εργαλειοποιήσεις του παρόντος).

Εν τέλει, μήπως εκτός από επιζώντες του Ολοκαυτώματος, υπάρχουν και «επιζώντες» της ολοκαυτωματικής μνήμης;

 

27 Ιανουαρίου: Ημέρα μνήμης για τα θύματα του ολοκαυτώματος...

 

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποφάσισε στις 2 Νοεμβρίου 2005 να ανακηρύξει την 27η Ιανουαρίου Διεθνή Ημέρα μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος από το ναζιστικό καθεστώς κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το Ολοκαύτωμα, η γενοκτονία των Εβραίων της Ευρώπης από το Γ΄ Ράιχ, ήταν το γεγονός ορόσημο που άλλαξε τη σύγχρονη ιστορία της Ευρώπης και έθεσε ίσως πρώιμα κάποια από τα ερωτήματα της εποχής μας. Της εποχής που πολλές φορές τείνουμε να ξεχάσουμε το παρελθόν και τα γεγονότα που μας σημάδεψαν. Οι Εβραίοι της Ελλάδας (και όχι μόνο) έγιναν μέρος της ‘’Τελικής Λύσης’’ την οποία εμπνεύστηκαν, οργάνωσαν και πραγματοποίησαν οι ναζί στην κλίμακα ολόκληρης της Ευρώπης.

Στη διάρκεια του Β΄ παγκοσμίου πολέμου η γερμανική κυβέρνηση δρομολόγησε την εξόντωση των Εβραίων στις περιοχές που έλεγχε. Από καμία κυβέρνση προηγμένου και σύγχρονου έθνους δεν είχε επιχειρηθεί ποτέ μια τόσο εκτεταμένη ανομία.

Στον συγκεκριμένο πόλεμο έχουμε τη μοναδική περίπτωση μιας καθοδηγούμενης από την κυβέρνηση και γραφειοκρατικά οργανωμένης προσπάθειας αφανισμού ενός ολόκληρου λαού.

Να σημειωθεί ότι ο Χίτλερ γνωστοποιήσε τις απόψεις του για τους Εβραίους πολύ πριν έρθει στην εξουσία. Το βιβλίο του ''Ο Αγών μου'', μιλάει πάντου για τον εβραϊκό κίνδυνο. Ο αντισημιτισμός, σε μεγάλο ή μικρότερο βαθμό, είναι παρών σε όλες τις χώρες της γης και έχει εκδηλωθεί με ταπεινωτικές διακρίσεις και περιοδικούς διωγμούς, από την αρχή της ιστορίας του εβραϊκού λαού.

Αλλά ποτέ με την προγραμματισμένη εξόντωση, γνωστή ως ''Τελική Λύση'', που θεσπίστηκε και εφαρμόστηκε από το εθνικοσοσιαλιστικό καθεστός της Γερμανίας του Χίτλερ κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, όχι μόνο στο έδαφος της Γερμανίας, αλλά παντού όπου εξαπλώθηκε η ναζιστική επικρατεία.

Η είσοδος του γερμανικού-ναζιστικού στρατοπέδου θανάτου του Άουσβιτς με την επιγραφή «Arbeit Macht Frei» (Η εργασία ελευθερώνει) AP

Η εκδίωξη των Εβραίων στις χώρες όπου εισέβαλαν οι ναζί και τις οποίες κατέβαλαν μεταξύ 1939 και 1945 γινόταν σε τεράστια κλίμακα, αλλά δεν εξέπληξε κανέναν από όσους υποστήριζαν την άνοδο του Ναζιστικού κόμματος στην εξουσία το 1933 ή ήταν οπαδός του προγράμματος του.

Οι Εβραίοι έπερεπε να θεωρούνται ξένοι και δεν είχαν δικαιώματα γερμανικής υπηκοότητας. Ήταν ένας από τους τρόπους που οι ναζί επέβαλαν την πολίτικη της Ανώτερης Φυλής. Σε όλες τις περιοχές που κατείχαν οι Γερμανοί κατά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο, υπήρχαν μαζικές παραβιάσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Εκατομμύρια άνθρωποι ξεριζώθηκαν από τα σπίτια τους για να γίνουν σκλάβοι. Εκτελέστηκαν χιλιάδες όμηροι και κρατούμενοι που είχαν συλληφθεί για αντίποινα. Εφαρμόστηκαν εκατοντάδες αδικαιολόγητες αντεκδικήσεις. Γκρεμίστηκαν εκατοντάδες πόλεις και χωριά.

Εξοντώθηκαν συνολικά 6 εκατομμύρια Εβραίοι.

Φράχτης με αγκαθωτό συρματόπλεγμα εμφανίζεται στο πρώην ναζιστικό στρατόπεδο θανάτου Άουσβιτς, που υπενθύμιζε στους κρατουμένους του, ότι η απόδραση ήταν σχεδόν αδύνατη...

Σε όλες τις δυτικές ευρωπαϊκές χώρες, οι Γερμανοί εφάρμοσαν συστηματικές εκτελέσεις ομήρων για αντίποινα σε αντιστασιακές πράξεις. Οι εκτελέσεις αυτές, δεν ήταν σε καμία περίπτωση σύμφωνες με τον νόμο. Μέχρι τα τέλη του 1941, ο Χίτλερ είχε ήδη συμπεράνει πως τα μέτρα που είχε λάβει για την τιμωρία όσων διέπραξαν αδικήματα ενατίον της γερμανικής κατοχής, ήταν ανεπαρκή.

Μάλιστα στις 7 Δεκέμβρη εξέφωσε το διάταγμα "Νύχτα και Ομίχλη". Στόχος του Διατάγματος, ήταν να εξασφαλίσει πως οι μη Γερμανοί πολίτες των Δυνάμεων Κατοχής, θα μεταφέρονταν μυστικά στη Γερμανία, εκτός αν μπορούσε να διασφαλιστεί η θανατική καταδίκη τους εφόσον περνούσαν από στρατοδικείο στη χώρα τους.

Ημέρα Μνήμης

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποφάσισε στις 2 Νοεμβρίου 2005 να ανακηρύξει την 27η Ιανουαρίου Διεθνή Ημέρα μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος από το ναζιστικό καθεστώς κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το Μνημείο Ολοκαυτώματος στην πόλη των Τρικάλων...

Η ημερομηνία επιλέχθηκε επειδή στις 27 Ιανουαρίου 1945 τα προελαύνοντα σοβιετικά στρατεύματα απελευθέρωσαν το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Άουσβιτς - Μπίρκεναου στην Πολωνία.

Το σχέδιο της απόφασης αυτής, που υποβλήθηκε από το Ισραήλ και υποστηρίχθηκε από 89 χώρες, «καλεί τα κράτη - μέλη να επεξεργαστούν προγράμματα εκπαίδευσης που θα μεταδώσουν στις μελλοντικές γενεές τα διδάγματα του Ολοκαυτώματος και να βοηθήσουν να προλαμβάνονται πράξεις γενοκτονίας».

Η γενοκτονία των Εβραίων της Ευρώπης αποτελεί τόσο για την ελληνική κοινωνία όσο και για την πλειονότητα των ευρωπαϊκών κοινωνιών ένα ανεπεξέργαστο συλλογικό τραύμα που στοιχειώνει την ιστορική συνείδηση τους.

Στην Ελλάδα του σήμερα, η έλλεψη σχετικής παιδείας ή ο εθνοκεντρισμός έπαιξαν τον ρόλο τους στην όξυνση του ρατσισμού, του αντισημιτισμού και της ξενοφοβίας, αλλά και στην Ευρώπη που τα σημάδια είναι ανησυχητικά, παρά τις ευγενείς προθέσεις και τις σποραδικές, συγκυριακές ή συστηματικές πρωτοβουλίες.

Η αναζωπύρωση του μίσους τα τελευταία χρόνια, από τον βίαιο εξτρεμισμό έως τις επιθέσεις σε χώρους λατρείας, δείχνει ότι ο αντισημιτισμός, οι άλλες μορφές θρησκευτικού φανατισμού, ο ρατσισμός και οι προκαταλήψεις εξακολουθούν να υφίστανται σε μεγάλο βαθμό.

Το παρακάτω βίντεο είναι προσωπική δουλειά που μας ξεναγεί στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Αουσβιτς-Μπιρκενάου, τόπο μαρτυρίου  για χιλιάδες Εβραίους και όχι μόνο...

 

Γιάννης Τσαρούχης: Ο Έλληνας ζωγράφος πίσω από τους πίνακες με τους ναύτες...

Τέτοιες μέρες, 13 Ιανουαρίου 1910, γεννήθηκε ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους του 20ου αιώνα, ο Γιάννης Τσαρούχης. Ας δούμε τη ζωή του μέσα από το έργο του…

Η επαφή με την ζωγραφική

Ο Τσαρούχης γεννήθηκε στον Πειραιά και επηρεάστηκε πολύ απ’ αυτόν, παρόλο που μετακόμισε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Τα νεοκλασικά κτίρια, η ζωή στο λιμάνι και οι φτωχογειτονιές αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για εκείνον στην καλλιτεχνική του πορεία.

Το 1929 εκθέτει για πρώτη φορά τα έργα του στο «Άσυλο Τέχνης» με μεγάλη επιτυχία και του ανοίγει τον δρόμο για την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών. Είχε καθηγητές σπουδαίους ζωγράφους και γλύπτες της εποχής όπως ο Κωνσταντίνος Παρθένης, ο Γιώργος Ιακωβίδης και ο Θωμάς Θωμόπουλος. Σημαντική επιρροή για εκείνον αποτέλεσε και η μαθητεία ως βοηθός δίπλα στον Φώτη Κόντογλου, από τον οποίο έμαθε την βυζαντινή αγιογραφία που επηρέασε αργότερα το έργο του.

 

Ο Γιάννης Τσαρούχης στο ατελιέ του

Έπειτα κι από την σχολή, ταξίδεψε αρκετά στην Κωνσταντινούπολη, τη Γαλλία και την Ιταλία για να έρθει σε επαφή με τους μεγάλους ζωγράφους. Είδε έργα από τα ρεύματα της Αναγέννησης, του Ιμπρεσιονισμού και τα σύγχρονα ρεύματα εκείνης της εποχής και ανακάλυψε ζωγράφους όπως ο Θεόφιλος, ο Ανρί Ματίς και ο Αλμπέρτο Τζακομέττι.

 

Οι τέσσερις εποχές, 1969

Δύο από τις πιο σημαντικές στιγμές της καριέρας του ήταν η υποψηφιότητα για το βραβείο Γκούγκενχαϊμ το 1956 και η έκθεση στη Μπιενάλε της Βενετίας το 1958.

 Η ενασχόληση με το θέατρο

Εκτός από την ζωγραφική, ο Γιάννης Τσαρούχης ασχολήθηκε και με την σκηνογραφία και την ενδυματολογία. Από μικρός άλλωστε σχεδίαζε κοστούμια για θεατρικές παραστάσεις. Έκανε αξιόλογες συνεργασίες με θέατρα όπως το Εθνικό, Κοτοπούλη και το Δημοτικό του Πειραιά. Σημαντικές παραστάσεις τις οποίες ανέλαβε είναι ο «Ρωμαίος και Ιουλιέττα» το 1954 στον βασιλικό κήπο και για την παράσταση «Πριγκίπισσα Μαλένα» στο Εθνικό Θέατρο. Από τις πιο μεγάλες του συνεργασίες ήταν με την Έλλη Παπαδημητρίου και τον Κάρολο Κουν και μαζί και με τον Διονύση Δεβάρη ίδρυσαν τη Λαϊκή Σκηνή το 1934.

Δύο άντρες με φτερά πεταλούδας, 1968

 

Πίσω από το έργο του…

Τα έργα του Τσαρούχη είναι διάχυτα από το στοιχείο της ελληνικής παράδοσης και το Βυζάντιο. Οι επιρροές από τον Πειραιά και από την φοίτηση δίπλα στον Κόντογλου είναι αρκετά εμφανείς. Δείχνει έντονα την ελληνική λαογραφία διατηρώντας και κάτι το νεοκλασικό. Επηρεάστηκε από το Μπαρόκ και την Αναγέννηση, ενώ συνεχώς μάθαινε νέες τεχνικές.

Ναύτης που κάθεται στο τραπεζάκι, φόντο ροζ, 1980

 Η λαογραφία είναι χαρακτηριστικό στοιχείο στην θεματολογία με τους ναύτες που είναι και τους πιο γνωστούς του πίνακες. Σε μεγάλο βαθμό οι πίνακές του περικλείουν την χαρά και το θαύμα της ζωής ενώ σημαντική είναι και η συμβολή του στην απεικόνιση θεματικών του ομοφυλοφιλικού έρωτα. Αν και αρκετά συγκεκαλυμμένη, η θεματική αυτή αντιμετωπίστηκε με σεβασμό παρά τον συντηρητικό χαρακτήρα της εποχής.

Η ξεχασμένη φρουρά, 1956

Πηγή: Φωτεινή Νικολίτσα / monopoli.gr